بازگشت

نمایشگاه مجازی به مناسبت سالگرد ارتحال امام خمینی (ره)

مقدمه

امام خميني (س) در روز بيستم جمادي‌الثاني روز کوثر ولادت فاطمه زهرا (س) 1321ق/ 1281ش، در خانواده‌اي از اهل علم و مبارزه و تقوا و هجرت ديده به جهان گشود و در پنج ماهگي، پدرش آقا مصطفي به جرم حمايت از مظلومين به دست اشرار محلي به شهادت رسيد. روح‌الله در آغوش مادري مهربان (بانو هاجر) و سرپرستي عمه‌اي دلسوز (صاحبه خانم) و دايه‌اي پرهيزگار (ننه خاور) پرورش يافت و همزمان آموزشهاي اوليه سوارکاري و تفنگداري و تيراندازي را طي کرد

او وارث سجاياى آبا و اجدادى بـود كه نسل در نسل در كار هدايت مردم وكسب معارف الهى كـوشيـده انـد. پـدر بزرگـوار امام خمينـى مرحوم آيه الله سيد مصطفى مـوسـوى از معاصريـن مرحـوم آيه الله العظمـى ميرزاى شيـرازى (رض), پـس از آنكه ساليانـى چنـد در نجف اشـرف علـوم و معارف اسلامـى را فرا گرفته و به درجه اجتهاد نايل آمـده بـود به ايران بازگشت و در خميـن ملجإ مردم و هادى آنان در امـور دينـى بـود. در حـاليكه بيـش از 5 مـاه ولادت امام خميني ،طاغوتيان و خـوانيـن تحت حمايت عمال حكومت وقت نداى حق طلبـى پـدر را كه در برابر زورگـوئيهايشان به مقاومت بـر خاسته بـود، با گلـوله پاسخ گفتنـد و در مسير خميـن به اراك وى را به شهادت رسانـدنـد.

بديـن ترتبيب امام خمينى از اوان كـودكى با رنج يتيمى آشنا و با مفهوم شهادت روبرو گرديد. وى دوران كـودكـى و نـوجـوانى را تحت سرپرستى مادر مـومنه اش (بانـو هاجر) كه خـود از خاندان علـم و تقـوا و از نـوادگان مـرحـوم آيه الله خـوانسـارى ( صاحب زبـده التصانيف ) بوده است. همچنيـن نزد عمه مكرمه اش ( صاحبه خانم ) كه بانـويى شجاع و حقجـو بـود سپرى كرد اما در سـن 15 سالگى از نعمت وجـود آن دو عزيز نيز محـروم گـرديد .

ازدواج امام خمینی و تشکیل خانواده:

ميرزا محمد ثقفي تهراني در زمان تحصيل در شهر مقدس قم، با حاج آقا روح ‌الله مصطفوي خميني (حضرت امام) كه در آن زمان 27 سال داشت آشنا شد كه همين آشنايي، واسطه‌ ازدواج امام خميني(ره) با بانو ثقفي در سال 1308 شمسي شد.

امام خميني در سال ۱۳۰۸ هجری خورشیدی با خدیجه ثقفی دختر میرزا محمد ثقفی تهرانی ازدواج کرد.

 ثمره اين ازدواج تولد سيد مصطفي، فرزند اول آنها در آذر 1309؛ سيد احمد در 26 اسفند 1324 و خانم‌‌ها سيده فريده‌،‌ سيده زهرا و سيده صديقه بود.

 

به مناسبت ۱۴ خرداد :مديريت اطلاع رساني، گروه پيايند ها با ارايه مقدمه و ۵۰ عنوان کتابشناسی مقالات ، همراه با متن کامل آنها ، گروه منابع غیر کتابی با ۱۰۹ عنوان،  پایان نامه و ۸۴ مورد منابع دیداری – شنیداری و گروه مخازن و مرجع با ۳۷ عنوان کتاب ، اقدام به برپایی نمایشگاه مجازی نموده است.

