با حضور غلامحسین ابراهیمی دینانی؛

کتاب «ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام» معرفی و بررسی شد


تاریخ انتشار: ۷۸۶/۱/-۱۴۵۲ - ۱۳:۴۱:۰
آخرین تاریخ بروزرسانی: ۱۴۰۳/۳/۳۰ - ۱۳:۴۷:۳۹
کتاب «ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام» معرفی و بررسی شد
نشست «صد کتاب ماندگار قرن» با معرفی و بررسی کتاب «ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام» تالیف غلامحسین ابراهیمی دینانی و با سخنرانی انشاءالله رحمتی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی و دکتر حسن سیدعرب، عضو هیئت علمی بنیاد دایرۀالمعارف اسلامی، با حضور مولف کتاب، و دبیری سید صادق موسوی به میزبانی سازمان اسناد وکتابخانه ملّی ایران برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران، سید صادق موسوی دبیر این نشست تخصصی با بیان این مطلب که هیچ سخنی غیر از عقلانیت از غلامحسین ابراهیمی دینانی نشنیده است، گفت: استاد دینانی از جمله اساتید بارز در حوزه فلسفه و معارف حکمت شیعی است و بنده به گواهی دوستی و رفاقت دیرینه به قدمت 40 سالی که با ایشان داشته ام شهادت می دهم که جز سخن از عقل و عقلانیت از وی جمله ای نشنیده ام.

 

«عقل» نقطه کانونی اندیشه دینانی است

موسوی با بیان این مطلب که برای نخستین بار او صفت حکیم را برای غلامحسین ابراهیمی دینانی به کار برده است؛ گفت: با وجود مخالفت‌های استاد دینانی، بنده برای اولین بار از عبارت حکیم به دلیل اشراف ایشان به حوزه فلسفه شیعی استفاده کردم. به اعتقاد بنده این استاد حکمت و فلسفه صورت و نگاره ای از کتاب ها و آثاری است که به رشته تحریر درآورده است. وی در این مسیر، 13 سال دروس فقهی و اصولی از حضرت امام خمینی (ره) آموختند و این مهم در ادامه مسیر او در راه تفلسف و اندیشه ورزی بسیار موثر بوده است. به این معنا که فلسفه دینانی اخذ شده از اصول گرایی و فقاهت گرایی در علم فلسفه است.

وی گفت: تکیه‌گاه و نقطه کانونی اندیشه‌های دینانی عقل است. فلسفه دینانی از اصولی‌گری و فقاهتی که خدمت اساتید بودند، رشد یافته است. دینانی عقل را در فلسفه طرح کرد اما ریشه‌های طرح او برگرفته از علم اصول است. ایشان مصداق وصیت حضرت ختمی مرتبت به امیرالمومنین است که فرمودند، علی جان، اگر مردم برای تقربت به خدا به انواع «بر» متوسل می‌شوند، تو به عقل توسل کن.

 

دینانی از علم‌داران حکمت شیعی است

در ادامه این نشست انشاءالله رحمتی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی با بیان این مطلب که کتاب ماجرای فکرفلسفی، ماجرای فکر فلسفی خود دینانی است، گفت: کربن بحثی دارد که ماجرای فکر فلسفی را به خوبی نشان می‌دهد. او می‌گوید که حکیم شیعه در پیکاری سه ضلعی است. یک وجه این پیکار در برابر اهل سنت است، اهل سنت به معنای کسانی که دین را به ظاهر محدود می‌کنند. وجه دیگر این پیکار با صوفیه، و وجه آخر با ظاهرگرایان شیعه است. به‌نظرم این پیکار یک وجه دیگر دارد و آن پیکار هم با اصحاب عقل استدلالی است. آقای دینانی طرفدار عقل است؛ اما استدلالی محض نیست. عقل استدلالی، عقلی است که تجلی آن در علم کلام و فلسفه تحلیلی است. عقل دینانی عقل اشراقی و سهروردی است. عقل اشراقی نوعی از طربناکی دارد.

این استاد فلسفه افزود: در جلد اول کتاب، مباحث جنبه نقلی دارند یعنی آن فلسفه­ ای را که به عقل استدلالی معروف است، نقل می‌کند. در این مباحث بیشتر به تاریخ فلسفه به صورت منتقدانه نگاه می‌کند و اشتباه‌ها و خطاها را گوشزد می‌کند.

رحمتی گفت: نقطه عطف کتاب که در جلد دوم است، میرداماد و حکمت تشیع است. در این مباحث دکتر دینانی به درستی میرداماد را فتح الفتوح این حکمت معرفی می‌کند.

این عضو هئت علمی دانشگاه ادامه داد: دینانی از علم‌داران حکمت شیعی است. بحث مهم دیگر اتهام التقاط است. به حکمت شیعه و ملاصدرا اتهام التقاط می‌زنند. دینانی در این کتاب می‌گوید که آن‌چه در حکمت شیعی است، وحدت و جمع است و این وحدت اعتباری نیست و حقیقی است. این اجزا اصلاً میل ترکیبی دارند و باید باهم هماهنگ شوند و هنر حکمت شیعی کنار هم قرار دادن این‌ها بوده است.

 

ماجرای فکر فلسفی خودآگاهی به فکر فلسفی در ایران و اسلام است

حسن سیدعرب عضو هیئت علمی بنیاد دایرۀالمعارف اسلامی از دیگر سخنرانان این نشست بود.

وی گفت: این کتاب تاریخ فلسفه و تاریخ فلاسفه نیست. اما می‌توان گفت هر دوی اینها به نحوی در کتاب هست. ماجرای فکر فلسفی گونه خودآگاهی به فکر فلسفی در ایران و اسلام است. یعنی تفسیر جریان فکر فلسفی در حوزه­های مختلف است. و در واقع توعی تحلیل فکر فلسفی در ایران و اسلام محسوب می شود. منابع بسیاری در زمینه تاریخ فلسفه اسلامی وجود دارد که غالبا گزارش است. اما ماجرای فکر فلسفی تحیل این تاریخ است.

این استاد فلسفه ادامه داد. تحلیل تاریخ فلسفه بسیار سخت‌تر از نوشتن گزارش درباره است. چرا که جریان­های بسیار زیادی در تاریخ فلسفه وجود است که کاری پیچیده  و مشکل است. در واقع ماجرای فکر فلسفی سنجش حافظه تاریخی ما بر اساس رشد و کمال اندیشه فلسفی است.

سیدعرب با بیان اینکه مبنای کتاب «عقل» است، تاکید کرد از شش معنای عقل که در فرهنگ دینی ما متداول است، در این کتاب عقل فلسفی مدنظر است و حتی عقل منطقی در آن جایی ندارد.

وی با بیان اینکه از زمانی که سه جلد این کتاب منتشر شد، بیشترین توجه­ها و نقدها به جلد سوم بوده، افزود: دکتر دینانی تک‌نگاری­‌های بسیاری در خصوص فلاسفه داشته اما از ایشان توقع می‌رفت که تک‌نگاری در زمینه حکمت متعالیه و ملاصدرا داشته باشند؛ در واقع جلد سوم کتاب در این رابطه نگاشته شده است.

این استاد فلسفه با بیان اینکه در ابتدای این مجلد این پرسش مطرح می‌شود که آیا فیلسوفان مسلمان به جمع عقل و نقل موفق شده­‌اند؟  و در واقع این مجلد پاسخی به این پرسش است؛ ادامه داد: علت توجه و بیشترین نقدها به مجلد سوم بحاطر مباحث نسبت بین دین و عقل، ایمان و عقل، دین و شریعت، فلسفه و شریعت است که در مقالات مختلف این مجلد آمده است.

این عضو هیئت علمی بنیاد دایرۀ المعارف اسلامی گفت: این کتاب در دهه هفتاد تاثیر بسیاری از خود برجای گذاشت و هر چه زمان می‌گذرد بیشتر به مبانی فکری و دیدگاه‌های استاد دینانی در تالیف این کتاب پی می‌بریم و متوجه می‌شویم که چرا فکر فلسفی در اسلام دارای ماجراست.

در بخش آخر این نشست دکتر ابراهیمی دینانی با نقل خاطراتی از دوران شاگردیش از محضر علامه طباطبایی پرداخت.

گفتنی است ویدئوی کامل این نشست از طریق صفحه آپارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران (aparat.com/nlai_ir) در دسترس عموم می‌باشد.

 


گزارش تصویری | نشست بررسی کتاب ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلامی


تاریخ انتشار: ۱۴۰۳/۳/۲۷ - ۱۴:۲۹:۰
آخرین تاریخ بروزرسانی: ۱۴۰۳/۳/۲۷ - ۱۴:۵۱:۳۵
گزارش تصویری | نشست بررسی کتاب ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلامی
نشست معرفی و بررسی کتابِ « ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام» با حضور مولف اثر دکتر غلامحسین ابراهیمی دینانی برگزار شد.

