معرفی گروه

یكی از وظایف كتابخانه‌های ملی در همه كشورها، گردآوری، سازماندهی، پژوهش، ذخیره و بازیابی اطلاعات از مجموعه آثاری است كه درباره آن كشور منتشر می‌شود.

طبق بند 2 ماده 3 اساسنامه سازمان اسناد و كتابخانه ملي ج.ا.ا.، اين مركز به­ عنوان متولي حفاظت از ميراث مكتوب و غيرمكتوب كشور در حوزه ايران و اسلام و انقلاب اسلامي، علاوه بر جمع­آوري و نگهداري از منابع توليد شده(اعم از تأليف و ترجمه وجز آن) در داخل و خارج كشور، آن هم به زبان هاي مختلف، وظيفه اطلاع ­رساني و تسهيل راه ­هاي دستيابي به دانش و اطلاعات منابع را نيز برعهده دارد.

يكي از گروه هاي پژوهشي سازمان كه در راستاي تحقق اين اهداف و كمك به پژوهشگران در انجام تحقيقات بنيادي، ايفاي نقش مي كند گروه پژوهش ­هاي اسلام شناسي و ايران­ شناسي، از گروه ­هاي زير مجموعه اداره كل پژوهش و آموزش است.

اولويت هاي پژوهشي گروه

برخي از اولويت هاي پژوهشي اين گروه عبارتند از:  

  • فلسفه و مبانی نظری ایران شناسی و اسلام شناسی
  •   بررسی جریان های ایران شناسي و اسلام شناسي
  •   مرزهاي سياسي و ايران شناسي فرهنگي؛
  •   تدوين خط مشي مكتوب مجموعه سازي منابع(چاپي و الكترونيكي) ايران شناسي و اسلام شناسي؛
  •   آسيب شناسي فرآيندهاي مجموعه سازي منابع(چاپي و الكترونيكي) ايران شناسي و اسلام شناسي؛
  •   معرفي منابع كتابي منتشره در دنيا در سه حوزه ايران، اسلام و انقلاب اسلامي؛
  •   معرفي منابع غيركتابي(اعم از عكس، پايان نامه، و نقشه، و مانند آن) در سه حوزه ايران و اسلام و انقلاب اسلامي؛
  •   معرفي ایران شناسان و اسلام شناسان؛
  •   معرفي مراكز ايران شناسي و اسلام شناسي دنيا؛
  •   معرفي مجموعه هاي رقمی منتشره  در حوزه ايران، اسلام، و انقلاب اسلامي

موضوعات پژوهشی پیشنهادی

برخي از موضوعات پژوهشي پيشنهادي در حوزه ايران شناسي و اسلام شناسي به شرح زير است:

  •   تاريخ و تحولات شرق­ شناسی؛
  •   فلسفه، مباني نظري، و چارچوب­ هاي مفهومي ايران­ شناسي و اسلام ­شناسي؛
  •  تحلیل تاریخ جريان ها و مكاتب ایران­ شناسی و اسلام ­شناسی از آغاز تا کنون؛
  •   ايران‌شناسي: ايران پيش از اسلام، ايران پس از اسلام؛
  •   مقایسه فعالیت­ های ایران­شناسی و اسلام­ شناسی در کشورهای مختلف؛
  •   نقش زبان فارسی و میزان تأثیرآن در فعالیت­ های ایران­شناسی؛
  •   معرفي و نقد و تحليل ديدگاه‌ها و آثار ايران‌شناسان و اسلام‌شناسان  خارجي و  فعالان حوزه  مطالعات انقلاب اسلامي (از دو منظر ايران‌شناسي و كتابداري)؛
  •   تحليل محتواي پايان ­نامه­ هاي ايران‌شناسي و اسلام‌شناسي دنيا؛
  •  بررسي تاريخي و تطبيقي مراكز ايران‌شناسي در جهان؛
  •  ایران­ شناسی و اسلام ­شناسی در آیینه اسناد؛
  •   مکاتب شرق ­شناسی در جهان؛
  •   نقد و بررسی آثار مستشرقان در مورد ايران و اسلام؛
  •   ایران فرهنگی در کشورهای مختلف جهان؛
  •   جریان­ شناسی در مباحث اسلام ­شناسی و ایران­ شناسی؛
  •   تأثیر حوادث دهه هاي اخير خاورميانه بر مقوله­ هاي اسلام­ شناسی و ايران­ شناسي؛
  •   ايران­ هراسي و اسلام ­هراسي؛
  •  تأثیر مسائل سیاسی، جغرافیایی، و فرهنگي در فعالیت­ های ايران­ شناسي و اسلام­ شناسی؛
  •   ايران­ شناسي و اسلام ­شناسي با رويكردي بروظايف سازمان اسناد و كتابخانه ملي ج.ا.ا. و آسيب­ شناسي وضعيت كنوني؛
  •   جريان­ هاي ايران­ شناسي و اسلام­ شناسي؛
  •   بررسی تطبيقي موضوعات ایران­شناسی در ایران باستان، ایران پس از اسلام تا مشروطه، ایران پس از مشروطه تا پیروزی انقلاب اسلامی و پس از آن؛
  •   تهیه و تدوین كتاب شناسی سلسله‌هاي تاريخي در قلمرو زبان فارسي، نظیر هند، اوراسيا، افغانستان، و پاكستان؛
  •   تهیه و تدوین كتاب شناسي موضوعات ايران‌شناسي در كشورهاي بالتيك، كشورهاي اسكانديناوي، جهان عرب، هلند، آلمان، فرانسه، لهستان، ايتاليا، ژاپن، چين، آمريكا؛
  •   بررسی آثار تصويري، عکاسی و عکاسان (داخلی و خارجی) دوران پهلوی اول، پهلوي دوم، دوران انقلاب اسلامی ایران؛
  •   آسیب­ شناسی و تأثیر رخدادهای اخیر خاورمیانه بر آثار نفیس  مکتوب و غیرمکتوب  تمدن­ های کهن منطقه؛
  •   مجموعه تصاوير مربوط به ایران (اعم از تصویر، عکس، نقاشی، نقشه، و مانند آن) در بایگانی­ های خارج از کشور در مقاطع مختلف؛
  •   بررسي تطبيقي و همزماني و درزباني واژه‌هاي غلط ­انداز يا فريبكار در زبان‌هاي ايراني (از منظر جامعه‌شناسي زبان و زبان‌شناسي اجتماعي، مردم‌شناسي زبان، و مقوله زبان و فرهنگ)؛
  •   موانع تجزيه‌ فرهنگي از منظر زبان‌شناسي؛
  •   بررسي تطبيقي و تاريخي زن مسلمان در آينه‌ آثار مرجع مسلمانان با توجه به رويكرد روث رودِد در اسلام‌شناسي؛
  •   بررسي تطبيقي «معاني ­القرآن» مرحوم محمد باقر بهبودي با رويكرد ايزوتسو در اسلام­شناسي؛
  •   بررسي تطبيقي آراء و انديشه‌هاي محمد باقر بهبودي، مصطفي اعظمي، وائل حلاق، يوزف شاخت؛
  •   تحليل محتواي متون با ارزش قديم و جديد ايران‌شناسي و اسلام‌شناسي  خارجي در زمينه ­هاي مختلف؛
  •   بررسي و تحليل محتواي نشريات معتبر ايران‌شناسي داخلي و خارجي (از منظر ايران‌شناسي و كتابداري)؛  
  •   فرهنگ، عقايد، اساطير، آداب و رسوم، تمدن، هنر، اديان، و زبان­ هاي ایران در متون سفرنامه
  •   بررسي مطالعات ايران شناسي و اسلام شناسي در آثار دايره المعارفي و دانش نامه اي (دايره المعارف اسلام، دانش نامه ايرانيكا، ...)

وظايف گروه

اهم وظایف این گروه به شرح زیر است:

 

1- تشكيل بانك هاي اطلاعاتي منابع كتابي و غير كتابي در حوزه ايران، اسلام و انقلاب اسلامي

این امر از طریق شناسایی منابع کتابی و غیرکتابی(مقاله، پایان نامه، نقشه، و عکس، و مانند آن)، تولید شده در داخل یا خارج از کشور، محقق می  شود. فعالیت  های انجام شده در این زمینه عبارت  اند از:

  • تدوين يا معرفي منابع مرجع مانند واژه نامه، اصطلاحنامه، دانشنامه، دایره المعارف، سال شمار، روز شمار، چكيده نامه، نمايه، كتابشناسي،  فهرستگان، و مانند آن؛

به عنوان نمونه، محتواي سفرنامه هاي انگليسي موجود در سازمان كه از منابع مرجع مهم در شناخت ايران زمين در عرصه هاي مختلف به شمار مي آید، در طي دو سال گذشته مورد بررسی قرار گرفته است.