دوره اول زندگاني امام خميني ( 1281- 1300ش)

دوران کودکي و نوجواني روح‌الله همزمان با بحرانهاي سياسي و اجتماعي ايران سپري شد. وي از همان ابتداي زندگي، با درد و رنج مردم و مشکلات جامعه آشنا بود و تأثر خود را با ترسيم خطوطي به صورت نقاشي بروز مي‌داد، و همراه خانواده و اطرافيان در سنگر دفاع ساخته و پرداخته و در کوران حوادث و مسائل به مجاهدي تمام عيار تبديل مي شد. برخي از حوادث متأثرکننده اين دوران مثل بمب‌باران مجلس در نقاشيها و مشقهاي خوشنويسي دوران کودکي و نوجواني او منعکس شده و در دسترس است. از جمله قطعه شعري است در دفترچه يادداشت دوران نوجواني (9-10 سالگي) با عنوان: «غيرت اسلام کو جنبش ملي کجاست» خطاب به ملت ايران:

 

هان اي ايرانيان، ايران اندر بلاست

مملکت داريوش دستخوش نيکولاست 1

مي‌توان از آن نوشته به عنوان اولين بيانيه سياسي دوران نوجواني روح‌الله ياد کرد، و دغدغه ذهني او را راجع به مسائل مملکتي فهميد. تمايلات روح‌الله نسبت به قهرمانان و مبارزان تا حدي است که در نهضت جنگل، وي با سخنراني و سرودن شعر در وصف ميرزا، اقدام به جمع‌آوري کمکهاي مردمي براي حمايت از نهضت جنگل نموده و بالاخره مصمم مي شود که خود شخصاً به نهضت جنگل بپيوندد. و در فرصتي به جنگل سفر مي‌کند و پايگاه ميرزا را از نزديک مي‌بيند. 2

تحصيلات روح‌الله

روح‌الله با بهره وري از استعداد فوق‌العاده، رشته‌هاي مختلف علوم را به سرعت طي کرد. علاوه بر فقه و اصول و فلسفه، عرفان را نيز در عاليترين سطح نزد اساتيد برجسته آن زمان در خمين، اراک و قم طي کرد و در مدت 6 سال جهش فوق‌العاده اي داشت حتي اسفار را پشت سر گذاشت و از فضلا و شخصيتهاي برجسته حوزه علميه قم به شمار مي‌آمد. 3

اولين خطابه رسمي روح‌الله

روح‌الله ضمن تحصيل در اراک در ايام 19 سالگي در مراسم بزرگداشت « رکن اعظم مشروطه» مجتهد طباطبائي اولين خطابه خود را قرائت کرد و تحسين حاضرين را برانگيخت. اين خطابه در واقع بيانيۀ سياسي بود که به جهت قدرداني از زحمات و خدمات علمدار مشروطيت از جانب حوزه علميه اراک از زبان يک طلبه جوان قرائت مي‌شد. 4

از قول روح‌الله نقل شده « ... پيشنهاد شد منبر بروم، استقبال کردم آن شب کم خوابيدم، نه از ترس مواجه شدن با مردم، بلکه به خود فکر مي‌کردم فردا بايد روي منبري بنشينم که متعلق به رسول‌الله است. از خدا خواستم مدد کند که از اولين تا آخرين منبري که خواهم رفت، هرگز سخني نگويم که جمله‌اي از آن را باور نداشته باشم 5 و اين خواستن عهدي بود با خدا بستم، اولين منبرم طولاني شد، اما کسي را خسته نکرد ... و عده اي احسنت گفتند، وقتي به دل مراجعه کردم از احسنت گويي‌ها خوشم آمده بود، به همين خاطر دعوت دوم و سوم را رد کردم و چهار سال هرگز به هيچ منبري پا نگذاردم.»