 

 

 


«مرجع مجازی» خدمتی برای عموم مردم


تاریخ انتشار: ۱۴۰۳/۳/۲۶ - ۱۱:۵۰:۰
آخرین تاریخ بروزرسانی: ۱۴۰۳/۳/۲۶ - ۱۸:۱۵:۳
«مرجع مجازی» خدمتی برای عموم مردم
خدمات «مرجع مجازی» در کتابخانه ملی یکی از خدمات پراستقبال و برخط برای عموم مردم به خصوص گروه‌های خاص است.

به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، خدمات «مرجع مجازی» در کتابخانه ملی که در حال حاضر بر پایه پست الکترونیکی، پیامک، گفتگوی آنلاین و شبکه های اجتماعی ارائه می گردد نوعی خدمات برای کاربران اعم از عضو و غیرعضو کتابخانه ملی است که به دلایل مختلف امکان حضور فیزیکی در ساختمان کتابخانه ملی را ندارند.

در این نوع خدمت، کاربران می توانند ۷ روز هفته و ۲۴ ساعته درخواست‌های خود را به صورت آفلاین از طریق بخش «از کتابدار بپرسید» به نشانی http://ask.nlai.ir با تکمیل فرم‌های پست الکترونیکی و پیامک ارسال و روزهای اداری شنبه تا چهارشنبه ساعت ۹ الی ۱۴ به صورت آنلاین با کارشناس مرجع مجازی گفتگو و پاسخ پرسش‌های خود را در اسرع وقت دریافت نمایند.

همچنین کتابداران بخش مرجع حضوری نیز پاسخگوی پرسش‌های اعضا از ساعت 8 صبح الی 20 شب با شماره های 81622609 ـ 81623020 ـ 81622729 ـ 81622760 ـ 81622323 می‌باشند.

گفتنی است در کنار خدمات ذکر شده، خدمت «تحویل منابع» نیز از دیگر امکانات بهره مندی غیرحضوری از منابع کتابخانه ملی است. در این نوع خدمت که بصورت برخط و بر اساس مقررات و رعایت قانون حق مولف طراحی شده است، کاربران عضو و غیرعضو می می توانند درخواست‌های خود را به صورت ۲۴ ساعته ارسال نمایند و حداکثر طی دو روز کاری فایل منابع موردنیاز را دریافت نمایند.

 بر اساس اعلام معاونت کتابخانه ملی ماهانه بصورت میانگین 300 پرسش در زمینه منابع، جستجوی ویژه و موضوعات پژوهشی و نیز 150 درخواست تحویل منبع به کاربران پاسخ داده می شود.

در سال 1402 سامانه مرجع مجازی از دید کاربران برترین سامانه در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران با کسب 91 درصد عالی و 7 درصد خوب، شناخته شده است. لازم به ذکر است کتابداران کتابخانه ملی سال‌هاست با ارسال فایل به طرق مختلف، درخواست‌های افراد توانخواه را پاسخ می‌دهند.

با توجه به اینکه در ساخت ساختمان کتابخانه ملی پیش‌بینی‌های لازم برای تردد توانخواهان به تالارها صورت نگرفته، به زودی خدمات دهی به صورت گسترده‌تری با تدوین شیوه‌نامه خدمات برخط تسهیل می‌یابد تا کاربران به ویژه گروه‌های خاص بتوانند از خدمات کتابخانه ملی بهره‌مند شوند.

ابلاغ شیوه نامه عضویت جدید هیچ‌گونه محدودیتی را برای استفاده از امکانات کتابخانه ملی ایجاد نکرده است و هم اکنون افراد توانخواه همچون سابق می توانند از خدمات کتابخانه استفاده کنند و نیز، گروه دستیاران داوطلب می‌توانند مانند گذشته با سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران جهت همکاری و همیاری با این گروه خاص در ارتباط باشند.


معاون سازمان اسناد و کتابخانه ملی:

خدمات کتابخانه ملی برای معلولان به صورت برخط است


تاریخ انتشار: ۱۴۰۳/۳/۲۴ - ۱۱:۱۶:۰
آخرین تاریخ بروزرسانی: ۱۴۰۳/۳/۲۴ - ۱۲:۳:۴۷
خدمات کتابخانه ملی برای معلولان به صورت برخط است
معاون سازمان اسناد و کتابخانه ملی گفت: کتابخانه ملی ایران در موقعیت کنونی خود به منظور بهره مندی بیشتر از خدمات دهی سعی در تسهیل خدمات به صورت برخط می‌کند.

به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران، عصمت مومنی معاون کتابخانه ملی طی مصاحبه ای با واحد مرکزی خبر سیما، در پاسخ به مباحثی در خصوص کمبود امکانات برای معلولان که در روز‌های اخیر در رسانه‌ها مطرح شده است، نکاتی مطرح کرد.

مومنی گفت: آمار استفاده معلولان از کتابخانه ملی ایران، حضور کم این افراد را نشان می‌دهد بنابراین تسهیل امکانات خدمات دهی به گروه‌های خاص به ویژه معلولان، به عنوان یک سیاست اصولی و بنیادی در کتابخانه ملی دنبال می‌شود.

وی افزود: از طرفی شرایط فیزیکی و محیطی برای افراد آسیب دیده باید به گونه‌ای باشد که امکان عبور و مرور داشته باشند و کتابخانه ملی خدمات خود را بر خط ارائه می‌کند

معاون سازمان اسناد و کتابخانه ملی افزود: این موضوع کمک می‌کند نه تنها افراد ساکن در تهران بلکه همه افرادی که در سراسر ایران هستند بتوانند از این خدمات استفاده کنند

معاون کتابخانه ملی گفت: کتابخانه ملی ایران درباره معلولان ارزش بسیاری قائل است و فعالیت‌های مختلفی در این سال‌ها داشته است

وی افزود: کتابخانه ملی تا کنون میزبان سه دوره جشنواره «کاما» بوده و به عنوان نقش فرادستی و سیاستگذارانه خود در صدد ارتباط با دیگر مراکز مرتبط هم بوده است. به طوری که در سال گذشته چهار نشست تخصصی برای این گروه از افراد برگزار شده بود

معاون سازمان اسناد و کتابخانه ملی گفت: ما امتیاز‌های ویژه‌ای برای استفاده این عزیزان و خدمات بر خط در نظر گرفته ایم که به زودی اعلام می‌شود

چندی پیش برخی روزنامه‌ها و پایگاه‌های اینترنتی از کمبود امکانات دسترسی برای مراجعه از خدمات حضوری کتابخانه ملی مطالبی را منتشر کردند.

دانلود


در پاسخ به مطلب روزنامه هم میهن مطرح شد:

محدودیت یا افزایش امکان استفاده اعضای جدید؟


تاریخ انتشار: ۱۴۰۳/۳/۲۴ - ۹:۵۰:۰
آخرین تاریخ بروزرسانی: ۱۴۰۳/۳/۲۴ - ۱۰:۶:۲۹
محدودیت یا افزایش امکان استفاده اعضای جدید؟
سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در راستای تبیین موضوع و تنویر افکار عمومی، در رابطه با مطلب روزنامه هم میهن، پاسخی منتشر کرد.

به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران، روزنامه هم‌میهن در شماره 527 مورخ 22 خرداد 1403 مطلبی با عنوان «کتابخانه‌ای که دیگر ملی نیست» منتشر نمود. به همین منظور سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در راستای تبیین موضوع و تنویر افکار عمومی و نیز مطابق ماده 23 قانون مطبوعات، پاسخی برای این مطلب تهیه کرده است، که در ادامه می‌آید.

 

1.‏‏ کتابخانه ملی ایران مطابق ماده 2 قانون اساسنامه خود، «موسسه‌ای است آموزشی(علمی)، تحقیقاتی و خدماتی» و در مادۀ 3 آن قانون اهداف شش گانه ای برای آن مشخص شده که به روشنی نشان دهندۀ تفاوت عمده و اساسی آن با کتابخانه‌های عمومی، دانشگاهی و تخصصی است.
در حالی که این برداشت غیر دقیق برخی که کتابخانه ملی را کتابخانه‌ای عمومی می‌دانند در سال‌های مختلف موجب بروز اشکالات و اختلالاتی در انجام وظایف اساسی این کتابخانه شده است.
کافی است توجه شود که در حال حاضر این کتابخانه حدود 260 هزار عضو دارد در حالی که مجموع صندلی‌های تالارها که شامل میزهای جستجوی کتاب هم می‌شود 1194 صندلی است. آمار مستند سال 1402 نشان می‌دهد به صورت میانگین روزانه 1378 عضو در کتابخانه حضور داشته‌اند.
این وضع باعث شده که اولاً از مجموع حدود 260هزار عضو کتابخانه ملی در سال 1402 تنها 876/27 عضو امکان استفاده پیدا کنند و همین تعداد هم در اغلب روزها با مشکل کمبود صندلی روبرو شده‌اند.
بدین ترتیب کتابخانه ملی، چند راه بیشتر در پیش رو ندارد:
الف) افزایش ظرفیت که علیرغم پیگیری‌های مکرر، به دلیل وضعیت بودجه، امکان آن وجود ندارد.
ب) اکتفا کردن به اعضای فعلی و عدم عضوگیری جدید که منجر به محروم کردن بسیاری از محققان و پژوهشگران می‌شود.
ج) محدود کردن دوره عضویت برای امکان حضور اعضای جدید. بدیهی است برخی اعضای فعلی مایلند اگر ده‌سال است در این کتابخانه عضویت دارند علیرغم اینکه هیچگونه فعالیت پژوهشی و تحقیقاتی هم نداشته‌اند (که توضیح در این خصوص را به فرصت دیگر موکول می‌کنیم) همچنان عضویت‌شان ادامه یابد، حتی به این قیمت که محققان و پژوهشگران جدید از عضویت محروم بمانند.