  •  معرفي و چكيده نويسي منابع اعم از مقاله ها، كتاب ها، و پايان نامه های موجود در كتابخانه ملي؛

 با این کار اطلاعات باارزشی از محتوای منابع انگليسي موجود در تالارها و مخازن سازمان اسناد و كتابخانه ملي در حوزه ايران، اسلام، و انقلاب اسلامي به دست آمده و چکیده راهنمائی از کتب، مقالات و پايان نامه هاي انگليسي موجود در تالار ايران شناسي، عكس ها و تصاوير موجود در سفرنامه  هاي لاتين و مانند آن تهیه شده و در دسترس پژوهشگران قرار خواهد گرفت.

  • معرفي منابع موجود در ساير كتابخانه هاي داخل و خارج مرتبط با حوزه ايران، اسلام و انقلاب اسلامي؛
  • شناسائي و معرفي منابع ارزشمند در حوزه ايران و اسلام، منتشره در داخل و خارج از كشور، مي تواند راهگشاي بسياري از محققان و پژوهشگران اين عرصه باشد.

 

2- تشكيل بانك اطلاعاتي مراكز مهم ايران شناسي و اسلام شناسي جهان

  • شناسایی و معرفي مراكز داخلي و خارجي فعال در حوزه ايران شناسي، اسلام شناسي، و انقلاب اسلامي؛ و
  • برقراري ارتباط با مراكز ايران شناسي و اسلام شناسي داخل و خارج كشور براي تبادل اطلاعات و انجام پژوهش‌هاي مشترك.

اطلاعات تكميل شده در مورد مراكز، فعاليت هاي انجام شده در آن، منابع منتشره، زمينه هاي فعاليت، و سایر اطلاعات مرتبط، به زودي در  كتابخانه ديجيتال سازمان و همينطور در سامانه رسا(مستند تنالگان) قابل دستيابي خواهد بود.

 

3- تشكيل بانك اطلاعاتي شخصيت های ایران شناس و اسلام شناس دنیا

معرفي و شناساندن ايران شناسان و اسلام شناسان مطرح دنيا از ديگر وظايف اين گروه است. از جمله فعاليت هاي مرتبط با اين حوزه عبارت اند از:

  • شناسایی و معرفي پژوهشگران داخلي و خارجي فعال در حوزه ايران شناسي، اسلام شناسي، و انقلاب اسلامي؛
  • برقراري ارتباط با پژوهشگران و متخصصان ايران شناس و اسلام شناس براي همكاري با مرکز؛ و
  • مشارکت و همكاري در انجام  طرح ها و  پروژه های مشترك ایران شناسی و اسلام شناسی با محققان داخلي و خارجی.
  • زندگي نامه، فعاليت هاي علمي، هنري، اجرایی، آثار و تأليفات، و سایر اطلاعات مرتبط با ایران شناسان و اسلام شناسان ، به زودي در  كتابخانه ديجيتال سازمان و همينطور در سامانه رسا(مستند اشخاص) قابل دستيابي خواهد بود.

 

4- پيشنهاد و اجراي طرح ها و پروژه های پزوهشی

يكي از وظايف مهم گروه پژوهش هاي اسلام شناسي و ايران شناسي، پيشنهاد و اجراي  طرح ها و پروژه هاي پژوهشی مستقل يا مشترك در حوزه هاي ايران، اسلام، و انقلاب اسلامي است. اين طرح ها، در صورت تصويب در شوراي پژوهشي سازمان قابل انجام خواهد بود. برخي از اين طرح ها به اتمام رسيده و برخي در حال انجام  است كه اطلاعات بيشتر در مورد جزئيات اين طرح ها در منوي طرح هاي پژوهشي آمده است.

 

5-همکاری در تدوین و نشر نشریات تخصصی در زمینه ایران شناسی و اسلام شناسی

يكي از فصلنامه  هاي منتشره در سازمان اسناد و كتابخانه ملي ج.ا.ا.، در حوزه ايران  شناسي و اسلام  شناسي، فصلنامه علمي – تحقيقاتي «نامه ايران و اسلام» است كه نخستین شماره آن در تابستان 1391 به زيور طبع آراسته شد و تا پایان سال ۱۳۹۴، هشت شماره از آن منتشر شده است و شامل مطالب متنوعي در حوزه ايران واسلام مي باشد و بسیاری از فعالیت های گروه در راستای تامین اهداف نشریه خواهد بود.

