بازشناسی نسخ خطی فارسی کتابخانه‌های هند در کتابخانه ملی ایران

تاریخ انتشار: ۱۳۹۶/۱۰/۱۶ - ۲۰:۳۰:۰
بازشناسی نسخ خطی فارسی کتابخانه‌های هند در کتابخانه ملی ایران
نشست «نسخه‌های خطی فارسی کتابخانه‌های هند» در کتابخانه ملی ایران برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران در ادامه سلسله نشست‌های ایران‌شناسی، این نشست با حضور محمدرضا نیتی در تالار ایران‌شناسی و اسلام‌شناسی کتابخانه ملی برگزار شد.
در ابتدای این جلسه نیتی در پاسخ به این سوال که چرا در هند زبان فارسی وجود دارد گفت: پس از حمله اعراب به ایران مسلمانان بسیاری راهی هند شدند. هند کشور بزرگی است که از سه طرف به آب منتهی است و تنها راه خشکی از شمال هند است.
او افزود: با وجود دریانوردی و همسایگی ایران انتظار می‌رفت که نیروها از شمال هند وارد شوند. به همین دلیل می‌توان گفت که بیشترین تحولات سیاسی و فرهنگی در شمال هند رقم خورده است؛ به طوریکه هرچه به سمت جنوب این کشور پیش برویم، از شدت تنوعات فرهنگی کاسته می‌شود. در قرن 17 نیز انگلیسی‌ها یک شرکت تجاری تشکیل داده و وارد بخش‌های شرقی آن شدند.
نیتی خاطرنشان کرد: نیروهای مسلمانی که وارد هند شدند، از یک قوم خاص نبودند. آنها از نژادهای مختلف و در عین حال از یک دین و زبان واحد بودند؛ زبان بیشتر آنها فارسی بود. البته در میان گفت‌وگوها گاهی از کلمات عربی و ترکی هم استفاده می‌شد و به این ترتیب زبان اردو نیز به وجود آمد. او تاکید کرد: اردو معجونی از زبان‌های نیروهای نظامی است که وارد کشور هند شده است. با حاکمیت مسلمانان، فارسی، زبان رسمی و اداری هند و اردو زبان عموم مردم شد.
نیتی در ادامه صحبت‌های خود اظهار کرد: تا قرن 17، تمام اسناد اداری مهم در هند به زبان فارسی است. او ادامه داد: از سال 2002 چند پروژه برای گردآوری نسخه‌های خطی در هند آغاز شده و تاکنون 10 میلیون نسخه خطی جمع‌آوری شده است.
او در بخش دیگری از سخنان خود با اشاره به شورش بزرگی که در سال 1875 علیه انگلیس در کلکته رخ داده است گفت: در این جریان علاوه بر به آتش کشیدن کاخ‌ها، کتابخانه‌ها و مدارک بسیاری هم در آتش سوخت. پس از آن انگلیسی‌ها بسیاری از نسخ خطی را به کشور خود منتقل کردند. بنابراین بسیاری از نسخی که در کشور انگلیس و همینطور در کتابخانه ملی فرانسه موجود است، در این سال‌ها از هند به آنجا منتقل شدند.
او با اشاره به نسخه‌های خطی موجود در هند گفت: این نسخه‌ها از نظر موضوع به صرف و نحو، تاریخ، اخلاق تصوف، حکمت، حساب، هندسه، جغرافیا و دیوان اشعار تقسیم‌بندی می‌شود.
گفتنی است در ادامه جلسه، نیتی کتابخانه‌ها و دانشگاه‌هایی که در کشور هند محل نگهداری نسخ خطی هستند معرفی کرد.