دوره دوم ( 1300ش-1320)

اين دوره از زندگي روح‌الله با هجرت به قم آغاز شده است، با سياستهاي دين‌زدايي رضاخان و تا 1320 ادامه دارد، در اين دوره روح‌الله مشغول تحصيل و تدريس و تأليف کتاب و آشنايي با علماي برجسته مبارزي همچون حاج آقا نورالله اصفهاني و مدرس و برخي ديگر مي باشد. در اين دوره اختناق رضاخاني؛ هدف علما حفظ حوزه قم بود. اهميت آن در آن زمان کمتر از تأسيس حکومت اسلامي در سال 57 نبود.

دوره سوم ( 1320-1340)

اين دوره از زندگي امام با چهل سالگي آغاز مي‌شود و مصادف است با دو حادثه مهم؛ يعني بروز جنگ جهاني دوم و اشغال ايران، خروج رضاخان از ايران و آغاز سلطنت محمدرضا. بنا بر اعتقاد امام اين زمان فرصت مناسبي براي قيام اصلاحي بود. با همه کوششها و اقدامات روح‌الله قيام مورد نظر صورت نگرفت. امام در اين دوره عالمي است کامل و جامع الشرايط، رهبري است هوشيار با پشتوانه دانش و بينش سياسي با کوله‌باري از تجربه دوران 20 ساله رضاخاني، که شناخت کاملي از اوضاع ايران و جهان دارد، لذا با صدور بيانيه‌اي در 11 جمادي‌الثاني 1363ق/1323ش زمان مناسب قيام را يادآوري مي‌کند: «امروز، روزي است که نسيم روحاني وزيدن گرفته و براي قيام اصلاحي بهترين روز است، اگر مجال را از دست بدهيد و قيام براي خدا نکنيد و مراسم ديني را عودت ندهيد، فرداست که مشتي هرزه‌گرد و شهوتران بر شما چيره و تمام آيين و شرف شما را دستخوش اغراض باطله خود کنند.»

دوره چهارم ( 1340-1368)

اين دوره همزمان با دو حادثه ناگوار آغاز مي‌شود يکي رحلت آيت‌الله بروجردي (10 فروردين 1340) - که ضايعه‌اي براي جهان اسلام و در عين حال رفع موانع براي دشمنان ايران و اسلام بود. ديگري رحلت آيت‌الله کاشاني قهرمان مبازره با استعمار انگليس که روزگاري نامش لرزه بر اندام دشمنان ايران و اسلام مي‌انداخت. همزمان با تسلط امريکا بر امور مملکت، فشار بر رژيم براي اجراي اصلاحات آمريکايي افزايش يافت و در قالب اصلاحات ارضي و لايحه انجمنهاي ايالتي و ولايتي با چشم‌اندازي ظاهراً مردم فريب رخ نمود ولي در باطن از اتحاد شومي خبر مي داد و تسلط آمريکا و اسرائيل و عوامل آنها را بر کليه شئون مملکت فراهم مي‌کرد. در اين زمان امام در برابر اصلاحات آمريکايي به شدت ايستاد و رژيم شاه به تلافي، در دوم فروردين 1342 که مصادف بود با شهادت امام جعفر صادق (ع) به مدرسه فيضيه يورش برد. در اين حادثه تعدادي شهيد و مجروح شدند. امام در پيامي به مناسبت چهلم فاجعه فيضيه دست به افشاگري زد: «من مصمم هستم که از پاي ننشينم تا دستگاه فاسد را به جاي خود بنشانم.» امام نطق تاريخي خود را در 13 خرداد 1342 در مدرسه فيضيه ايراد کرد و شاه فرمان خاموش کردن فرياد امام را صادر کرد. در شامگاه 14 خرداد امام دستگير و به زندان قصر منتقل شد. صبح 15 خرداد خبر دستگيري امام به تهران و ساير شهرها رسيد و مردم به خيابانها ريخته با شعار « يا مرگ يا خميني» به سوي کاخ شاه به حرکت درآمدند و قيام با شدت سرکوب شد و به خون نشست. قيام (15 خرداد 1342) علي‌الظاهر با تبعيد رهبر انقلاب به ترکيه و سپس عراق از جوشش و جنبش افتاد. واقعه مرموز شهادت آقا مصطفي فرزند امام در 56 روح تازه اي به جنبش دميد. چاپ مقاله‌اي توهين‌آميز به امام و روحانيت در 17 دي ماه 1356 در روزنامه اطلاعات اعتراض شديد جامعه مذهبي را برانگيخت و قيام 19 دي ماه 1356 را به دنبال داشت. مراسم چهلم شهداي 19 دي قم به صورت پيامي در تبريز و اصفهان و يزد و شيراز و شهرهاي ديگر ادامه يافت و به کشتار فاجعه 17 شهريور 57 منجر شد همچنين فرار شاه و ورود امام را به وطن نويد داد. مردم در پي استقبال بي سابقه خود در بهشت زهرا سخنراني تاريخي امام خود را شنيدند و حکم سرنوشت‌ساز ايشان را در لغو حکومت نظامي در 21 بهمن 57 با جان دل گردن نهادند و در پيشگيري از حملات نيروهاي رژيم با، مناطق حساس را سنگربندي و در مدت 24 ساعت مبارزه بي امان، طرحهاي کودتاچيان را نقش بر آب و هرگونه فرصت را از آنها سلب کردند. و بالاخره پيروزي قيام 15 خرداد در شب 22 بهمن 57 به گوش رسيد.

