از متخصص اسناد بپرسيد
صفحه هاي مرتبط
 
پربازديدهاي امروز
 
 

 

5م شهریور، روز داروسازی
از اوايل قرن پنجم ميلادي  در زمان شاپور اول، دانشگاه جندي‌شاپور، به مركز تجمع انديشه‌هاي يونان، هند، آسياي غربي و ايران تبديل شد و علم پزشكي و داروسازي در آن رونق چشم‌‌گير يافت و براي اولين بار، رشته‌ي پزشكي از داروسازي تفكيك شد و نيز كتاب‌هاي داروسازي و طبي حكيمان يوناني همچون ارسطو، سقراط و جالينوس، در آن دانشگاه به فارسي ترجمه شد. در دانشگاه جندي‌شاپور، تدريس را پزشكان ايراني، يوناني، سرياني و هندي به عهده داشتند و زبان رسمي آن دانشگاه يوناني بود، ولي داروسازي به زبان پارسي تدريس مي‌شد. زيرا پزشكان ايراني در امور داروسازي مهارت خاصي داشتند؛ به طوري كه اولين كتاب داروسازي در دنيا به دست شاپور پسر سهل نوشته شد. در جندي‌شاپور بالأخره طبي به وجود آمد كه برآيند دانش و تجربيات پزشكي ايراني، يوناني و هندي بود و طب ايراني قبل از اسلام نام گرفت. اين طب، پايه و مايه‌ي طب «ابن سينا» شد.
پس از حمله‌ي اعراب در زمان خلافت عمر، جندي‌شاپور به تصرف ابوموسي اشعري درآمد؛ اما بيمارستان جندي‌شاپور هم‌چنان برقرار بود؛ تا آن كه منصور د‌وانيقي، سرسلسله‌ي خلفاي عباسي، جبرائيل بن بختيشوع و عده‌ي ديگري از حكيمان و دانشمندان جندي‌شاپور را به بغداد برد. و با اين اقدام خليفه‌ي عباسي، بغداد- كه در آن روز پايتخت كشورهاي اسلامي بود- مركز علم پزشكي شد و در زمان مأمون، قسمت عمده‌ي كتاب‌هاي علمي فارسي، سرياني و هندي، به زبان عربي ترجمه شد. ترجمه‌ي كتاب‌ها به زبان عربي، زمينه را براي پيشرفت علمي ديگر دولت‌هاي اسلامي فراهم آورد. در ايران نيز به محض آن كه پادشاهان آل بويه، در۳۲۰ق./922م. استقلال از دست رفته‌ي خود را بازيافتند، عضدالدوله، پادشاه آن سلسله به بغداد رفت و با وجود خليفه‌ي عباسي، عملاً زمام امور سرزمين‌هاي اسلامي را به دست گرفت و به ترويج علم و تأسيس مؤسسات خيريه پرداخت كه از آن ميان، احداث نخستين بيمارستان به نام « عضديه» در شهر بغداد بود. پس از آن، به همت بزرگان ايران، نه تنها در بغداد كه در بسياري از شهرهاي مهم ايران مانند نيشابور، بلخ، بخارا، دانشكده و بيمارستان‌هاي مهم داير شد. در اين بيمارستان‌ها، بخش داروسازي، «شرابخانه» ناميده ‌مي‌شد كه يكي از مهم‌ترين بخش‌‌هاي بيمارستان به شمار مي‌رفت، سرپرست آن را « مهتر» مي‌گفتند. بنابراين، ايرانيان را بايد پايه‌گذار تشكيلات صحيح داروسازي در بيمارستان دانست.
 در سال 1229ش.- كه به همت اميركبير، دارالفنون تأسيس شد- در قسمت پزشكي، يك معلم داروساز ايتاليائي، به تدريس اين علم مي‌پرداخت. در سال  1301مدرسه‌ي دواسازي تأسيس گرديد. دوره‌ي داروسازي، پنج سال بود و دانشجويان بجز ساعات درس، مي بايست در يكي از داروخـانه‌هاي تحت نظر  داروسـاز مجرب و معروف، آمـوزش داروسازي مي‌يدند.
در سال 1313 - كه دانشگاه تهران تأسيس شد- مدرسه‌ي دواسازي به دانشكده تبديل گرديد. اولين داروخانه با داروهاي گياهي در سال 1227ش. در مريض‌خانه‌ي دولتي- كه به دستور اميركبير تأسيس شد- دايرگرديد. اولين داروخانه به سبك جديد در ايران، به دست شوربن آلماني، معلم داروسازي دارالفنون، در خيابان ناصر خسرو راهاندازي شد. از نخستين ايرانياني كه داروخانه تاسيس كردند، دكتر هوشنگ نظامي بود كه داروخانه‌ي نظامي را در خيابان چراغ‌برق راه اندازي كرد.
روز پنجم شهريور‌ماه، به پاس نام محمد‌زكرياي رازي، پزشك، فيلسوف و شيمي‌دان ايراني، و صاحب آثار ماندگار در زمينه‌ي پزشكي، شيمي و فلسفه، همو كه به عنوان كاشف الكل و جوهرگوگرد مشهور است، روز داروسازي نام‌گذاري شده است.
آرشيو ملي ايران، با گرامي‌داشت اين روز بزرگ و شاد‌باش آن به جامعه‌ي پزشكان داروساز، نمايشگاهي از اسناد مربوط به اين حرفه، تقديم علاقه‌مندان مي‌نمايد. اين نمايشگاه، با در برداشتن 7 عنوان سند، به معرفي 15 برگ سند مي‌پردازد. قديمي‌ترين سند اين نمايشگاه، متعلق به سال 1310ش. و جديدترين آن، مربوط به 1335ش. است.
اين سند تصويري ندارد