 

2.‏ در مورد پدیدآورندگان کتب و  مقالات علمی، نیز اولاً اگر این پدید آورندگان شرایط عضویت عادی یا پژوهشی داشته باشند که مشکلی برای عضویت ندارند اما اگر نویسنده‌ای نه فارغ التحصیل مقطع کارشناسی ارشد است نه دانشجوی دکتری و معادل آن در حوزه‌های علمیه و درجه یک، دو، سه هنری، و نه برگزیده جشنواره‌های علمی و نه از سوی بنیاد نخبگان معرفی شده در این صورت می‌تواند عضو بخش کتابخانه برخط شود که شیوه‌نامه عضویت آن به زودی اعلام می‌شود. البته امکان عضویت موقت این قبیل افراد در ماده 5 هم پیش‌بینی شده است.

 

3.‏ در خصوص مرجع تصویب این شیوه‌نامه، مراحل قانونی مربوطه صورت گرفته و تصویب شیوه‌نامه بر اساس مصوبه هیأت امنای که این امر را تفویض کرده صورت گرفته است.

در بخشی از مطلب روزنامه به نقل از فرد مصاحبه شونده، اتهاماتی مثل انتصاب‌های سیاسی و فارغ از کفایت‌های علمی و فرهنگی و نیز مدیریت‌های غلط روسای کتابخانه در سال‌های مختلف اشاره شده که کتابخانه ملی پاسخ به این‌گونه شبه تحلیل‌های بعضاً ناشی از ناآگاهی و گاه هم برخاسته از برخی نیّات افراد را لازم نمی‌داند.

 

4. عملکرد کتابخانه ملی در دولت سیزدهم به صورت مستمر و در گزارش‌ها و مصاحبه‌ها اعلام شده و مقایسۀ آن با دوران دیگر دولت‌ها به راحتی قابل مطالعه و داوری است البته اگر شرط انصاف برقرار باشد و خدای نکرده غرضی مانع حقیقت‌بینی و حق‌گویی نگردد. ان شاء الله

 


در نشست «صد کتاب ماندگارقرن»؛

کتاب «ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام» معرفی و بررسی می شود


تاریخ انتشار: ۱۴۰۳/۳/۲۰ - ۱۲:۲۵:۰
آخرین تاریخ بروزرسانی: ۱۴۰۳/۳/۲۲ - ۱۴:۲۸:۲۶
کتاب «ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام» معرفی و بررسی می شود
کتاب «ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام » به عنوان سیزدهمین کتاب از سلسله نشست های «صد کتاب ماندگار قرن» معرفی و بررسی می شود.

به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران، کتاب «ماجرای فکر فلسفی در جهان اسلام» تالیف غلامحسین ابراهیمی دینانی به عنوان چهاردهمین کتاب از سلسله نشست های «صد کتاب ماندگار قرن» روز یکشنبه 27 خرداد 1403 ساعت 10 صبح در مرکز همایش‌های بین‌المللی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران (سالن فرهنگ) برگزار می‌شود.

در این نشست دکتر انشاءالله رحمتی، عضو هیئت علمی دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی و دکتر حسن سیدعرب، عضو هیئت علمی بنیاد دایرۀالمعارف اسلامی سخنرانان و نیز سیدصادق موسوی، عضو هیئت علمی دانشگاه‌ شهید مطهری دبیر این نشست خواهند بود.

لازم به توضیح است تا کنون کتاب‌های «تاریخ پیامبر اسلام»، اثر محمدابراهیم آیتی، «نثر طوبی؛ دایره‌المعارف لغات قرآن کریم» اثر علامه ابوالحسن شعرانی، «بیست مقاله قزوینی» از مجموعه پژوهش‌‎های علامه محمد قزوینی، «زندگانی فاطمه زهرا سلام‌الله علیها» نوشته سیدجعفر شهیدی، «مسئله حجاب» استاد شهیدمرتضی مطهری، «واژه و معنای آن از فارسی میانه تا فارسی» نوشته کتایون مزداپور، «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» سلسله جلسات سیدعلی خامنه‌ای، «حواصل و بوتیمار» نوشته امیرحسن یزدگردی، «خواب آشفته نفت» نوشته محمدعلی موحد، «مفاتیح الجنان» با گردآوری شیخ عباس قمی،  «تاریخ طب در ایران» تالیف دکتر محمود نجم‌آبادی، و «مقدمه‌یی بر شناخت اسناد تاریخی» تالیف سرهنگ دکتر جهانگیر قائم مقامی در سلسله نشست‌های «صد کتاب ماندگار قرن» معرفی و بررسی شده است.​ گفتنی است این نشست بصورت زنده از صفحه آپارات (aparat.com/nlai_ir) ​سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران پخش خواهد شد.


به مناسب سالروز رحلت حضرت امام خمینی (ره)؛

کتابِ «ولایت فقیه» در نشست «صدکتاب ماندگار قرن» معرفی شد


تاریخ انتشار: ۱۴۰۳/۳/۱۳ - ۱۶:۳۴:۰
آخرین تاریخ بروزرسانی: ۱۴۰۳/۳/۲۰ - ۱۳:۵۷:۳۸
کتابِ «ولایت فقیه» در نشست «صدکتاب ماندگار قرن» معرفی شد
نشست «صد کتاب ماندگار قرن» به مناسبت رحلت امام خمینی (ره)، با بررسی کتابِ «ولایت فقیه» تالیف روح‌الله الموسوی الخمینی(ره) و با سخنرانی حجت‌الاسلام والمسلمین محمدحسن رحیمیان از یاران دیرین امام خمینی(ره) و دکتر سیدسجاد ایزدهی استاد تمام پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی به میزبانی سازمان اسناد وکتابخانه ملّی ایران برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران، حسین جودوی دبیر این نشست تخصصی ضمن عرض تسلیت به مناسبت رحلت امام خمینی (ره) و شهادت حجت الاسلام والمسلمین سید ابراهیم رئیسی، رئیس جمهور شهید و همراهان ایشان، از حجت الاسلام والمسلمین محمد حسن رحیمیان از یاران دیرین امام خمینی(ره) درخواست کرد از خاطرات بنیانگذار انقلاب اسلامی در نجف و جلسه‌های درس ایشان در باب ولایت فقیه سخن بگوید.

کتابِ «ولایت فقیه» درس‌گفتاری برای تاریخ بشریت است

حجت الاسلام والمسلمین محمد حسن رحیمیان با بیان این مطلب که کتابِ «ولایت فقیه» از مهمترین مکتوبات منتشر شده در تاریخ اسلام، تاریخ شیعیان و درس‌گفتاری برای تاریخ بشریت است، گفت: موضوع تشکیل حکومت اسلامی و ولایت فقیه آرزوی دیرینه جهان اسلام و به خصوص عالم تشیع بوده است که امام خمینی (ره) بعد از تبعید به نجف و بیان این موضوع مهم به آن، صورت عملی بخشید.

وی ادامه داد: در یکی از منشورات متعلق به آن دوران طرح مبحث ولایت فقیه توسط امام خمینی (ره) مقاله‌ای منتشر شده بود که مدعی شده بود امام از آغاز در تلاش برای تشکیل حکومت اسلامی نبوده است، بلکه در روند و ادامه مسیری که امام پیموده بود این موضوع شکل گرفته بود. در حالی که این ادعا خلاف واقع بود. زیرا ایشان از حدود 20 سال قبل از طرح موضوع ولایت فقیه در نجف این موضوع را در سال 1348 و در کتاب کشف الاسرار مطرح کرده بود. بنابراین طی این مسیر همواره در اندیشه و دیدگاه اسلامی امام وجود داشته است. نکته دیگر توجه به این امر مهم است که امام خمینی (ره) به وجود کاپیتولاسیون در ایران معترض بود و نقد تندی به این موضوع کرده بودند و رژیم پهلوی هم برای امام پیغام فرستاد که درباره این موضوع و همچنین آمریکا سخن نگوید اما امام در 4 آبان 1343 درباره این موضوع بار دیگر به تندی سخن گفت که امام پس  از این سخنرانی به ترکیه و بعد به نجف اشرف تبعید شدند و خداوند اینچنین مقدر کرد که موضوع ولایت فقیه در نجف اشرف به عنوان مکانِ مرجعیت شیعیان که از جایگاه علمی محکمی برخوردار بود؛ مطرح کنند که طیف وسیعی ازعلمای آن روزگار به طرح این موضوع پیوستند و موافقت خود را اعلام کردند.