از صبحدم 22 بهمن تا 13 خرداد 1368(رحلت امام) حوادث سنگين بيشماري با محدوديت و نقش خصمانه آمريکا و حمايت همه جانبه دول غربي با کمک گروهها و احزاب متعدد چپ و راست در ايران در مقابله با انقلاب اسلامي بروز کرد. اين حوادث آن قدر گسترده بود که در اين مختصر نمي‌گنجد، فقط در يک جمله مي‌توان گفت هر کدام از آن حوادث به تنهايي مي توانست مسير انقلاب را منحرف کند و به شکست بکشاند، اما الطاف الهي و هوشمندي امام و وفاداري و آگاهي ملت ايران، تمام توطئه‌ها را خنثي کرد به گونه‌اي که ملت ايران، در سال 1368 در حالي که با پيکر مطهر امام خويش پس از 11 سال تحمل سختي‌ها و مشکلات وداع مي‌کرد، جمعيت چندين برابر بيشتر از لحظه ورود بود. عشق و پايداري مردم عميق‌تر و قصدشان بر ادامه راه امام و انقلاب جدي تر و نظام شان علي رغم همه توطئه‌ها و حوادث پر ثبات تر از هر زمان ديگر بود. روانش شاد و راهش پر رهرو باد

فهرست اسامي آثار و تأليفات امام خميني(ره)

-  شرح دعاى سحر

شرح دعاي سحر اولين تاليف حضرت امام مي باشد که نگارش آن به سال 1347 ه.ق بر مي گردد ، اين کتاب که به زبان عربي است در تفسير و توضيح دعاي سحر نوشته شده است و امام اشارات متعددي به نظرات استاد خود مرحوم آيت الله شاه آبادي نموده اند . کتاب حاضر پس از اصلاح و مقابله با نسخه هاي موجود ، همراه با توضيحات و فهرست اصطلاحات ، آيات ، روايات و... توسط موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني موسسه به زيور طبع آراسته و تقديم علاقمندان گرديده است. ( لازم به ذكر است كه اين كتاب توسط آقاي سيد احمد فهري ترجمه شده است كه توسط نهضت زنان مسلمان به چاپ رسيده است )

2-  شرح حديث رأس الجالوت

شرح امام خميني (س) بر حديث رأس الجالوت ( احتجاجات حضرت امام رضا (ع) با اصحاب اديان مختلفه و از آنجمله رأس الجالوت از علماي يهود ) كه به سال 1348 هجري قمري تأليف گرديده است

اين حديث در توحيد و نيز عيون اخبارالرضا شيخ صدوق و احتجاج طبرسى و جلد دهم بحارالانوار و جلد دوم مسندالرضا نقل شده است

