شورای جهانی آرشیو ( ایکا )

شورای جهانی آرشیو (ایکا) پس از تشکیل سازمان ملل متحد، با تلاش و حمایت شاخه علمی فرهنگی آن، یونسکو به‌وجود آمد. اولین اجلاس این شورا در سال 1950 م. در شهر پاریس برگزار شد. هم‌اکنون اعضاء ایکا در چهار رده آرشیوهای ملی، دولتی، ایالتی، نمایندگان مجامع حرفه‌ای آرشیوی، مؤسسات آرشیوی غیردولتی و اعضای مستقل قرار می‌گیرند. از بین اعضای ایکا فقط رده‌های اول و دوم در مجمع حق رای دارند و ایران عضو رده اول است.


شورای جهانی آرشیو به منظور گسترش اهداف خود در مناطق جغرافیایی خاص، به 13 شعبه منطقه‌ای تقسیم شده است که سازمان اسناد و کتابخانه ملی جمهوری اسلامی ایران در شعبه کشورهای جنوب و غرب آسیا "سواربیکا" قرار دارد.


ایکا معتقد است که مدیریت اسناد و مدارک موثر، یک پیش‌شرط ضروری برای اداره کشور توسط دولت، حاکمیت قانون، شفافیت اداری، حفظ حافظه جمعی بشر و دسترسی شهروندان به اطلاعات است.


شورای بین‌المللی آرشیو (ایکا) به مدیریت موثر اسناد و حفاظت، مراقبت و استفاده از میراث آرشیوی جهان از طریق معرفی متخصصان اسناد و آرشیو در سراسر جهان اختصاص دارد.


ایکا یک سازمان بی‌طرف و غیر دولتی است که سمت و سوی علائق و فعالیت‌های آرشیویست‌ها را در آرشیوهای دولتی و خصوصی تبیین می‌کند و بودجه آن از طریق حق عضویت اعضاء تأمین می‌شود و به این ترتیب می‌تواند فعالیت های متنوع خود را انجام ‌دهد. بیش از شصت سال است که ایکا مؤسسات آرشیوی و فعالان در این حوزه را در سراسر جهان برای حمایت از مدیریت بهینه آرشیو و محافظت فیزیکی از میراث ثبت شده، ایجاد استانداردهای معتبر و ارائه شیوه‌های مناسب، و تشویق گفتگو، تبادل و انتقال این دانش و تخصص در سراسر مرزهای ملی با هم متحد کرده است. با تقریبا 1800 عضو در 199 کشور و سرزمین، سیاست شورای جهانی آرشیو بر مهار تنوع فرهنگی اعضاء شورا است تا بتواند راه حل های مؤثر و حرفه‌ای انعطاف پذیر و خلاقانه به‌کارگیرد.


ایکا یک سازمان بین‌المللی است که با تصمیم‌گیرندگان در بالاترین سطح کار می‌کند و علاوه بر همکاری نزدیک با سازمان‌های بین دولتی مانند یونسکو و اتحادیه اروپا، با سایر سازمان‌های غیردولتی نیز ارتباط نزدیکی دارد.


اسناد منابع بزرگی هستند و محصولی مستند از فعالیت‌های انسانی می‌باشند و به این ترتیب شاهدی غیرقابل جایگزینی برای وقایع گذشته، استقرار دموکراسی، شناسایی افراد و جوامع، و حقوق بشر است. اما اسناد نیز شکننده و آسیب‌پذیر هستند. ایکا تلاش می‌‌کند از طریق پشتیبانی، تهیه استانداردها، توسعه تخصصی و برقراری امکان گفتگو و تبادل نظر بین آرشیویست‌ها، سیاست‌گذاران، به‌وجودآورندگان و کاربران اسناد، از اسناد آرشیوی محافظت کرده و نسبت به دسترسی افراد به آن‌ها اطمینان حاصل کند. ایکا سعی دارد با به اشتراک‌گذاری تجربیات، تحقیقات و نظریات تخصصی درباره مدیریت اسناد و آرشیو و سازمان‌های آرشیوی، مدیریت و استفاده از اسناد آرشیوی و نیز حفاظت از میراث آرشیوی بشر در سراسر جهان را بهبود بخشد.


