از متخصص اسناد بپرسيد
صفحه هاي مرتبط
 
پربازديدهاي امروز
 
 

 

9 بهمن 1309 ش. امضای قرارداد مودت میان دولت ایران و فرانسه
با تشكيل حكومت صفويان، روابط ايران با اروپا گسترش يافت و هيئت‌هاي سياسي، اقتصادي و مذهبي بسياري از سوي پادشاهان اروپائي به دربار صفوي فرستاده‌شد. در اين‌ رقابت، كشور فرانسه نيز، نماينده‌اي به دربار شاه صفي فرستاد وخواستار برقراري روابط با ايران شد. از آن پس نمايندگان مختلفي از كشور فرانسه به دربار صفوي فرستاده شدند كه نمايانگر تمايل آن كشور، در برقراري و گسترش روابط با ايران بود. اين روابط، در سال‌هاي پاياني حكومت صفويان، با توجه به انعقاد دو قرارداد در سال‌هاي 1708و 1715م. از جايگاه و اهميت ويژه‌اي برخوردار بود. فرانسه در آن ايام با ايجاد سفارت در اصفهان و تأسيس كنسولگري در شيراز، در گسترش روابط با ايران، از ديگر كشورهاي رقيب پيشي‌گرفت. اما با سقوط اصفهان به دست افغان‌ها، روابط دو كشور قطع‌گرديد.
   از آن پس، فرانسويان تا مدت شصت سال نسبت به ايران علاقه‌اي نشان ندادند تا اين‌كه در سال 1783م. سفيري از طرف لوئي شانزدهم، به دربار زنديان آمد؛ اما هرج و مرج و آشوب‌هاي بازماندگان كريم‌خان، مانع از بازسازي دوباره‌ي روابط شد.
   با تأسيس حكومت قاجار، روابط دو كشور در عصر فتح‌علي‌شاه بازسازي شد و به‌سرعت گسترش‌يافت. دليل مهم برقراري اين روابط، از سوئي نياز شديد فتح‌علي‌شاه به قدرتي خارجي براي مقابله با دست اندازي روسيه، و از سوئي ديگر، قصد ناپلئون براي استفاده از موقعيت ژئوپوليتكي ايران و نزديكي آن به هندوستان بود. وي، قصد داشت با تصرف هند ضربه‌ي سختي به رقيب خود انگلستان وارد سازد. از اين رو، قرارداد «فين‌كنشتاين» ميان دو كشور به امضا رسيد و هيئتي فرانسوي به رياست ژنرال گاردان، براي آموزش سپاه ايران و تهيه‌ي مقدمات حمله به هندوستان، به ايران اعزام شد. اما خيانت ناپلئون به ايران در قرارداد «تيلسيت» و تنها گذاشتن ايران در مقابل روسيه، موجب قطع روابط گرديد و ژنرال گاردان و همراهان ناگزير به ترك ايران شدند.
   پس از سي سال قطعي روابط در فراز و نشيب بحران هرات در دوره‌ي محمد شاه، روابط دو كشور برقرار و نمايندگاني ميان دو كشور مبادله‌شد. با حضور «آجودان‌باشي» سفير ايران در فرانسه، سفيري به نام «كنت دوسرسه» در سال 1840م. و سپس سفير ديگري به نام «كنت دوسارتيژ» در سال 1844م. عهده‌دار پياده‌سازي خط مشي‌هاي سياسي فرانسه در ايران شدند.
در زمان صدارت اميركبير، «كنت دوسارتيژ» به دليل مخالفت اميركبير با طرح فرانسه، مبني بر گرفتن امتياز آزادي تجارت و دادن شرط دولت كامله‌الوداد (كاپيتولاسيون) به اتباع فرانسه، پرچم سفارت را پائين كشيد و روابط سياسي دو كشور در تاريكي كامل فرو رفت.
   در زمان جلوس ناپلئون سوم، دوباره فرانسه نسبت به برقراري روابط علاقه‌مند شد. در آن ميان هيئتي به رياست «پروسپربوره» به ايران گسيل شد و يك عهدنامه‌ي تجاري با ميرزا آقا‌خان نوري به نمايندگي ايران، امضا كرد. ناپلئون سوم، همواره درباره‌ي ايران اظهار دوستي و صميمت مي‌كرد. در زمان حكومت وي، ناصرالدين شاه، فرخ‌خان امين‌الملك را به فرانسه فرستاد تا ناپلئون سوم در عقد قرارداد صلح ميان ايران و انگليس، در موضوع هرات ميانجيگري كند و همين طور هم شد. در اثر دخالت وي، عهدنامه‌ي پاريس ميان ايران و انگليس بسته شد. گفتني است ناصرالدين‌شاه هم در هر سه سفر خود به فرنگ، از فرانسه بازديد كرد.
   دوكشور، در زمان قاجار داراي روابط فرهنگي هم بودند. معلمان فرانسوي، در دارالفنون به تدريس مي‌پرداختند. دانشجوياني نيز به فرانسه اعزام شدند. همچنين، فرانسويان در ايران موفق به گرفتن امتيازهائي شدند كه از آن ميان، امتياز انحصاري حفاري‌هاي باستان شناختي در سراسر ايران معروف به قرارداد مورگان در سال 1900م. بود كه به اكتشاف‌هاي مهم و بزرگي مانند لوح حمورابي دست يافتند.
   در دوره‌ي پهلوي نيز رضاه شاه براي ارتباط با فرانسه، اهميت فراواني قائل بود. اعزام دانشجو به فرانسه، استخدام استادان فرانسوي در مدارس عالي ايران، انعقاد قرارداد فرهنگي و اقتباس قوانين فرانسه در هنگام تأسيس وزارت دادگستري، از نمونه همكارهاي ميان دو كشور است. هرچند در مقطعي، به دليل انتقاد روزنامه‌اي فرانسوي از سياست زمين خواري رضاشاه، روابط دو كشور قطع شد، ولي با پوزش‌خواهي فرانسه، دوباره روابط برقرار شد.
   در دوره‌ي محمدرضا‌شاه نيز، روابط دو جانبه برقرار بود و سران دوكشور به كشورهاي يكديگر سفر مي‌كردند. سفارت ايران در پاريس، ارتقا يافت و به صورت سفارت كبرا درآمد.
بازه‌ي زماني اسناد ارائه‌شده در اين نمايشگاه مجازي، سال‌هاي 1287تا 1342ش. را در بر مي‌گيرد.
اين سند تصويري ندارد