3-  حاشيه امام بر شرح حديث رأس الجالوت

علاوه بر شرح مستقل امام بر حديث مزبور ، آن حضرت تعليقه اي نيز بر شرح مرحوم قاضى سعيد محمدبن محمد مفيد قمى از دانشمندان و عرفاى قرن يازدهم،  بر حديث رأس الجالوت نيز نوشته اند

4-  التعليقه علي الفوائد الرضويه

 اين کتاب تعليقه امام خميني ( س) است بر شرح فلسفي ، عرفاني حديث ( رأس الجالوت ) از قاضي سعيد قمي است.

5-  شرح حديث جنود عقل و جهل

کتاب شريف " شرح حديث جنود عقل و جهل " کتابي عرفاني - اخلاقي مشتمل بر مباحث ارزشمند عرفان نظري - فلسفه اسلامي- اخلاق ، شرح احاديث ، انسان شناسي ، تفسير همراه با نصايح اخلاقي مي باشد .

 6-  مصباح الهدايه الي الخلافه و الولايه

 اين کتاب يکي از درخشانترين آثار عرفان اسلامي در دوره متاخر است که به قلم حضرت امام خميني (س) به زبان عربي به رشته تحريردر آمده است . آغاز کلام اين رساله ، در بيان مرام حديث معروف و مشهور منسوب به حضرت ختمي مرتبت خطاب به ذات مقدس لايزالي است که عرض مي کند :« نشناختم تو را آنچنان که حق شناختن است ، و نپرستيديم تو را آنچنان که حق پرستيدن است». اين رساله با مقدمه بسيار مفصل و جامع استاد سيد جلال آشتياني ، به چاپ رسيده است .

 7-  تعليقات علي شرح فصوص الحكم و مصباح الانس

 كتاب فصوص الحكم تأليف شيخ اكبر محي الدين عربي از عرفاي نامدار جهان اسلام است كه شروح زيادي بر آن نوشته شده كه شرح قيصري از بهترين شرحها شناخته شده است . امام خميني (س) در سال 1355 هجري قمري تعليقه خود را به زبان عربي بر شرح فصوص الحكم (قيصري ) به اتمام رسانيده است كه خود گوياي تسلط نويسنده بر آراء اساطين عرفان ، نظير شيخ اكبر ، قونوي ، ملاعبد الرزاق كاشاني ، فرغاني ، عراقي و قيصري است . كتاب « مصباح الانس بين المعقول و المشهود » شرحي است از محمدبن حمزه بن محمد فناري بر كتاب « مفتاح الغيب » اثر ابو المعالي محمد بن اسحاق قونوي از شاگردان ممتاز محي الدين عربي است كه در عرفان نظري نوشته شده است . امام خميني (س) آراء و نقد خود را به صورت حاشيه بر بيش از يك سوم كتاب مذكور در سال 1355 هجري قمري نوشته اند . دو حاشيه فوق الذكر ( بر شرح فصوص و مصباح الانس ) تحت نام تعليقات علي شرح فصوص الحكم و مصباح الانس به چاپ رسيده است .

 8-  شرح چهل حديث (اربعين حديث )

 اين كتاب يكي از آثار گرانبهاي اخلاقي و عرفاني امام خميني (س) است كه در سال 1358 هجري قمري به زبان فارسي نوشته شده است . در اين اثر چهل حديث از روايات پيشوايان دين از كتاب شريف كافي ( 34 حديث اول غير از حديث 11 در مسائل اخلاقي و 6 حديث آخر در مسائل اعتقادي ) به وجهي مبسوط و با بياني شيوا و اثرگذار شرح شده اند .

