رونمایی از مکتوباتِ ویژه هشتادمین سال تاسیس کتابخانه ملی ایران رونمایی شد

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۱۲/۹ - ۱۲:۵۹:۰
رونمایی از مکتوباتِ ویژه هشتادمین سال تاسیس کتابخانه ملی ایران رونمایی شد

نشست «آیینه آثار» با محوریت رونمایی از مکتوباتِ ویژه هشتادمین سال تاسیس کتابخانه ملی ایران، عصر امروز (سه شنبه 8 اسفند)، در تالار فرهنگِ کتابخانه ملی ایران برگزار شد.

به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران غلامرضا امیرخانی؛ معاون کتابخانه ملی ایران از کتاب «کتابخانه ملی ایران» نام برد و گفت: این کتاب محصول تلاش سیدعمادالدین خاتمی و خودِ اوست. او افزود: علاقه داشتم تاریخچه کتابخانه ملی تهیه و تدوین شود اما متاسفانه مانند بسیاری از کارهایی که در همه نهادها در ایران رخ می‌دهد و ثبت نمی شود و از بین می رود، نیاز بود تا برای این مجموعه نیز کاری صورت گیرد.

 او با ذکر خاطره ای بیان کرد: در سال 1385 به دنبال موضوعی مربوط به چند سال پیش از آن بودم. اما روابط‌عمومی اعلام کرد، مدیر وقت روابط‌عمومی، همه سوابقِ تا پیش از خود را، خواسته است تا دور ریخته شود و اثری از خبرنامه داخلیِ آن زمان، در آرشیو نبود.

 وی سپس، از لزوم قدرشناسیِ گذشتگان و حفظ آن سوابق برای آیندگان گفت و افزود: برای تدوین تاریخچه کتابخانه ملی، به سراغ سیدعمادالدین خاتمی رفتم. او در آن زمان، به تازگی مجموعه ای را برای کتابخانه ملی به اتمام رسانده بود و کمی بعد هم، «اسناد و اخبارِ نجف» را در قم و باحضور رئیس مجلس شورای اسلامی رونمایی کرده بود و بنظرم آمد، برای این کار اصلح است.

امیرخانی تصریح کرد: پیش از این در سال های 1352 توسط مرحوم سادات صوتی و 1357 توسط محمدتقی احمدپور جکتاجی، کارهایی مشابه انجام شده بود و حدود سال 1385 نیز کسی در حال تدوین تاریخچه بود که ناتمام و منتشرنشده مانده بود. او چند نمونه مشابه را دید و در نهایت، به الگوی تاریخچه کتابخانه ملی روسیه رسید.

امیرخانی به مصائبِ تالیف این اثر نیز اشاره ای کرد و گفت: در این کار، کاملا متوجه شدم که چقدر حفظ و نگهداری سوابق ارزشمند است. مثلا علی‌رغم همه تلاش ها، حتی یک عکس از مرکز خدمات کتابداری و یا فضای بیرونیِ ساختمان نیاوران یافت نشد. همچنین عکس از چهارمین كنگره بين‌المللي كتابداران و اطلاع‌رسانان مسلمان (كامليس) که در سال 1374 در کتابخانه ملی برگزار شد نیز به سختی پیدا شد. این نشان می دهد چقدر بد است که ارزش کار پیشینیان خود را ندانیم.

او در پایان با اشاره به دیگر آثار رونمایی شده اظهار کرد: جز این اثر، «فهرست نفایس هنری» و «پنجاه سال با بیانی» هر دو اثر حمیدرضا قلیچ‌خانی رونمایی خواهد شد که اولی، فهرستی از نفایس هنری و خوشنویسی کتابخانه ملی است که نیمی متن و نیم دیگر تصویر است و دومی مروری دارد بر زندگی دکتر مهدی بیانی؛ نخستین رئیس کتابخانه ملی ایران که امسال، درست نیم قرن از درگذشتش می گذرد. همچنین آثار او به عنوان یک خط‌شناس و خوشنویس مورد بررسی قرار گرفته است. «مُهرها و نقش مُهرها» هم اثر محمدجواد جدی است که به عنوان یک مُهرشناس، مُهرهای کتابخانه ملی ایران را مورد مداقه قرار داده است.

