تجلیل از راویان تاریخ شفاهی در هفته نکوداشت هشتادمین سال تاسیس کتابخانه ملی

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۱۲/۹ - ۱۲:۵۶:۰
تجلیل از راویان تاریخ شفاهی در هفته نکوداشت هشتادمین سال تاسیس کتابخانه ملی
از راویان تاریخ شفاهی در حضور رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران تقدیر شد.

به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران اشرف بروجردی در آیین تجلیل از راویان تاریخ شفاهی گفت: بر اساس دستورالعمل دولت، به ویژه دولت تدبیر و امید در خصوص انجام پروژه تاریخ شفاهی، این کار در دستور کار قرار گرفته و هزارمین مصاحبه تاریخ شفاهی نیز تا به امروز انجام شده است.

او در ضرورت اهمیت تاریخ شفاهی اظهار کرد: وقتی به تاریخ گذشته نگاه می‌کنیم، ناگفته‌های بسیاری وجود دارد که در تاریخ مکتوب ثبت نشده است. در حالیکه لازم است از بیان صاحبان اندیشه هم استفاده شود. به عبارتی ثبت تاریخ شفاهی حلقه‌های مفقوده و گم شده تاریخ را بر ما هویدا می‌سازد و درک جامعه را از مسائل تاریخی همه جانبه‌تر می‌سازد.

او افزود: گفته‌های شخصیت‌ها در تاریخ شفاهی می‌تواند منشا تغییرات و تصمیمات بسیاری شده و لازم است این گفته‌ها در طی زمان به دیگران منتقل شود.

مشاور رئیس جمهور به ضرورت دیگر تاریخ شفاهی اشاره و تصریح کرد: بسیاری از شخصیت‌هایی که با آنها گفت‌وگو شده، گمان می‌کردند که به فراموشی سپرده شده اند. آنها فکر نمی‌کردند که گفته‌هایشان بر تاریخ و مردم این سرزمین اثرگذار باشد.

او خاطرنشان کرد: اگر تاریخ شفاهی را تنها بر مبنای شخصیت افراد پیش ببریم، بخشی از حقایق مورد غفلت واقع می‌شود، چرا که معمولا حوادثی نیز در جامعه و در زمان حیات این افراد رخ می‌دهد. اگر چه لزوما این افراد در آن حوادث و در آن دوره تاثیرگذار نیستند اما باید نظرات آنان را جویا شویم تا نسبت به حوادث رویکرد جامعی داشته باشیم.

رئیس سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران با اشاره به اینکه رویکرد مجموعه سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران این است که بخشی از مستندات خود را به تاریخ شفاهی معطوف کند گفت: این مسئله به غنابخشی اسناد کمک کرده و به عنوان مرجعی برای صاحبان اندیشه قرار خواهد گرفت.

او به نقش تاثیرگذار شخصیت‌ها در ساختار تاریخ این سرزمین اشاره کرد و اظهار داشت: شکل‌گیری فرهنگ جامعه و رفتارهای بین فردی میان مردم از باورها و اعتقادات کسانی که می‌توانند در جامعه اثرگذار باشند نشئت می‌گیرد.

او در پایان خاطرنشان کرد: امیدوارم این نشست طلیعه‌ای باشد برای کسانی که می‌توانند در تاریخ این سرزمین اثرگذار باشند.

محسن حاجی‌میرزایی، دبیر هیئت دولت نیز با تبریک هشتادمین سال تاسیس کتابخانه ملی گفت: از زمانیکه تصمیم هیئت دولت مبنی بر جمع‌آوری تاریخ شفاهی ابلاغ شد، در سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران حرکت‌های باارزشی در این زمینه انجام شد.

او با بیان اینکه عده‌ای تاریخ شفاهی را به یک پژوهش شخصی تقلیل می‌دهند گفت: آنها بر همین اساس تاریخ شفاهی را دانش به حساب نمی‌آورند. اما من معتقدم یکی از شیوه‌های دانش و کندوکاو در ذهن افراد، همین بحث تاریخ شفاهی است. او افزود: تاریخ شفاهی امکانی برای کاویدن و استخراج دانش نهفته در ذهن افراد است.

دبیر هیئت دولت با اشاره به سیاستگذاری عمومی و ارتقای آن و بهبود حکمرانی کشور بیان کرد: مهم‌ترین کارکرد دولت‌ها، سیاست‌گذاری عمومی است؛ امری که پویا و پیچیده است و دولت‌ها در معرض حل مسئله قرار دارند.

حاجی‌میرزایی خاطرنشان کرد: روش ما برای حل مسائل گاهی قدیمی و ناکارآمد است؛ در حالیکه باید از ابزارهای کارآمد برای حل مسائل استفاده کنیم. به همین دلیل بسیاری از تصمیمات به دلیل اینکه در معرض چنین دانشی قرار ندارد، دچار کاستی هستند.  