برخي اهداف انتشار اين نشريه عبارت اند از :

  • معرفي ايران شناسان و اسلام  شناسان برجسته دنيا و نقد و تحليل آثار آنها؛
  • معرفي و نقد منابع منتشره در دنيا در حوزه ايران شناسي و اسلام شناسي (اعم از كتاب، پايان نامه، مقاله، عكس و مانند آن)؛
  • شناسایی مؤسسه  ها و مراكز ايران شناسي و اسلام  شناسي جهان و معرفي فعاليت هاي آنها؛
  • معرفي ناشران آثار ايران  پژوهي و اسلام  پژوهي در جهان؛
  • انتشار اخبار حوزه مطالعات اسلامي و ايراني در جهان؛ و
  • بررسي جريان  هاي ايران شناسي و اسلام  شناسي دنيا.

 

6- تدوین دستورالعمل ها و آیین نامه های تخصصی

تدوين دستورالعمل و آیین نامه هاي پژوهش در حوزه ايران و اسلام ، همينطور آئين نامه شركت در سمينارهاي داخلي و خارجي، و مانند آن از جمله وظايف اين گروه پژوهشی است.

 

7- برگزاری نشست های علمی- تخصصی

برگزاري نشست هاي علمي و تخصصي در حوزه ايران، اسلام، و انقلاب اسلامي يكي ديگر از وظايف گروه پژوهش هاي اسلام شناسي و ايران شناسي است. اين نشست ها، كه بیشتردر قالب سخنراني، ميزگرد، رونمایی از كتاب، نقد كتاب، و مانند آن و در برخي از موارد به همراه پخش فيلم هاي مستند و علمي برگزار مي شود، نقش مؤثري در اشاعه اطلاعات و دانش در زمينه هاي مذكور خواهد داشت. از سال 1391-1395 در حدود شصت نشست مختلف در موضوع های مختلف علمي و فرهنگي در حوزه ايران، اسلام، و انقلاب اسلامي توسط اين گروه برگزار شده است.

 

8 - برگزاری کارگاه های عملی

اين گروه آمادگي دارد كه در صورت ضرورت و نياز، كارگاه  هایی تخصصي در حوزه ايران و اسلام و انقلاب اسلامي، با مشاركت گروه آموزش سازمان، در داخل يا خارج از سازمان برگزار کند. برگزاري اين قبيل كارگاه هاي علمي و تخصصي، نقش موثري در ارتقاي سطح دانش و مهارت هاي پرسنل گروه و ساير پژوهشگران خواهد داشت.

 

9-   برگزاری همایش های ملی و بین المللی در حوزه ايران شناسي و اسلام شناسي

يكي ديگر از وظايف اين گروه، برگزاري همايش  هاي علمي در حوزه ايران  شناسي و اسلام شناسي در سطوح داخلي و خارجي است كه در صورت تصويب پيشنهاد و بودجه مربوطه در شوراي پژوهش سازمان، قابل اجرا و برگزاري خواهد بود.

 

10- برگزاری آیین نکوداشت ایران شناسان و اسلام شناسان

برگزاري مراسم بزرگداشت ايران  شناسان و اسلام  شناسان داخلي و خارجي باعث دلگرمي و اعتلاي جايگاه دانشمندان و متخصصان اين عرصه می شود و تببین و برجسته سازی تلاش  هاي پيشكسوتان اين عرصه، موجب تشويق و رغبت بيشتر علاقه  مندان و دانشجويان خواهد شد.

 

11- برگزاری نمایشگاه های تخصصی

برخي فعاليت هاي انجام شده در حوزه ايران شناسي و اسلام شناسي، در قالب نمايشگاه نمود بيشتري دارد و در زماني كوتاه تر و به صورت واضح تر و مؤثرتر، فرهنگ و تمدن ايران و اسلام را به محققان و علاقه مندان معرفی خواهد کرد. نمايشگاه هائي با عنوان «عكس ها و تصاوير سفرنامه هاي اروپاییان درباره فرهنگ و تمدن ايران»، «فلزنگاره های قرآني»، «جلوه‌هایی از محرم در منابع قاجاري» از جمله نمايشگاه های برپا شده توسط گروه پژوهش هاي اسلام شناسي و ايران شناسي در سال هاي 94-95 بوده است.