صدیقه سلطانی‌فر نیز درباره مجموعه شش جلدیِ «فهرست نسخ خطی» گفت: من از سال های نخست دهه هفتاد که دانشجوی کارشناسی ارشد نسخه شناسی دانشگاه تهران و زیرنظر روانشاد احمد منزوی بودم و کار می کردم، قرار بود آثار چاپ سنگی کتابخانه ملی را برای پایان‌نامه خود فهرست کنم.

او در ادامه گفت: آثار چاپ سنگی را شناسایی و جمع آوری کردیم تا در مخزنی جداگانه نگهداری شود، زیرا بیانگر دوره ای مهم در تاریخ چاپ ایران به حساب می آید. از این رو که تصاویر چاپ سنگی، آثاری منحصربفرد بودند. اما متاسفانه در ساختمان جدید، آثار خطی و سنگی در یکجا گردآوری شد که من در همان زمان هم، مخالف جدی آن بودم، چون از هر نظر تفاوت دارند؛ هم اطلاعات و جزئیات و هم نوع مراجعان به این آثار. در همان زمان، مسئول سازماندهی این بخش شدم و در همین اثنا، نزد مرحوم عبدالحسین حائری آموزش دیدم و حتی، با چگونگی تورق کتب خطی هم آشنا شدم.

سلطانی‌فر در ادامه درباره ویژگی های فهرست‌نویسیِ کتبِ خطی خاطرنشان ساخت: فهرست‌نویسیِ کتبِ خطی، خلاقیت و آفرینش می خواهد و به واقع، مانند یک انسان عالِم، با مخاطب خود حرف می زند و یاد می دهد. همچنین این کار، نه تنها تخصص و تجربه، که علاقه و عشقِ وافر می طلبد. به واقع استادانی چون انوار، حائری، منزوی و در صدر آنها؛ شیخ آقابزرگ طهرانی، معجزه کردند که بی هیچ منبعی، به فهرست‌نویسی دست زدند. و اکنون خوشحالم که این کار به نتیجه رسید.

رضا خانی‌پور، مدیرکل پژوهش کتابداری و آموزش نیز که بر مُرَقَّعاتِ عمادالکُتّاب، مقدمه ای نوشته بود طی سخنانی گفت: اثر خریداری شده توسط کتابخانه ملی دارای 8 رُقعه است که از قلمِ غبار تا قلمِ مشق را جای داده و دارای خطوط نسخ، نستعلیق، شسکته نستعلیق، کمی ثُلث و بخش کوچکی رِقاع است.

وی سپس، درباره خودِ عمادالکُتّاب خاطر نشان کرد: او زاده قزوین، متولدِ 1240 و متوفی 1315 خورشیدی است و طی زندگی، 5 پادشاه را دیده است. او زندگی پرفراز و نشیبی داشت اما مملو از عشق به وطن بود و برای آبادی و آبادانی ایران کوشش کرد. عاشق معلمی بود؛ کتابچه هایی درباره خوشنویسی از ابتکاراتش بود و برای معلمان و دانش‌آموزان مخاطب‌شناسی کرده بود.

او افزود: عمادالکُتّاب از وقت خود، استفاده بهینه کرد و مثلا، در زندان، سیاه‌مشق‌های خود را تکمیل کرد. او ظلماتِ سِجن را با مشقِ عشق به انوارِ پیشرفت و توسعه ایران رساند. افزون بر این، در شعر و موسیقی و عکاسی و نقاشی نیز استاد بود.

در پایان، باحضور اشرف بروجردی؛ رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران از آثار یاد شده رونمایی شد.