او با تاکید بر اینکه کاویدن ذهن افراد، نه یک کار ژورنالیستی بلکه امری پیچیده است اظهار کرد: من به عنوان کسی که در معرض سیاست‌گذاری عمومی کشور قرار دارم معتقدم که اگر به این مسائل توجه نکنیم، به توفیقات زیادی دست نخواهیم یافت.

او تاکید کرد: تاریخ شفاهی از خاطره نویسی و خودنوشتها متمایز و نیازمند طراحی است.

کمال خرازی، رئیس شورای راهبردی روابط خارجی ایران نیز با بیان اینکه در اهمیت تاریخ شفاهی تردیدی وجود ندارد، گفت: تاریخ شفاهی تجربه‌ای است که در بسیاری از کشورها در حال انجام است و در جمهوری اسلامی ایران هم تلاش وافری در این زمینه انجام شده است.

او با تاکید براینکه کیفیت ثبت تاریخ شفاهی منوط به چند عامل مصاحبه شونده، مصاحبه کننده و موضوع است گفت: مصاحبه کننده خود باید در موضوع فردی متخصص باشد، به ویژه وقتی که مسائل سیاسی مطرح می‌شود و به دلایل امنیتی کار دشوارتر خواهد شد.

او همچنین به مقوله سوگیری‌های شناختی اشاره کرد و گفت: آنچه بیان می‌کنیم، ممکن است لزوما درست نباشد. در کنار اینها حافظه مصاحبه شونده هم از اهمیت زیادی برخوردار است که تا چه میزان موضوعات را به یاد آورد.  

خرازی در آخر گفت: شیوه‌نامه‌ای که برای تدوین تاریخ شفاهی درنظر گرفته شده بسیار خوب و قابل تقدیر است.

سید حسن شهرستانی رئیس اسبق سازمان اسناد ملی ایران نیز طی سخنانی گفت: دانش گذشتگان کهنه می‌شود اما منش آنها کهنه نمی‌شود. مجموعه تاریخ شفاهی هم محمل مناسبی فراهم کرده تا رویه‌های سیاسی- اجتماعی و فرهنگی که پیشکسوتان پدید آورده‌اند را در یک جا گردهم آوریم.

نوش‌آفرین انصاری، نویسنده و پژوهشگر علوم کتابداری و اطلاع رسانی دیگر سخنران حاضر در این آیین بیان کرد: برای اینکه بحث تاریخ شفاهی در ایران دوام و قوام یابد، باید این کار از کودکی شروع شود. در کودکی و نوجوانی باید به نسل جوان‌تر نزدیک شد و او را در ثبت تاریخ شفاهی درگیر کرد.

دبیر شورای کتاب کودک گفت: بحث مهم دیگر توجه و رسالت دادن به کتابخانه‌هاست. باید به کتابخانه‌های مدارس و کتابخانه‌های عمومی به عنوان پایگاهی برای تاریخ شفاهی در کودکی توجه بیشتری شود.

حسن طاهردل، از راویان تاریخ شفاهی به هزارمین مصاحبه انجام شده در حوزه تاریخ شفاهی اشاره کرد و اظهار داشت: مصاحبه کنندگان خودشان به عنوان یک گنجینه‌ به حساب می‌آیند. خوب است یکبار خود این عزیزان در مقام شونده قرار بگیرند، چراکه تاریخ تاریخ شفاهی گنجینه‌ای گرانقدر را به دست می‌دهد.

در بخش دیگری از این مراسم اقبال قاسمی پویا، پژوهشگر و یکی دیگر راویان تاریخ شفاهی با اشاره به اینکه حدود 53 سال در آموزش و پرورش فعالیت داشته است بیان کرد: زمانیکه که مصاحبه‌گر برای انجام پروژه تاریخ شفاهی با من تماس گرفت، در آغاز بدبین بودم اما در حین کار نظرم عوض شد.

او افزود: سند، همه چیز یک محقق است. اگر محققی موفق و خوشنام است به دلیل اسناد خوبی است که در دست دارد.

گفتنی است در این مراسم از چهار کتاب تاریخ شفاهی «دل سپرده به کودکان» مصاحبه شفاهی با ثریا قزل ایاغ، «ستاره فروزان» مصاحبه شفاهی با نوش‌آفرین انصاری، «عدالت و سیاست» مصاحبه با احمد صدر حاج سید جوادی و «خاطرات و مخاطرات» مصاحبه با سید کمال خرازی رونمایی شد.

همچنین در این آیین از برخی از راویان تاریخ شفاهی از جمله احمد سمیعی گیلانی، محسن محسنی، کمال خرازی، نصرالله پورجوادی، سیدحسن عارفی، ایرج فاضل، نوش‌آفرین انصاری، مرتضی حاجی، احمد آل یاسین، محمد انصاری، اقبال قاسمی پویا، حسن خراط، محمود بازرگان، نبی کوروش نیا و تقی آزاد ارمکی تقدیر و قدردانی شد.