 

استقرار حکومت اسلامی بدون وجود ولایت فقیه ممکن نیست

حجت الاسلام والمسلمین محمد حسن رحیمیان با طرح این نکته که تبعید امام خمینی (ره) به نجف اشرف موجب تثبیت جایگاه علمی و مرجعیت ایشان شد؛ گفت: زمانی که امام خمینی (ره) تدریس علوم دینی را در نجف آغاز کرد، اجازه ثبت و ضبط جلسات را به شاگردان خود نمی‌داد اما در مدت زمان بیان موضوع ولایت فقیه شاگردان را برای ثبت و بیان این جلسات و مکتوب کردن آن مکلف کرد و سایر علما و فضلا هم ازعمق جان این مبحث را پذیرفتند.

این شاگرد و یار دیرین امام خمینی (ره) در ادامه صحبت‌های خود در پاسخ به این سوال که ضرورت پرداخت به موضوع ولایت فقیه در آن زمان چه بوده است؛ گفت: علما و فقهای دین اسلام همواره قائل به ولایت فقیه بودند و معتقد بودند که استقرار حکومت اسلامی بدون وجود ولایت فقیه ممکن نیست. حضرت امام با طرح موضوع ولایت فقیه این امر ناممکن به نظر علما را ممکن کردند و پیروزی انقلاب اسلامی در ایران سرآغاز تحقق حکومت اسلامی و اتصال آن به امام زمان (عج) و استقرار حکومت اسلامی در سراسر دنیا بود.

وی اظهار داشت: امام خمینی (ره) انسانی جامع الاطراف بود و به موقعیت اسلام در جهان و به خصوص شیعیان در آن دوران آگاه بود. بنابراین وجود علمای عالی رتبه در نجف و البته قم شرایط لازم و مناسب برای طرح ولایت فقیه را برای امام در آن روزگار فراهم کرد.

طرح موضوع ولایت فقیه تاثیر گسترده ای بر زندگی گذاشت

دکتر سیدسجاد ایزدهی استاد تمام پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی در ادامه این نشستِ تخصصی گفت: انتخاب این کتاب به عنوان یکی از صد کتاب ماندگار قرن انتخاب درست و مهمی بوده است. زیرا کتاب «ولایت فقیه» یک آغاز و سرفصل است که در گذ‌شت زمان به یک گفتمان تبدیل شده است.

وی ادامه داد: امام خمینی (ره) در 13 جلسه، موضوع ولایت فقیه را به قدری محکم و عملیاتی کرد که در طول زمان جریان‌ساز شد و اثرات آن به قوت خود باقی است و ادامه پیدا خواهد کرد. موضوع ولایت فقیه از قرن 4 تا 14 قمری امتداد داشته و علمای بسیاری روی این موضوع در قالب یک قاعده پافشاری کرده‌اند اما تنها امام خمینی بود که این مهم را عملیاتی کرد. زیرا نگاه حضرت امام خمینی (ره) به طرح موضوع ولایت فقیه نگاهی مبتنی بر استقرار حکومت اسلامی و نقشه راهی برای مبارزه و ادامه مسیر تا رسیدن به حکومت امام زمان (عج) است. ایشان موضوع اقامه حکومت اسلامی را مهمترین فصل از ولایت فقیه می دانست و اساسا وجه تمایز نظریه امام در این باب موضوع اقامه حکومت اسلامی است.

 

وجه تمایز نگاه امام خمینی در ولایت فقیه توجه به عموم مردم بود

استاد تمام پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی تاکید کرد: امام در طرح موضوع ولایت فقیه، روی جامعه، عموم مردم و به اصطلاح کف خیابان نظر داشتند. زیرا معتقد بودند نقشه راه ولایت فقیه باید بر اساس پشتوانه اجتماع صورت بگیرد. و به اعتقاد من وجه تمایز نگاه امام خمینی در ولایت فقیه توجه به عموم مردم بود.

دکتر سیدسجاد ایزدهی تصریح کرد: بعد از پایان دوره قرون وسطی و آغاز رنسانس در غرب استدلال برای وجود خداوند را یک مقوله شناختی عنوان می کنند ولی امام خمینی (ره) استدلال عقلی مطرح می کنند و معتقد به ولی فقیه، قضاوت، حدود، جهاد، و قصاص هستند که لازمه آن را استقرار حکومت اسلامی می‌دانند که بدون آن امکان اجرای احکام اسلامی وجود ندارد. در واقع امام خمینی(ره) با استدلال و عقلانیت اصل ولایت فقیه را اثبات می کند.

وی در پایان صحبت های خود خاطرنشان کرد: عقلانیت امام خمینی (ره) در تبیین وضوع ولایت فقیه ممتاز و ساختارمند بود زیرا حکومت مبتنی بر نظام ولایت فقیه است که بعد از سال های سال با وجود مشکلات و سنگ اندازی ها همچنان مقتدرانه پا برجا است.

 

در پایان این نشست جلسه پرسش و پاسخ بین حضّار و کارشناسان برگزار شد

 


گزارش تصویری | نشست بررسی سیزدهمین کتاب از «صد کتاب ماندگار قرن» با عنوان «ولایت فقیه»


تاریخ انتشار: ۷۸۲/۱/-۹ - ۱۴:۱۱:۰
آخرین تاریخ بروزرسانی: ۱۴۰۳/۳/۱۳ - ۱۴:۵۱:۵۶
گزارش تصویری | نشست بررسی سیزدهمین کتاب از «صد کتاب ماندگار قرن» با عنوان «ولایت فقیه»
سیزدهمین نشست از صد کتاب ماندگار قرن به معرفی و بررسی کتاب «ولایت فقیه« امام خمینی (ره) اختصاص داشت.

 

 

 

 


در آستانه 14 خرداد و سالروز رحلت حضرت امام خمینی(ره)؛

کتاب «ولایت فقیه» معرفی و بررسی می شود


تاریخ انتشار: ۱۴۰۳/۳/۹ - ۱۱:۴۸:۰
آخرین تاریخ بروزرسانی: ۱۴۰۳/۳/۹ - ۱۳:۲۳:۳۰
کتاب «ولایت فقیه» معرفی و بررسی می شود
کتاب «ولایت فقیه» تالیف روح‌الله الموسوی الخمینی(ره) در نشست صد کتاب ماندگار قرن معرفی و بررسی می شود

به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، کتاب «ولایت فقیه» تالیف حضرت امام خمینی(ره) به عنوان سیزدهمین کتاب از سلسله نشست های «صد کتاب ماندگار قرن» روز یکشنبه 13 خرداد 1403 ساعت 10 صبح در سالن فرهنگ مرکز همایش‌های بین‌المللی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران و با سخنرانی حجت الاسلام والمسلمین محمدحسن رحیمیان از یاران دیرین امام خمینی(ره) و دکتر سیدسجاد ایزدهی استاد تمام پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی برگزار می‌شود.

بر اساس این گزارش کتاب «ولایت فقیه»، مجموعه سیزده سخنرانی است که حضرت امام خمینی، در سال 1389 قمری (برابر با 1348 شمسی) در ایام اقامت در نجف اشرف ایراد فرمودند. این سخنرانی‌ها در همان ایام به صورت مختلف، گاهی کامل و گاه به صورت یک یا چند درس تکثیر و منتشر شده است و در پائیز 1349 شمسی پس از ویرایش و تایید حضرت امام برای چاپ آماده گردید و نخست توسط یاران امام در بیروت به چاپ رسید و پنهانی به ایران فرستاده شد و همزمان برای استفاده مسلمانان انقلابی به کشورهای اروپایی و امریکا و پاکستان و افغانستان ارسال گردید. این کتاب در آن زمان در صدر کتاب‌های ممنوعه دوران پهلوی قرار داشت.

«ولایت فقیه» قبل از پیروزی انقلاب اسلامی بارها، و در سال ۱۳۵۶ در ایران با نام «نامه‌ای از امام موسوی کاشف الغطاء» به ضمیمه «جهاداکبر» تجدید چاپ شد. امام خمینی در ابتدای این کتاب، ولایت فقیه را از موضوعاتی می‌داند هرکس به عقاید و احکام اسلامی آشنایی مختصری داشته باشد وقتی به مبحث ولایت فقیه برسد، آن را بی‌درنگ تصدیق خواهد کرد.

لازم به توضیح است تا کنون کتاب‌های «تاریخ پیامبر اسلام»، اثر محمدابراهیم آیتی، «نثر طوبی؛ دایره‌المعارف لغات قرآن کریم» اثر علامه ابوالحسن شعرانی، «بیست مقاله قزوینی» از مجموعه پژوهش‌های علامه محمد قزوینی، «زندگانی فاطمه زهرا سلام‌الله علیها» نوشته سیدجعفر شهیدی، «مسئله حجاب» استاد شهیدمرتضی مطهری، «واژه و معنای آن از فارسی میانه تا فارسی» نوشته کتایون مزداپور، «طرح کلی اندیشه اسلامی در قرآن» سلسله جلسات سیدعلی خامنه‌ای، «حواصل و بوتیمار» نوشته امیرحسن یزدگردی، «خواب آشفته نفت» نوشته محمدعلی موحد، «مفاتیح الجنان» با گردآوری شیخ عباس قمی،  «تاریخ طب در ایران» تالیف دکتر محمود نجم‌آبادی، و «مقدمه‌یی بر شناخت اسناد تاریخی» تالیف سرهنگ دکتر جهانگیر قائم مقامی در سلسله نشست‌های «صد کتاب ماندگار قرن» معرفی و بررسی شده است.​ گفتنی است این نشست بصورت زنده از صفحه آپارات (aparat.com/nlai_ir) سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران پخش خواهد شد.