 

12- ارزیابی و داوری منابع

داوري و ارزيابي بسياري از آثار  از جمله طرح، مقاله، كتاب، پايان نامه، سند، و مانند آن(با توجه به مناسبت  هاي مختلف در سازمان مانند جشنواره پژوهش يا همايش نسخ خطي)؛ و يا داوري و ارزيابي منابع پيش از چاپ و انتشار در سازمان؛ و داوري پايان نامه ها و رساله هاي دانشجويي در دانشگاه ها از جمله فعاليت  هاي دیگر اين گروه است.

 

13- نظارت بر اجرای طرح ها و پروژه های پژوهشی

طرح ها و پروژه هاي پژوهشی، بعد از تصويب در شوراي پژوهشي سازمان و در مراحل اجرا، نيازمند نظارت و هدايت هستند و كارشناسان گروه پژوهش هاي اسلام  شناسي و ايران  شناسي مي توانند نقش ارزنده  اي را در این زمینه ايفا كنند.

 

14 - ارائه مشاوره به مراکز ، دانشجویان و پژوهشگران

دانشجويان و پژوهشگران حوزه ايران  شناسی، اسلام  شناسی، و انقلاب اسلامي از جمله مراجعانی هستند كه از مشاوره هاي تخصصي كارشناسان گروه در تدوين پايان  نامه  هاي دانشجویی و انجام فعاليت  هاي پژوهشی خود بهره  می برند.

 

15 - ارتباط با مراكز آموزش عالي و هدايت رساله‌هاي دانشجويي

ارتباط با مراكز آموزش عالي و سفارش موضوع پايان‌نامه برحسب ضرورت، و هدايت پايان نامه ها و رساله‌هاي دانشجويي در حوزه هاي ايران شناسي، اسلام شناسي، و انقلاب اسلامي از ديگر فعاليت هاي گروه پژوهش هاي اسلام شناسي و ايران شناسي است.

 

16 - شركت در همايش ها و سمينارهاي داخلي و خارجي

مشاركت و حضور اعضاي گروه در همايش ها و سمينارهاي داخلي و خارجي مي تواند موجب ارتقاي سطح علم و آگاهي و بهبود توانایی مهارت ايشان در ايفاي وظايف محوله شود

 

17 - ارائه پيشنهاد در خصوص برگزاري دوره هاي آموزشي در حوزه ايران، اسلام، و انقلاب اسلامي

كارشناسان گروه، به دليل داشتن تخصص لازم و آشنايي با يك يا چند زبان خارجي، مي توانند مشاوران خوبي در ارائه پيشنهاد جهت برگزاري دوره هاي آموزشي مورد نياز باشند. اين دوره ها، با سرفصل هاي لازم به گروه آموزش سازمان پيشنهاد مي شود تا در صورت تقاضا از سوي مخاطبان، برگزار گردد.

 

18 - ارائه پيشنهاد به مسئولان سازمان در خصوص خريد منابع در حوزه ايران، اسلام و انقلاب اسلامي

كارشناسان گروه، به دليل آشنائي با موضوعات مرتبط با حوزه ايران، اسلام، و انقلاب اسلامي و رصد دائمي منابع منتشره در دنيا، بسياري از منابع لاتين مورد نياز سازمان را شناسايي کرده و به گروه هاي دیگر كه وظيفه تهيه منابع و تجهيز مخازن سازمان را بر عهده دارند، پيشنهاد مي كنند تا بعد از انجام مراحل اوليه و مقدمات لازم در چرخه خريد قرار گيرند.

 

 

تماس با ما

پژوهشگران  مي توانند در صورت تمايل با ارائه پوروپوزال طرح تحقيقاتي خود در هر يك از حوزه هاي ايران، اسلام و انقلاب اسلامي  با گروه پژوهش هاي اسلام شناسي و ايران شناسي سازمان همكاري نمايند.

بديهي است كه تصويب و اجرائي شدن طرح ها منوط به راي نهائي شوراي پژوهشي سازمان خواهد بود.


تلفن تماس: 81623276

آخرین تاریخ بروزرسانی: ۱۳۹۷/۲/۲۳ - ۱۱:۷:۳۷