اهداف ایکا عبارتند از:

  • پشتیبانی: تشویق و پشتیبانی از گسترش آرشیوها در همه کشورها، همکاری با سایر سازمان‌ها از جمله سازمان‌های بین‌المللی، دولتی و غیره.
  • تخصصی: ارتقاء، سازماندهی و به‌کارگیری بهترین تجربه، توسعه استانداردها و سایر فعالیت‌ها در زمینه مدیریت اسناد و آرشیو.
  • ارتباطات: برقراری، حفظ و تقویت روابط بین آرشیویست‌ها در همه کشورها و نهادها، سازمان‌های تخصصی و سایر سازمان‌ها، دولتی و خصوصی، و هر سازمانی که در زمینه امور اداری یا حفاظت از اسناد آرشیوی فعالیت می‌کند به‌ویژه از طریق تبادل اطلاعات.
  • بهبود: تسهیل تفسیر و استفاده از آرشیوها با شناساندن بیشتر آن‌ها و با تشویق افزایش دسترسی به آن‌ها.
  • اقدام: انجام فعالیت‌هایی که اهداف آن را پشتیبانی می‌کند.

شورای جهانی آرشیو شاخه جنوب و غرب آسیا ( سواربیکا )

شورای جهانی آرشیو، به‌منظور گسترش اهداف خود در مناطق جغرافیایی خاص، تاکنون به 13 شعبه منطقه‌ای تقسیم شده است که یکی از آن‌ها شاخه جنوب و غرب آسیا "سواربیکا" است.
 
سواربیکا، در سال 1976م. با حضور ایران، هند، پاکستان، نپال، سریلانکا و بنگلادش، با هدف برقراری و استحکام رابطه میان آرشیوداران کشورهای منطقه و به‌منظور بهبود روش‌های حفظ و نگهداری مجموعه‌ها و وضعیت آرشیوهای منطقه، در چارچوب اهداف کلی شورای جهانی آرشیو تشکیل شد. بعدها کشور بوتان نیز به سواربیکا پیوست.
 
اهداف کلی سواربیکا عبارتند از

  • ایجاد، حفظ و گسترش رابطه بین آرشیوداران، افراد و مؤسسات حرفه‌ای مرتبط با آرشیو.
  • توسعه امور مربوط به حفظ و نگهداری اسناد و مقابله با خطراتی که آرشیوها را تهدید می‌کند.
  • هماهنگ و متشکل کردن هر چه بیشتر فعالیت‌های مرتبط با بهره‌برداری از آرشیوها.
  • آموزش حرفه‌ای آرشیوداران منطقه و جلب همکاری‌های بین‌المللی مرتبط با توسعه آرشیوی کشورهای عضو.

وب سایت سواربیکا 

مجمع هماهنگی مراکز تاریخ پژوهی و بانک های اسنادی ایران ( مهتاب )

مجمع هماهنگی مراکز تاریخ پژوهی و بانک های اسناد ایران که اختصاراً مهتاب نامیده می شود، از 17 مرکز اسنادی و نهاد دولتی تشکیل گردیده است.
 در این مجمع، هم اکنون؛ سازمان اسناد و کتابخانة ملی جمهوری اسلامی ایران؛ کتابخانه، موزه و مركز اسناد مجلس شوراي اسلامي؛ موسسۀ حفظ و نشر آثار مقام معظم رهبری مدظله العالی؛ مرکز آموزش و پژوهش های بین المللی وزارت امور خارجه؛ سازمان اسناد و مدارک دفاع مقدس؛ پژوهشگاه علوم انتظامي و مطالعات اجتماعي ناجا؛ مؤسسة مطالعات و پژوهش‌هاي سياسی؛ موزة دفاع مقدس و ترویج فرهنگ دفاع مقدس؛ آرشیو صدا و سیمای جمهوری اسلامی ایران؛ مركز بررسي اسناد تاريخي؛ موسسة حفظ آثار امام خمینی (ره)؛ ادارة اسناد و بایگانی راکد قوة قضائیه؛ دفتر ادبیات انقلاب اسلامی حوزة هنری؛ مرکز اسناد و کتابخانة مرکز اسناد انقلاب اسلامی؛ موزة عبرت؛ مرکز اسناد آستان قدس رضوی و دفتر مطالعات و تدوین تاریخ ایران عضویت دارند.

فعالیت های این مجمع، غیرسیاسی و غیرانتفاعی است و ضمن رعایت کامل قوانین جمهوری اسلامی ایران، با شخصیت حقوقی مستقل فعالیت می کند. 


جلسه های مجمع، به صورت ماهیانه و هر جلسه در یکی از مراکز عضو، برگزار می گردد. دبیرکل مجمع مهتاب براساس انتخاب روسای مجمع بر عهده رئیس کتابخانه و سازمان اسناد ملی و دبیری آن بر عهدة آقای دکتر شهرام یوسفی فر(معاون اسناد ملی) می باشد. 


دبیرخانۀ مهتاب نیز در سازمان اسناد ملی مستقر است.  همچنین این مجمع دارای اساسنامه مصوب است که در 3 فصل 33 ماده و 15 تبصره در جلسه 23/11/1384 به تصویب هیات موسس رسیده است.