دو کتاب بر پیشخوان تازه های نشر سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران


تاریخ انتشار: ۱۴۰۳/۳/۶ - ۱۰:۵۰:۰
آخرین تاریخ بروزرسانی: ۱۴۰۳/۳/۶ - ۱۰:۵۵:۹
دو کتاب بر پیشخوان تازه های نشر سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
کتاب «اسنادی از روند اجرای معاهده ترکمنچای» و «اینجا آفتاب بر من زودتر طلوع می‌کند» بر پیشخوان تازه¬های نشر سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران قرار گرفت.

به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، کتاب «اسنادی از روند اجرای معاهده ترکمنچای» به کوشش فاطمه قاضیها و نیز کتاب «اینجا آفتاب بر من زودتر طلوع می‌کند: خاطرات شفاهی دکتر غلامرضا بی‌کسیان از سال‌های اسارت در شوروی» به کوشش علی درازی توسط انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران منتشر شد.

کتاب «اسنادی از روند اجرای معاهده ترکمنچای»  حاوی اسنادی از اجرای معاهده ترکمنچای در فاصله سال های 1245 تا 1250 هجری قمری و بعد از قتل گریبایدوف است که با مراجعه و استناد به منابع کتابی و سندیِ معتبر، بازنویسی و تصحیح و با رعایت ترتیب تاریخی، گردآوری شده است.

تاریخچه مختصری درباره روابط ایران و روسیه، جنگ‌های اول و دوم دو کشور، نامه‌های سفرای بعد از گریبایدوف که برای اجرای معاهده به ایران آمده بودند، چکیده اسناد و متن کامل و تصحیح‌شده هر سند، اسنادی از نامه‌های نمایندگان انگلیس به قائم‌مقام فراهانی و عباس‌میرزا و فرمان محمدشاه درباره نماینده انگلیس، از جمله مطالب این اثر است. همچنین واژه‌نامه‌ای برای سهولت خواندن اسناد و جُنگی موجز در معرفی اشخاص و اماکن مرتبط با معاهدة ترکمنچای از بخش‌های دیگر این کتاب است.

کتاب «اینجا آفتاب بر من زودتر طلوع می‌کند» از مجموعه کتاب‌های تاریخ شفاهی این سازمان نیز که به کوشش علی درازی تدوین شده، شامل خاطرات دکتر غلامرضا بی‌کسیان از سال‌های اسارت در اتحاد جماهیر شوروی است.

غلامرضا بی‌کسیان که در سال 1322 با تشکیل کمیته ایالتی حزب توده در ساری وارد شاخه نوجوان این حزب می شود، پس از شکست فرقه دموکرات آذربایجان، به همراه چند تن از دوستانش از مرز حسن‌قلی راهی شوروی می‌شود و ماجرای زندگی او از اردوگاه‌های کار اجباری در قزاقستان و قطب شمال تا الجزایر بخشی از تاریخ شفاهی فعالان حزب توده ایران را شکل می‌دهد.

علاقه مندان می‌توانند کتاب «اسنادی از روند اجرای معاهده ترکمنچای»  با 400 صفحه و به قیمت 280 هزار تومان و کتاب «اینجا آفتاب بر من زودتر طلوع می‌کند: خاطرات دکتر بی‌کسیان از سال‌های اسارت در شوروی» با 184 صفحه و به قیمت 135 هزار تومان را از طریق فروشگاه برخط انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران به نشانیbookshop.nlai.ir تهیه کنند.


مختارپور در پیام تسلیت شهادت رئیس جمهور و همراهان؛

شهادت پاداش خدمتگزاران حقیقی است


تاریخ انتشار: ۷۸۲/۱/-۲۰ - ۱۰:۴۷:۰
آخرین تاریخ بروزرسانی: ۱۴۰۳/۳/۱ - ۱۰:۵۹:۲۱
شهادت پاداش خدمتگزاران حقیقی است
در پی شهادت آیت الله رئیسی و همراهانش، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران پیام تسلیتی صادر کرد.

به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، علیرضا مختارپور، رئیس سازمان، در پی درگذشت شهادت گونه رئیس جمهور ملت ایران، شهید آیت الله سید ابراهیم رئیسی و همراهانش، پیام تسلیتی صادر کرد. متن پیام بدین شرح است:

 

« ِانّالِله و اِنّا ِالیه راجعون»

شهادت پاداش مجاهدان راستین و خدمتگزاران حقیقی دین و آیین و سرزمین است.

شهادت حضرت آیت الله سید ابراهیم رئیسی رئیس جمهور خادم ملت و همراهان ایشان را به عموم مردم مؤمن ایران و مسلمانان جهان تسلیت می گویم.

نگرانی و دعاهای از عمق جان برآمده در ساعت های سختی که بر ملت ایران گذشت نشان دهنده شناخت و قدرشناسی و قدردانی آحاد ملت شریف از خدمتگزار حقیقی آنها بود. خدمتگزاری که تمامی دقایق فرصت مسئولیت را به توفیق خدمت خالصانه سپری کرد ، خادمی که در شب ولادت حضرت علی بن موسی الرضا علیه السلام که تمام ایران حرم شریف آن حضرت است به ملکوت اعلی پیوست. یادش گرامی و راهش تا ابد سرمشق همه خدمتگزاران این کشور باد.

 

و من الله التوفیق
علیرضا مختـار پور
رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران


میهمان ویژه نمایشگاه کتاب، در غرفه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران


تاریخ انتشار: ۱۴۰۳/۳/۱ - ۱۰:۴۴:۰
آخرین تاریخ بروزرسانی: ۱۴۰۳/۳/۱ - ۱۰:۴۶:۴۲
میهمان ویژه نمایشگاه کتاب، در غرفه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران
معاون وزیر فرهنگ یمن با حضور در غرفه سازمان اسناد و کتابخانه ملّی، با فعالیت های سازمان آشنا شد.

به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، محمد حیدره معاون وزیر فرهنگ یمن در این بازدید با ابراز تمایل برای همکاری با سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران، خواستار بازدید از این نهاد مرجع به منظور آشنا شدن با ظرفیت های کتابخانه ملی و به ویژه در حوزه نسخ خطی شد.

 

فاطمه صدر معاون پژوهش و منابع دیجیتال سازمان نیز توضیحاتی درباره وظایف سازمان در خصوص حفظ و نگهداری آثار ارائه کرد و بخش‌های مختلف غرفه و سازمان را بصورت مبسوط برای همتای یمنی خود تشریح کرد.

در این بازدید، آشنایی با میز مربوط به مرمت سازمان اسناد و کتابخانه ملی در غرفه این سازمان در سی و پنجمین نمایشگاه کتاب تهران بخش قابل توجه این حضور بود.

این دیپلمات فرهنگی با تاکید بر این مطلب که در کتابخانه ملی این کشور نسخ خطی و کتب قدیمی وجود دارد گفت: در آرشیو کشور یمن نسخ خطی قابل توجه و تاریخی وجود دارد که به عنوان مثال می توان از وجود قرآن قدیمی منتسب به کتابت امیر المؤمنین یاد کرد.

وی همچین یادآور شد بخش فرهنگی کشور یمن تمایل به تبادل نسخ به صورت دیجیتال دارد و درخواست کرد طی تفاهم‌نامه ای برای به روز کردن مهارت های دانشی کارشناسان یمنی در حوزه مرمت، کشور ایران یک کارگاه آموزشی برای آنها برگزار کند.

در پایان این بازدید معاون پژوهش و منابع دیجیتال سازمان به رسم یادبود کتاب ارزشمند امالی شیخ صدوق را به محمد حیدره معاون وزیر فرهنگ یمن اهدا کرد

 


در سی ‌و پنجمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران؛

کتاب تاریخ شفاهی «محمد دبیرسیاقی؛ احوال و آثار» رونمایی شد


تاریخ انتشار: ۱۴۰۳/۳/۱ - ۹:۱۴:۰
آخرین تاریخ بروزرسانی: ۱۴۰۳/۳/۱ - ۱۰:۱۱:۴۴
کتاب تاریخ شفاهی «محمد دبیرسیاقی؛ احوال و آثار» رونمایی شد
مراسم رونمایی از کتاب «محمد دبیرسیاقی؛ احوال و آثار» از تازه‌ترین آثار منتشر شده سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران در سی و پنجمین نمایشگاه بین المللی کتاب تهران، با حضور پژهشگران و اهالی فرهنگ و ادب برگزار شد. به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران از کتاب «محمد دبیرسیاقی؛احوال و آثار» تالیف مهدی مظفری ساوجی، با سخنرانی عباس کاظمی، معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری قزوین، سیدمحمد حکاک قزوینی، استاد فلسفه دانشگاه بین المللی امام خمینی (ره) و با حضور علیرضا مختارپور، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران، فاطمه صدر، معاون پژوهش و منابع دیجیتال این سازمان و جمعی از پژوهشگران و اصحاب رسانه در محل گوشه نقد سی وپنجمین نمایشگاه بین‌المللی کتاب تهران رونمایی شد.

