از متخصص اسناد بپرسيد
صفحه هاي مرتبط
 
پربازديدهاي امروز
 
 

 

نوروز

نوروز در افسانه‌ها:
بيشتر روايات اسطوره‌اي- افسانه‌اي ايران، دوره پيشدادي را زمان پيدايي نوروز و جمشيد، چهارمين پادشاه پيشدادي را بنيان گذار نوروز به شمار آورده‌اند. پيوند نوروز با جمشيد، از سويي به كهن سال بودن نوروز، و از سوي ديگر به محبوبيت جمشيد، اشاره دارد.

پيشينه‌ي تاريخي نوروز:
از پيشينه و خاستگاه تاريخي نوروز و آئين‌هاي آن، آگاهي دقيقي در دست نيست. بي ترديد نوروز و جشن‌هاي نوروزي، آئيني كهنسال مربوط به پديده نوگشتگي سال و دگرگوني طبيعت از حالتي به حالت ديگر در ميان اقوام مختلف جهان و بوميان ايران، پيش از آمدن آريايي‌ها به اين سرزمين بوده است.

در اوستا كتاب ديني زرتشتيان به نوروز و آئين‌هاي نوروزي اشاره‌اي نشده است. ولي در نوشته‌هاي پهلوي و مانوي از نوروز جشن اول سال نو بسيار سخن رفته است. در كتاب دينكرد كه دانشنامه دين مزديسني و به زبـان پهلوي و نوشته‌اي از سده سوم هجري است از نوروز به عنوان جشن‌هاي كهن ايران ياد شده است.

نوروز در دوره هخامنشي:
شروع نوروز و برپايي آئين نوروزي نزد هخامنشيان به سبب كاربرد گاه شمارهاي چند گانه مورد اختلاف است. برخي از محققان نوروز را در آغاز پادشاهي داريوش در اول تابستان و بعضي در اواخر پادشاهي او در اول بهار دانسته‌اند. سنگ نگاره‌هاي تخت جمشيد كه نمايندگان اقوام و ملل سرزمينهاي مختلف را در حال حمل هدايا نشان مي‌دهد نمايانگر برگزاري چنين آئيني در جشن نوروزي در دوره هخامنشي است.

نوروز در دوره اشكاني و ساساني:
در زمان اشكانيان و ساسانيان نوروز را بنا به سنت‌هاي فرهنگي رايج در آغاز سال نو جشن مي‌گرفتند. در دوره ساساني نوروز را در چند (شش تا سي) روز جشن مي‌گرفتند و نوروز را به «نوروز عامه» و «نوروز خاصه» تقسيم مي‌كردند. نوروز عامه يا نوروز كوچك پنج روز بود كه از اول فروردين شروع مي شد و نوروز خاصه از شش فروردين يا خرداد «روز» بود كه آن را جشن بزرگ نيز مي‌ناميدند.
شاه، نوروز بزرگ را براي خود و رازداران و همدمان خويش ويژگي مي داد و دراين روز با آنان به رامشگري و سرخوشي مي پرداخت.

نوروز در دوره اسلامي:
با ورود اسلام به ايران، حكومتهاي محلي در دوره عباسيان و پس از عباسيان به ويژه سامانيان در خراسان بزرگ و آل بويه در ايران جنوبي و عراق، براي زنده و پويا نگه داشتن نوروز و آئين هاي نوروزي نقش بسيار مهمي داشتند. در دوره سلجوقيان به گردش ماه ها در سال پايان داده شد و نوروز به طور ثابت در اول بهار نجومي يعني نخستين روز ماه فروردين قرار گرفت.
در دوره صفوي جشن و آئين هاي نوروزي با برخي از آئين ها و آداب اسلامي درآميخت و رنگ تازه و مفهوم ديني گرفت.
علامه محمد باقر مجلسي به نقل از امام موسي بن جعفر(ع) آورده است : خداوند در نوروز آفتاب را برتاباند و بادها را فرمان داد تا بوزند و ابرها راگفت كه ببارند تا گل و گياه روي زمين برويند. در اين روز ابراهيم(س) بتها را شكست و پيامبر(ص) علي(ع) را در غدير خم به جانشيني خود و به عنوان خليفه مسلمانان برگزيد و به امتش معرفي كرد.
امروز پس از گذشت قرنها؛ نوروز همچنان در ايران و آن دسته از كشورهاي متأثر از فرهنگ ايراني- آسياي ميانه، قفقاز، افغانستان، هند و پاكستان، عراق، تركيه و برخي كشورهاي عربي- پا بر جا است. اين سنت اصيل ايراني با رنگ و بوي اسلامي، روزي فرخنده و خجسته، مقدس و الهي به شمار مي رود.

منبع: بلوكباشي، علي، نوزايي جشن نوروزي آفرينش؛ تهران: دفتر پژوهش هاي فرهنگي 1380- صص 33-13
براي اطلاع بيشر ر.ك :
بهار، مرداد جستاري چند در فرهنگ ايران، تهران فكر روز 1374
بيروني، ابوريحان ؛ آثار الباقيه عن القرون الخاليه، به كوشش زاخائو، آلمان: لايپزيك 1923
عزيزي، حشمت ا... ، نوروز در نزد ايرانيان، نشريه اصلاح و تربيت شماره 109
فردوسي، ابوالقاسم؛ شاهنامه، تهران : بروخيم، 1314
كريستين سن، آرتور، ايران درزمان ساسانيان، ترجمه رشيد ياسمي، تهران: دنياي كتاب؛ 1370

اين سند تصويري ندارد