از متخصص اسناد بپرسيد
صفحه هاي مرتبط
 
پربازديدهاي امروز
 
 

 

نمایشگاه مجازی اسناد مربوط به همه‌پرسی انحلال یا ابقای مجلس هفدهم شورای ملی در 19م مرداد1332ش

مرداد ماه سال 1332ش؛ در تاريخ ايران شاهد حوادث و وقايعي بود كه تا مدت‌ها تاريخ كشور را تحت تأثير خود قرار داد. از جملة مهم‌‌ترين حوادث رخ داده در اين ماه، از رسميت افتادن جلسات مجلس و برگزاري همه‌پرسي ملي براي ابقا يا انحلال مجلس هفدهم و ناكامي كودتاي 25 مرداد، فرار شاه از ايران و به دنبال آن، كودتاي 28 مرداد و سقوط مصدق مي‌باشد.

چرائي و روند انحلال مجلس هفدهم، از جملة مسائلي است كه همواره مورد توجه عالمان سياست و پژوهشگران تاريخ، بوده است. از نظر تاريخي مجلس هفدهم با دورة نخست‌وزيري دكترمحمد مصدق و دورة ملي شدن نفت ايران و شروع اصلاحات او در حوزه‌هاي مختلف مصادف بود.

جرقۀ انحلال مجلس، به روزهاي پاياني مسئلۀ نفت برمي‌گردد. مصدق، با اعلام احتمال ارجاع پروندۀ نفت ايران به دادگستري بين‌المللي و ايجاد اغتشاش مخالفان و موافقان داخلي و خارجي، انتخابات را بدون اصلاح در قانون آن برگزار كرد. برگزاري انتخابات زودهنگام- كه با قانون ناقص مجلس شانزدهم برگزار شد و به محروميت پاره‌اي از شهرها مانند مشهد از داشتن نماينده در مجلس انجاميد- خود نويد روزهاي پرآشوبي در صحنۀ سياسي كشور مي‌داد.

از سوي ديگر، دولت انگليس- كه در ماجراي نفت مواضع سياسي خود را در خطر مي‌ديد- با دامن زدن به تنش‌ها، سعي در ايجاد آشوب و تضمين منافع خود داشت. در دورة برگزاري انتخابات و فعاليت مجلس هفدهم، انگلستان با تقويت نمايندگان حامي تفكر وابسته به خود و دربار، قصد داشت زمينة سقوط دولت ملي و مجلس را بيش‌تر فراهم ‌كرد.

در داخل كشور، نيز مصدق به شاه اعلام كرده بود كه خواستار اختيارات بيش‌تري از جمله عهده‌دار شدن وزارت جنگ است. او براي رسيدن به اين هدف، مجلس را نيز تحت فشار قرار داد تا افزايش اختيارتش را قانوني كند. در پي مخالفت مجلس- كه حاميان ملي وي در آن در اقليت بودند- وهمچنين افزايش اختلاف او با جبهۀ مذهبي موافق خود، از نمايندگان ملي خواست با استعفاي خودشان وي را همراهي كنند.

استعفاي اين عده و خالي شدن سيزده كرسي از مجلس، در‌عمل جلسات مجلس را از رسميت انداخت و ديگر امكان ادامة حيات مجلس وجود نداشت. بنابراين بحث انحلال آن مطرح شد كه با مخالفت افرادي مانند: آيت‌الله كاشاني، شايگان، سنجابي و عده‌اي از نمايندگان حامي دربار مواجه شد. موافقان و مخالفان طرح و حزب توده در شهرهاي مختلف ميتينگ‌هائي برگزار كردند كه در برخي موارد به برخورد فيزيكي هم انجاميد. با برگزاري همه‌پرسي در تهران( نخستين همه­پرسي تاريخ ايران) در روز 12م مرداد و متعاقب آن در 19م همان ماه در ديگر شهرهاي كشور، و با رأي اكثريت مردم انحلال مجلس عملي شد .

در روز 21م مرداد مصدق از شاه خواست تا طبق اختيارات خود و مصوبات مجلس مؤسسان، انحلال مجلس را اعلام كند. به دليل تهديد مخالفان براي ايجاد آشوب و مقاومت، محمدرضا پهلوي از اين كار امتناع ورزيد و خود دكترمصدق طي ابلاغيه‌اي در روز 25م مرداد انحلال مجلس را اعلام كرد و از شاه خواست مقدمات برگزاري انتخابات مجلس هجدهم را فراهم كند. اين اقدام، زمينۀ لازم را براي كودتاي 28 مرداد مساعد و آماده­ ساخت.

آرشيو ملي ايران با توجه به قرار گرفتن در سالروز آن واقعة تاريخي، اسناد مربوط به اين رخداد را در معرض ديد سند‌پژوهان قرار داده است تا با مطالعۀ آن‌ها، زوايائي از تاريخ معاصر ايران را بهتر دريابند.

 صفحه 1 از 2
Show full size image.
تعداد بازديد اين سند : 2194