خدمات دبیرسیاقی از جنبه ملّی اهمیت بسیاری دارد

درابتدای این جلسه سیدمحمد حکاک قزوینی، استاد فلسفه دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) با بیان این مطلب که وجهه ملّی آثار محمد دبیرسیاقی بارز و مشخص است؛ گفت: محمد دبیرسیاقی از جنبه علمی و تحقیقاتی و همچنین نگارش مقالات ارزشمند علمی خدمت بسیاری به جامعه ایرانی کرد که این موضوع از جنبه ملّی اهمیت بسیاری دارد.

وی ادامه داد: دبیرسیاقی در عمر پربرکت خویش یک لحظه را به بیهودگی نگذراند. او یا در زمینه‌های مختلف تحقیق می‌کرد یا آموخته‌های خود را به شاگردان درس می‌داد. کما اینکه بعد از برگشت به زادگاه خود در شهر قزوین و در 20 سال پایانی زندگی شریف خود، کتابخانه بزرگی از داشته‌های فرهنگی‌اش را در اختیار پژوهشگران و علم‌آموزان قرار داده بود.

دبیرسیاقی سرآمد فضایل اخلاقی و فرهنگی بود

این استاد فلسفه دانشگاه بین‌المللی امام خمینی (ره) تاکید کرد: نظم، جدیدت و اعتقاد به انجام کار خوب از ویژگی‌های حرفه‌ای او بود. هویت ملّی یک کشور به فرهنگ آن سرزمین است که زبان، ادبیات، اخلاق و آداب و رسوم، شاخصه‌های مهم شکل‌گیری فرهنگ و دوام ملت‌ها است. به واقع فرهنگ ستون خیمه ملت‌ها است که بیشترین تجلّی آن در زبان و به تبع آن ادبیات و میراث فرهنگی است که زنده یاد دبیرسیاقی سرآمد همه فضایل اخلاقی و فرهنگی بود.

حکاک قزوینی با بیان این مطلب که محمد دبیرسیاقی از پیروان مکتب علامه قزوینی است؛ گفت: دکتر محمد دبیرسیاقی به زبان و ادبیات فارسی خدمت بسیاری کرد و مجموع مقالات او در این حوزه بود. سیاقی در تدوین لغتنامه دهخدا همکاری بسیاری داشت. حساسیت او روی کاربرد درست لغات بسیار بالا بود و اگر لغتی به نادرست و اشتباه به کار برده می‌شد، ریشه و خانواده لغت را مانند آموزگاری متعهد به نسل جوان می‌آموخت.

وی خاطرنشان کرد: فعالیت‌های دبیرسیاقی در حوزه تصحیحات متون، کم نظیر بود و نثر بسیار پاکیزه و درستی داشت که می‌تواند سرمشق برای نویسندگان و فعالان در حوزه نشر باشد.

کسوت آموزگاری دبیرسیاقی در حوزه زبان و ادبیات فارسی برجسته است

عباس کاظمی معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری قزوین در ادامه این نشست گفت: سرزمین قزوین دارای جغرافیای سیاسی ویژه‌ای است، که به آن یک هویت فرهنگی و تاریخی بخشیده است. هویتی که با گذشت زمان، در بستر تحولات ملّی و ارتباطات جهانی، شکل کامل‌تری به خود گرفته است. شکلی که قزوین را به کانون بسیاری از جریان‌های سیاسی و اجتماعی و اقتصادی تبدیل کرد. با نگاهی گذرا به تاریخ این سرزمین به ویژگی‌های اثربخشی چون رشد چشمگیر علم و دانش، شکل‌گیری مکاتب فرهنگی و هنری، گسترش نظام دیوانسالاری وابسته به خاندان‌های با نفوذ، تعاملات گسترده اقتصادی و فرهنگی در عرصه ملّی و فرا ملّی و غیره برمی‌خوریم.

وی ادامه داد: شاخصه‌هایی چون توجهات فکری و مذهبی، اقتصادی و تجاری و ارتباطات جهانی از جمله ویژگی‌هایی است که شهر قزوین را در عرصه فرهنگی جریان ساز کرده و عالمان و دانشمندانی را در این سرزمین پرورش داده است ونقش مهم و اثربخشی در حیات فکری و اجتماعی ایران پیدا کرده اند و بدون تردید نقشی که فرهیختگان عرصه زبان و ادبیات فارسی در عصر مشروطه خواهی داشتند نقشی ماندگار در حیات فکری ایران است.

 معاون سیاسی، امنیتی و اجتماعی استانداری قزوین با بیان نقش علامه محمد قزوینی و علامه علی اکبر دهخدا در احیای زبان فارسی ونقش آنها در پرورش شاگردانی چون محمد دبیرسیاقی گفت: دکتر محمد دبیرسیاقی آموزگار زبان و ادبیات فارسی، نسخه شناس و مصحح متون کهن، شاعر و پژوهشگر دهخدا بود. وی در خانواده‌ای عالم، هنرمند و دیوانسالار (دبیر الممالک) پرورش یافته بود و تمام عمر شریف خود را صرف پژوهش برای معرفی داشته‌های باشکوه فرهنگ و ادبیات ایران درعرصه‌های بین‌المللی کرده بود.

عباس کاظمی افزود: مقام معظم رهبری در فرمایشات خود در دیدار با اعضای دومین مجمع بین‌المللی زبان فارسی فرمودند: «بخش عظیم و غیرقابل اغماضی از مواریث کهن بشریت اعم از فلسفه، دین، علم، اخلاق، عرفان و سیاست به وسیله زبان فارسی منتقل شده است که دست یافتن به آن بدون اطلاع از این زبان آسان نیست. آنچه که مولوی، عطار، حافظ، سعدی، فردوسی و دیگر بزرگان علم و ادب فراهم آورده‌اند؛ تنها زمانی می‌تواند مورد استفاده کامل بشریت قرار گیرد که به زبان اصلی یعنی زبان فارسی در اختیار طالبان و پژوهندگان آن گذاشته شود.» و مرحوم سیاقی تمام تلاش خود را در این راه به کار گرفت. تصحیح ایشان بر شاهنامه فردوسی، دیوان منوچهری دامغانی، نزهه القلوب خمداله مستوقی، سفرنامه ناصر خسرو قبادیانی و غیره از منظر فرمایشات مقام معظم رهبری قابل بررسی است.

وی ادامه داد: ده‌ها تالیف و تصحیح ایشان افتخاری برای شهر قزوین است. وی چنان به سرزمین مادری خود عشق می‌ورزید که بخشی از تالیفات وی چون «سرشماری شهر قزوین»، «تاریخچه فرهنگ و مدارس سرزمین» و «سیر تاریخی بنای شهر قزوین» به پژوهش در مورد این شهر اختصاص دارد.

این مقام مسئول در استان قزوین یادآور شد: آنچه شخصیت دبیرسیاقی را برجسته کرده است، کسوت آموزگاری زبان و ادبیات فارسی است و ایشان لحظه‌ای از ضرورت توجه به آن غافل نبود. بی‌شک حلقه‌های ادبی ایشان در قزوین و پرورش نسلی از علاقمندان به زبان و ادبیات فارسی از همین منظر قابل تامل است. حلقه‌هایی که نقش مهمی در حفظ و نگهداری اسناد ملموس و ناملموس تاریخ و فرهنگ با شکوه ایران و مردم سرزمین قزوین داشته است.

محمد دبیرسیاقی به آرشیو و دقت نظر در نگارش اهمیت می داد

در پایان این نشست، مهدی مظفری ساوجی پژوهشگر و نویسنده کتابِ «محمد دبیرسیاقی؛احوال و آثار» گفت: تدوین این کتاب توفیقی بود که برای بنده ایجاد شد و در این مسیر قدردان آقای مختارپور، رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران و رهنمون‌های ارزشمند ایشان هستم. همینطور از معاون پژوهش و منابع دیجیتال سازمان و همکاران ایشان تشکر کنم که همکاری کردند تا این کتاب در شرح حال یکی از فرهیختگان عرصه ادب و مصححان برجسته منتشر شود.

مهدی مظفری ساوجی ادامه داد: در نگارش کارهای پژوهشی 2 اصل مهم، یکی اهمیت دادن به موضوع آرشیو و دیگری دقت نظر، بسیار مهم است که زنده یاد محمد دبیرسیاقی به هر دو موضوع اهمیت می‌داد و این اصول در پژوهش آثار برای پژوهشگران اهمیت بسیاری دارد و چراغ راه است.

