از متخصص اسناد بپرسيد
صفحه هاي مرتبط
 
پربازديدهاي امروز
 
 

 

نمایشگاه مجازی اسناد محرم، به مناسبت ایام عزاداری سالار شهیدان

شهادت امام‌حسين(ع) و يارانش در محرم سال 61ق. واقعه­ي تكان دهنده­اي بود كه با وجود گذشت قرن­ها، هنوز هم در ياد و ذهن شيعيان زنده است. هنوز مردم با ياد آن واقعه اشك مي‌ريزند و مراسم عزا و نوحه برپا مي­كنند. اين مراسم، همواره با سخنراني عليه ظلم و حكومت ظالم همراه بوده است.

   نخستين عزاداري را، در روز يازدهم محرم همان سال، در كنار پيكر شهيدان، خود اهل بيت برگزار كردند. پس از ورود كاروان اسيران به كوفه- سخنراني­هاي امام سجاد(ع) و حضرت زينب(س) - كه با ناله و ضجه­ي مردم كوفه همراه بود، به نوعي عزاداري و سخنراني عليه دستگاه حكومت به حساب مي‌آيد.

   به روايت تاريخ طبري، پس از ورود كاروان اسيران به شام، يزيد به ايشان اجازه­ي عزاداري داد و اهل بيت، به مدت 3 روز به طور رسمي در شام براي امام شهيد مراسم سوگواري برپا داشتند.

   عزاداري بعدي، در مدينه و پس از بازگشت اهل بيت از اسارت برگزار شد. پس از آن نيز همواره امامان(ع) اين مراسم را زنده نگه مي‌داشتند و شيعيان را براي برپائي آن تشويق مي­كردند.

   همزمان با تشكيل دولت­هاي شيعي در عراق، شام و مصر، و گسترش مذهب تشيع در سرزمين‌هاي اسلامي، عزاداري نيز گسترده‌تر شد و با اعلام تعطيلي روز عاشورا، در تقويم دولت‌ها، اين مراسم­ها نيز عموميت بيش‌تري يافت.

   با تشكيل دولت صفوي در ايران و انتخاب تشيع به عنوان مذهب رسمـي كشور ايران، عزاداري و سوگواري­ها نيز گسترش يافت. سرودن مرثيه در باره­ي امام‌حسين(ع) و شهيدان رواج بسيار پيدا كرد. در همان دوره بود كه كتاب «روضه‌الشهدا» نوشته شد و روش نويني در روضه­خواني به وجود آمد. همچنين در همان دوره شكلي از نمايش مذهبي در موضوع واقعه­ي كربلا شكل گرفت كه بعدها در دوره­ي قاجار گسترش و تكامل يافت.

   با وجود پايگاه مردمي عزاداري­ها، حكومت­هاي وقت - كه برگزاري اين مراسم­ها را با تداوم قدرت خود در تعارض مي­ديدند- مي‌كوشيدند مردم را از به پا داشتن اين مراسم­ها بازدارند و تلاش مي‌كردند آن را  كم­رنگ جلوه دهند، و حتا در مقاطعي مانند دوره­ي رضاخان، از برگزاري مراسم سوگواري و تعزيه­خواني جلوگيري مي‌كردند.

   گروه ارتباطات آرشيو، با تسليت اين ايام، 19 برگ سند از اسناد موجود در آرشيو ملي ايران را به نمايش گذاشته است. موضوع برخي از اين اسناد، دستور به حفظ نظم در زمان برگزاري مراسم عزاداري است. شماري از آن­ها به جلوگيري از اجراي تعزيه اختصاص يافته و در برخي ديگر، دستور داده شده است با تشكيل كميسيون امنيت در فرمانداري­ها، روند برگزاري مراسم زيرنظر گرفته شود و از سخنراني واعظان مخالف دستگاه حكومت، جلوگيري شود.

 

 

اين سند تصويري ندارد