از متخصص اسناد بپرسيد
صفحه هاي مرتبط
 
پربازديدهاي امروز
 
 

 

خشکسالی
كشور ايران به دليل واقع شدن در منطقة خشك و نيمه خشك كرة زمين هرچند سال يك بار پديدة خشكسالي را تجربه مي‌كند. بر اساس اساطير و منابع كهن تاريخي از روزگاران باستان تا به امروز همواره اين پديده يكي از دغدغه‌هاي حاكمان و مردمان اين سرزمين بوده است. در آثار برجاي مانده از هخامنشيان در كتيبة بيستون، داريوش اول، از اهورا مزدا درخواست مي‌كند كه كشور ايران را از خشكسالي ايمن نگاه دارد.
امروزه با پيشرفت علم و تكنولوژي دانشمندان ايران و ساير كشورها موفق شده‌اند با مطالعات دقيق و دراز مدت به يافته‌هاي ارزشمندي دربارة تعريف خشكسالي، انواع و پيامد‌هاي اين پديده دست يافته و به دولت‌ها راهكارهاي ارزشمندي براي مهار و كاستن از پيامدهاي آن پيشنهاد كنند.
طبق تعاريف علمي، خشكسالي معلول يك دوره شرايط خشك غيرعادي است كه به اندازه كافي دوام دارد و باعث ايجاد عدم تعادل در وضعيت هيدرولوژي يك ناحيه شود.
در دهه‌هاي اخير در بين حوادث طبيعي كه جمعيت‌هاي انساني را تحت تأثير قرار داده‌، تعداد فراواني پديدة خشكسالي از نظر درجة شدت، طول مدت، مجموع فضاي تحت پوشش، تلفات جاني، خسارات اقتصادي و اثرات اجتماعي دراز مدت در جامعه، بيشتر از ساير بلاياي طبيعي بوده است. همچنين تمايز اين پديده با ساير بلاياي طبيعي در اين است كه به تدريج و در يك دورة زماني نسبتاً طولاني عمل كرده و اثرات آن ممكن است پس از چند سال و با تأخير بيشتري نسبت به ساير حوادث طبيعي ظاهر شود. بنابراين چون تعيين دقيق زمان شروع اين پديده كار مشكلي است، آن ‌را يك پديده و بلية خزنده مي‌دانند. از سوي ديگر چون خشكسالي برخلاف ساير بلاياي طبيعي كمتر منجر به خسارات ساختاري مي‌شود، كمك‌رساني در هنگام وقوع اين پديده، در مقايسه با ساير پديده‌ها مثل سيل، پيچيده‌تر و مشكل‌تر است.
با توجه به مباحث مطرح شده، آگاهي از اسناد موجود در آرشيو ملي براي آشنايي جامعة ايران با اين پديده و پيامدهاي ناشي از آن، تلاشي لازم و ضروري به نظر مي‌رسد. از اين رو در قالب اين نمايشگاه مجازي، سعي بر آن است تا با ارائة گزيده‌اي از اسناد موجود در آرشيو ملي، اهل تحقيق و پژوهش و مسئولان امر را به صورت مستند با پيامدهاي اجتماعي و اقتصادي اين پديده و راه‌كارهاي كاهش عوارض آن در سال‌هاي گذشته، آشنا سازيم.
اسناد ارائه شده در اين نمايشگاه، به خوبي گويا و روشن كننده اين واقعيتند كه خشكسالي پديده‌اي مختص به يك ناحيه خاص از كشور ما نيست، بلكه سراسر ايران حتي منطقة پر باران كنارهاي درياي خزر نيز از پيامدهاي آن ايمن نبوده است. نخستين عوارض و پيامدهاي اين پديده در بخش كشاورزي با عواضي همچون: كاهش محصولات به خصوص كاهش و كمبود محصول گندم، بروز قحطي، كمبود نان، مرگ و مير انساني، نياز كشور به واردات گندم و وابستگي بيشتر به خارج قابل مشاهده است.
افزون بر اين، بخش دامپروي كشور نيز همانند بخش كشاورزي به سرعت با پيامدهاي اين پديده روبه رو مي‌شود. تلف شدن دام ها در اثر كمبود علوفه و كاهش ميزان گوشت توليدي كشور و به وابستگي به خارج، از جمله پيامدهاي خشكسالي در اين بخش است. در كنار خسارت ياد شده خشكسالي پيامدي ديگر نيز به همراه دارد و آن كوچ عده‌اي از مرزنشينان مناطق مرزي به كشورهاي همسايه بوده؛ كه در كنار مرگ و مير انساني، خطري بزرگ براي كاهش جمعيت كشور محسوب مي‌شود. از اين رو، اتخاذ يك برنامة دراز مدت و دقيق براي مديريت منابع آب، ايجاد سد و شبكه‌هاي آبرساني براي بخش كشاورزي، بهره‌گيري از سيستم آبياري تحت فشار در كشاورزي، خود كفايي در محصولات كشاورزي و دامپروري به ويژه گندم و گوشت، همكاري دانشگاه‌ها، همكاري وزارت خانه‌هاي مرتبط با اين موضوع و همكاري با ساير دولت‌ها، از جمله راهكارهاي مقابله با اين پديده است.
اين سند تصويري ندارد