وی ادامه داد: یکی از مهمترین اهتمام‌های دبیرسیاقی در تدوین لغتنامه دهخدا بود که در مراحل پژوهشی، در صوت به‌جا مانده از دهخدا، ایشان از دبیرسیاقی به نیکی یاد می‌کند. دبیرسیاقی از جمله نسل مصححانی است که غرض‌ورزانه به موضوعات نگاه نمی‌کنند.

 پژوهشگر کتابِ «محمد دبیرسیاقی؛ احوال و آثار» در پایان صحبت‌های خود گفت: بنده در انتخاب کارها به این موضوع توجه دارم که فرد مورد نظر چه سخنی گفته و کدام بخش از فعالیت‌ها و اثراتِ اثربخش او مورد غفلت قرار گرفته است و از همان بخش به موضوع ورود می‌کنم. نگارش احوالات دبیرسیاقی هم به همین سنت بود. در سال 1376 خانم پیمانه صالحی از کارمندان سابق سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، با مرحوم مصاحبه‌ای انجام داده است که مجموع آن 28 صفحه بود. با رهنمون‌های بزرگان در کتابخانه ملّی، فصلی مجزا و مفصل از زندگی و آثار او و ردپای دبیرسیاقی در زبان و ادبیات فارسی مورد تحقیق قرار گرفت و در کنار گفتگوی تاریخ شفاهی که از ایشان موجود بود کتابِ «محمد دبیرسیاقی؛ احوال و آثار» تدوین و تنظیم شد.


به منظور ارج نهادن به هنر ایرانی؛

کتابِ «کارستان هنر ایرانی» رونمایی شد/ این کتاب نشانِ ذوق و هنر ایرانی است


تاریخ انتشار: ۱۴۰۳/۲/۲۶ - ۱۵:۵۴:۰
آخرین تاریخ بروزرسانی: ۱۴۰۳/۲/۲۶ - ۱۶:۵:۱۷
کتابِ «کارستان هنر ایرانی» رونمایی شد/ این کتاب نشانِ ذوق و هنر ایرانی است
کتابِ «کارستان هنر ایرانی» گزیده‌ای نفیس از شاخص‌ترین آثار هنرهای کتاب‌آرایی از مجموعه نسخ خطی، کتاب‌های چاپ سنگی و اسنادِ متعلق به سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران با حضور جمعی از اساتید هنرشناس و علاقمندان به هنر ایرانی به حضور علیرضا مختارپور رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران و فاطمه صدر معان پژوهش و منابع دیجیتال این سازمان در مرکز همایش های بین المللی این سازمان رونمایی شد.

«کارستان هنر ایرانی» نشان دهنده ذوق و هنر انسان ایرانی است

به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد وکتابخانه ملّی ایران، فاطمه صدرمعاون پژوهش و و منابع دجیتال سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران ضمن خوش‌آمد گویی به میهمانان حاضر، توضیحاتی درباره کتابِ «کارستان هنر ایرانی» ارائه کرد وگفت: این کتاب گزیده ای از گنجینه هنرهای موجود در نسخ خطّی و آثار چاپ سنگی و همچنین برخی از اسناد هنری و مرقعات است. یکی از ویژگی های مهمِ «کارستان هنر ایرانی» در معرض دید قرار دادن نسخه هایی است که محدود به آثار هنر یایرانی و خط نوشت ها نمی شوند و برخی از آثار هنری که در اسناد و طومارهای این کتابِ ارزشمند وجود دارند؛ بیانگر این مطلب است که اسناد و حتی کتاب هایی که جنبه حقوقی، سیاسی و اجتماعی داشته اند، با ظرافت های هنری نوشته شده اند و این مهم حاکی از ذوق و هنر انسان ایرانی است.

وی ادامه داد: در واقع نویسنده حتی وقتی می خواسته طومار غیر هنری بنویسد و یا پیامی انتقال دهد باز هم از دست از هنر برنداشته و مطالب طوماری و اسنادی خود را به خط زیبا در کنار هنر آرایه آمیخته و برای آیندگان به ارمغان گذاشته است. البته آثار هنری از اسناد موجود در این مجموعه همه داشته های سازمان نیست؛ بلکه گزیده ای از آنها انتخاب شده است و امیدوارم این اثر در جامعه هنری به منظور بررسی های علمی، فرهنگی، ادبی و دستارردهای هنری مفید و سودمند باشد.

آثار هنری وسیله ای برای بیان حقیقت است

محمدعلی رجبی استاد عرصه فلسفه هنر و از مدیران پیشکسوت فرهنگی کشور با ابراز خرسندی از انتشار کتابِ «کارستان هنر ایرانی» گفت: با انتشار این این کتاب ارزشمند، برگی دیگر از هنر کتاب آرایی وجود و حضور پیدا کرد. زمانی که کتابِ «شاهکارهای نگارگری» را چاپ کردیم بسیاری از اهل فن گفتند که اثرات چاپ این کتاب بعد  از گذشت سال ها تاثیرعمیقی بر هنرهای تجسمی ایران خواهد داشت و همین اتفاق هم افتاد زیرا این تاثیرگذاری نه تنها در حوزه هنرهای تجسمی بلکه در سایر هنرها هم به وضوح دیده می شد.بنابراین هر کتابی از این دست که منتشر شود تاثیرات مختلفی بر وجوه هنری خواهد گذاشت کما اینکه در طول تاریخ هم شاهد این تاثیرات بوده ایم.

این استاد فلسفه هنر افزود: زمانی که سخن از کتاب آرایی به میان می آید در درجه نخست سراغ تزئین کتاب می رویم در حالی که آرایه صرفا مشمول کتاب آرایی نمی شود. بلکه معانی و تعاریف هنری مختلفی غیر از تزئین هم دارد که از جمله آرایش نفس که جزو آرایش‌های انسانی است. انسان های بزرگوار و هنرمندان ارجمند ایرانی همواره گفته اند اگر قرار باشد هنرتان آرای4شی خوبی داشته باشد اول باید خودتان آرایش نفس درستی داشته باشید. به واقع اولین درسِ ورود به سلک هنر کار  برای رضای معبود است. وقتی به آثار نگارگری قدیم و جدید ایرانی نگاه می کنیم متوجه می شویم که نکته مهمی درآن نهفته است. هنرمندان قدیم در آثار خود دوباره سازی طبیعت را نکردند و سعی نداشتند مانند هنر امروز غرب امضای خویش را به عنوان اثر هنری تحویل دهند. در واقع ما در دوره ای زندگی می کنیم که متاسفانه امضاها ارزش پیدا کردند نه خود اثر هنری. اما در قدیم هنرمند اثر خود را امضا نمی کرد در واقع پس از اتمام کار  آن را متعلق به اراده الهی می دانست و به همین دلیل است که هنر او هنری حقی می شود و حق تاریخ ندارد و ازلی و ابدی است.

رجبی تاکید کرد: امروزه آثار هنری متعلق به چهارصدسال پیش را دوباره چاپ می کنیم و با احترام ورق می زنیم و از صفحه به صفحه آن درس جدید می گیریم؟ به گفته آمار بخش هایی از دیوان مولانا همچنان ترجمه می شود و جزو پرفروش کتاب های آمریکا می شود. چه نکته ای در اشعار مولانا وجود دارد که هنوز در تاریخ مانده و به عنوان یکی از پر فروش ترین کتاب های سال معرفی شود؟ به اعتقاد من آنچه در آثار بزرگانی از این دست ماندگار مانده حقیقت است. حقیقت گمشده ای است که متاسفانه در نظام آموزش جدید ما وجود ندارد چراکه آموزش ما مبتنی بر آموزش های هنری غربی است. این در حالی است که آنچه در فرهنگ ما به عنوان ارزش وجود داشت این بود که تا چه اندازه ما در آثارمان پرده از حقیقت بر می داریم. بنابراین به زعم من آثار هنری وسیله ای برای بیان حقیقت است.

سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران باید به استانداردسازی در زمینه دسترسی به نسخ برسد

در ادامه مراسم رونمایی از کتابِ «کارستان هنر ایرانی» مجید فدائیان استاد هنرهای سنتی با بیان مشکلات و مسائلی برای دسترسی به منابع نسخ خطّی گفت: سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران به عنوان یک نهاد مادر در بخش کتابخانه ای و جمع آوری منابع ساز کار مشخصی دارد. اما در بخش نسخ خطّی و آثار قدیمی مواردی وجود دارد که باید تمهیداتی برای آن اندیشید تا بتوانیم نسخه خطّی را به نسخه چاپی تبدیل کنیم که خب سختی ها و مرارت هایی بسیاری دارد که بخشی از آن مربوط می شود به صنعت چاپ و کیفیت رنگ ها. اما بخش مهمتر مربوط به سنت نادرستی است که در مراکز اسنادی و نسخ خطی برای نشان دادن و در معرض دید گذاشتن نسخ خطّی است. این سنت از گذشته در این سرزمین بوده و پنهان کردن نسخه های نفیس و از دسترس دور نگه داشتن به نوعی در این سرزمین نهادینه شده است که امروزه با توجه به عصر اطلاعات و دسترسی گسترده به اطلاعات تصویری و متنی باید برای حفظ هویت ملی و فرهنگی در این زمینه بازنگری هایی صورت بگیرد.

فدائیان استاد برجسته هنر «گل و مرغ» ادامه داد: امروزه تمام مراکز مهم کتابخانه ای و اسنادی دنیا آثار خود را دیجیتال و در معرض دید همگان قرار می دهند و حتی نمونه های با کیفیت اسناد در دسترس پژ.هشگران و اهالی فن است. بنده بنا بر تجربه شخصی خود عرض می کنم که در نقاط بسیاری از ایران کار و پژوهش کرده ام و در این مسیر همواره با موانعی در دسترسی به نسخ مواجه بوده ام که این سنت باید توسط نسل جدید شکسته شود و خوشبختانه شاهد هستیم با تولد کتابِ «کارستان هنر ایرانی» این سنت توسط کتابخانه ملی و حسن محمدی مدیر انتشارات موسسه کتاب آرایی ایرانی شکسته شده و شاهد حرکتِ مهم فرهنگی هستیم.

وی تصریح کرد: سخن بنده به این معنا نیست که آثار بی حساب و کتاب در دسترس همگان قرار گیرد. خیر اینگونه نیست . چون چگونگی برخورد با کتاب آداب و رسومی دارد و مواجه شدن با نسخ خطی و آثار قدیمی بسیار متفاوت تر از کتب چاپی است. بنابراین در این زمینه نیاز به استانداردسازی داریم. و سازمان اسناد و کتابخانه ملّی ایران به عنوان متولی این بخش باید به این استانداردسازی در زمینه چگونگی دسترسی به نسخ برسد و آنها را به نحو شایسته در اختیار عکاسان و پژوهشگران قرار دهد.

این استاد هنرهای سنتی در پایان صحبت های خود با اشاره به ویژگی های کتابِ «کارستان هنر ایرانی» گفت: این کتاب از نظر فنی و گرافیک ویژگی های منحصر به فرد و استانداردِ کتاب های مرجع را دارد . گرافیک بسیار ساده یکی از ویژگی های کتاب است، زیرا اجازه می دهد آثار موجود در کتاب به خوبی دیده شود. از سوی دیگر گردآورنده نسخ در این کتاب تا جایی که توانسته قطعات و نسخ را کامل آورده است. آقای محمدی با انتخاب چاپخانه خوب، رنگ ها، طرح روی جلد، خوب فوت و کپشن های کوتاه و کمترین اشتباه این کتاب را به عنوان الگویی از هنرهای مختلف منتشر کرده است.

ایرانیان خطّ نستعلیق را ابداع کردند تا بتوانند فارسی را خوشنویسی کنند

امیر احمد فلسفی استاد خوشنویسی و نستعلیق‌نویسی با اشاره به بخش های مربوط به خوشنویسی که در این کتاب آمده است، توضیحاتی ارائه کرد و گفت: بخش مهمی از کتاب به هنر خوشنویسی اختصاص دارد که بنده از این فرصت استفاده می کنم و به بخش هایی که مربوط به خوشنویسی است، اشاره می کنم. خوشنویسی در غرب آسیا و خاورمیانه، از کشورمان ایران شروع شده است. به این معنا که خوشنویسی هنری ایران را در آثار پیش از اسلام می توان دید و پیشینه آن به صورت مستند از مانی وجود دارد. در اسنادی که به مقدار اندک باقی مانده، نشان می دهد که او نقاش و خوشنویس بوده و همانطور که گفته های خودش را به تصویر کشیده؛ نوشته های خود را نیز به زیبایی خطاطی کرده است.

وی ادامه داد: از آنجائیکه امپراطوری ساسانی گستره وسیعی داشته در فرمان ها احکام و اسنادی که از دوران ساسانیان به جا مانده  می توان مطمئن گفت که خوشنویسی در دربار ساسانی رواج داشته است و بنده می خواهم به نقش ایرانیان در خوشنویسی اسلامی در چهار بخش اشاره کنم. در بخش نخست خطوط اولیه ای است که بعد از اسلام مرسوم شد و فراوانی یافت و آن خطی است که ما امروزه به عنوان خط کوفی آن را می شناسیم که در ایران شاخه مهمی از خط کوفی توسط خوشنویسان دوره ساسانی شکل گرفت و توسعه پیدا کرد. و خطّ کوفی به دو شاخه بزرگ شرقی کشورهای اسلامی و غربی کشورهای اسلامی تقسیم شد.

امیر احمد فلسفی ادامه داد: خط کوفی تا قرن 6  ادامه پیدا کرد و اوج رواج این خط که در این کتاب نیز آمده، بین قرن 1 تا 4 هجری بوده است و ایرانیان سهم مهمی در توسعه توجه و گوناگونی خط کوفی داشتند.به تدریح از قرن حدود 4 ، یک ایرانی الاصل به نام «ابن مقله» تنوعی در خطوط اسلامی ایجاد می کند و از حدود 40 نوع خطی که وجود داشت 6 نوع خط را به سامان رساند که به خطوط 6 گانه مشهور است.اواخر سال 700 قمری ایرانیان برای اینکه فرمان ها و نامه ها را به گونه ای بنویسند که باب ذوق آن روزگار باشد، خطّی را انتخاب کردند که خطّ تعلیق نامیده شده که نمونه ای از این خط در اسناد ایلخانی وجود دارد و به عنوان قدیمی ترین نوع خط ایرانی در این کتاب نیز چاپ شده است .

این استاد خوشنویسی و نستعلیق‌نویسی اظهار داشت: اواخر قرن 8 خط نستعلیق ابداع شد تا با آن بتوانند فارسی را خوشنویسی کنند در حقیقت ایرانیان با نستعلیق برای زبان خود خطّی را انتخاب کردند که به فوریت جزو خطوط هنری شد و این خط بدو تولد در کتاب های نفیس و اشعار فارسی در ابتدا از شیراز آغاز و در ادامه در تبریزی به اوج خود رسید و چه بسا حافظ هم دستی در قلم نستعلیق داشته است. خط دیگری که مثل نستعلیق زیبا است و نمونه هایی از آن در این کتاب چاپ شده خط شکسته نستعلیق است که آثار بسیار بدیع و زیبای آن در کتابخانه ملی نیز موجود است.

وی یادآور شد: بخش سوم و مهم خوشنویسی ایران است از قرن هفتم شروع و تا امروز هم ادامه دارد ولی وجود دارد ولی اوج آن اواخر دوره تیموری و تمام دوره صفوی، دوران قاجار را شامل می شود. مرحله چهارم که بعد از یک فطرت 50 ساله آمد خوشنویسی اخیر است که به طور کلی خوشنویسی ایرانی تولدی دیگر پیدا کرده است و تنوع بسیاری در خطوط ایرانی و کوفی به وجود آورد.

در پایان این نشست حسن محمدی گردآورنده کتاب «کارستان هنر ایرانی»  و مسئول موسسه کتاب آرایی ایرانی با بیان این مطلب که انتشار این کتاب حاصل یک کار گروهی بوده است؛ گفت: مجموعه آثاری که در این کتاب آمده است بخشی از هویت فرهنگی ما است و ارزش آنها بسیار بالایی دارد و باید در معرض دید قرار گیرد. بنده در این کتاب می خواستم  ادای دین به همه هنرمندان درگذشته ای که آثارشان را منتشر کرده ام، داشته باشم و امیدارم توانسته باشم حق مطلب را به درستی ادا کنم.

در پایان مراسم کتابِ «کارستان هنر ایرانی» رونمایی شد.

لازم به توضیح است این کتاب در برگیرنده خوشنویسی، نقاشی ایرانی، تذهیب، تشعیر و تجلید در پنج بخش نسخه‌ها، مرقع‌ها، قطعه‌ها، طومارها و سندها است. بخش خطی کتاب، بسیار غنی و شامل ۵۳ نسخه نفیس، ۳۱ اثر از ۱۳مرقع، ۵۸ قطعه، ۳ طومار و ۱۰ سند می شود.این کتاب به دوزبان تدوین شده است و ذیل هر تصویر، توضیحاتی درباره اثر ذکر شده است؛ مقدمه و دیباچه این کتاب نیز به دو زبان فارسی و انگلیسی نوشته شده است و در قطع رحلی بزرگ با 296 صفحه توسط انتشارات مؤسسه کتاب‌آرایی ایرانی و انتشارات سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران به چاپ رسیده است.

 

 


گزارش تصویری | رونمایی از اثر نفیس «کارستان هنر ایرانی»


تاریخ انتشار: ۱۴۰۳/۲/۲۶ - ۱۳:۲۱:۰
آخرین تاریخ بروزرسانی: ۱۴۰۳/۲/۲۶ - ۱۳:۳۰:۵۰
گزارش تصویری | رونمایی از اثر نفیس «کارستان هنر ایرانی»
«کارستان هنر ایرانی» رونمایی شد