9- سر الصلوه

 اين کتاب ، به زبان فارسي و در بيان اسرار معنوي نماز نگاشته شده است . نگارش سرالصلوه در 21 ربيع الثاني1358 ه.ق مطابق با 19 خرداد 1318 ه.ش به انجام رسيده است . چاپ جديد اين کتاب مشتمل بر مقدمه آيت الله جوادي آملي ، وصيتنامه اي اخلاقي از امام خميني (س) خطاب به فرزندشان مرحوم حجت الاسلام والمسلمين حاج سيد احمد خميني ، متن اصلي کتاب سرالصلوه ، فهرستهاي راهنما و تصوير کامل دستخط نسخه اصل کتاب  است.

 10- آداب نماز (آداب الصلوه)

کتاب آداب نماز ( آداب الصلوه) که نگارش آن در تاريخ شنبه دوم ربيع الثاني 1361 ه.ق ( 30 فروردين 1321 ه. ش ) به پايان رسيده است ، بيان تفصيلي آداب قلبي و اسرار معنوي نماز است . کتاب آداب نماز (آداب الصلوه) داراي يک مقدمه و سه مقاله است که هر مقاله به چند فصل تقسيم شده است .

 11- رساله لقاءالله

 رساله اي فارسي و موجز از امام خميني (س) در مسائل عرفاني كه همراه با رساله لقاءالله آيه الله حاج ميرزا جواد ملكي تبريزي به چاپ رسيده است .

 12- حاشيه بر اسفار

حضرت امام سالها در قم كتاب گرانقدر « اسفار اربعه » تأليف فيلسوف شهير صدر المتألهين را تدريس كرده اند و بر مباحثي از آن حاشيه نوشته اند اميد است آراء فلسفي حضرت امام نيزجهت بهره برداري جامعه اسلامي تنظيم و منتشر شود.

 13- كشف الاسرار

كتاب فوق كه اثري است سياسي ، عقيدتي و اجتماعي درسال 1323 هجري شمسي يعني دو سال پس از عزل رضاخان از سلطنت نوشته شده است . در اين اثر امام به شبهات و تبليغات ضد ديني و ضد روحاني جزوه « اسرار هزار ساله » يك وهابي گرا پاسخ گفته و به استناد حقايق تاريخي و ضمن طرح و نقد آراء فلاسفه يونان قديم ، فلاسفه اسلام و فلاسفه معاصر غرب ، بر حقانيت تشيع و نقش سازنده روحانيت اسلام تأكيد ورزيده است . در همين كتاب انديشه حكومت اسلامي و ولايت فقيه در عصر غيبت مطرح شده است و به تفصيل سياستهاي ضد ملي و لائيك رضاخان و همفكران او در ممالك اسلامي ( در آن زمان ) افشا شده اند .

 14- انوار الهدايه في التعليقه علي الکفايه 2 جلد

 اين اثر گرانسنگ ، حاشيه اي است مبسوط از آثار قلمي حضرت امام خميني (س) که به خط مبارک ايشان بر مباحث عقليه کتاب (کفايه الاصول ) محقق بزرگ ، آيت الله آخوند خراساني تحرير شده است . کتاب (انوار الهدايه) به عنوان يک اثر اصولي نفيس به همراه استخراجها و زندگينامه کوتاه رجال ذکر شده در آن ، و نيز شرح اصطلاحات و فهرستهاي گوناگون ، با روشي تحقيقي و علمي ، در دو جلد به زيور طبع آراسته شده است.

 15- بدايع الدرر في قاعده نفي الضرر

رساله اي تحقيقي ، اجتهادي به زبان عربي در بحث « قاعده لاضرر » كه از قواعد مهم فقهي است . امام اين رساله را در جمادي الاولي سال 1368 هجري قمري تأليف نموده است . اين رساله به همراه تعدادي ديگر از رساله هاي اصولي امام در مجموعه اي تحت عنوان « الرسائل » در سال 1385 هجري قمري در قم به چاپ رسيده است.

 16- الرسائل العشره

 اين کتاب شامل ده رساله عملي به زبان عربي است اين رساله ها عبارتند از : تقيه ، فروع علم اجمالي ، قاعده من ملک ، تداخل الاسباب ، قياس العلل التشريعيه بالتکوينيه ، موضوع علم اصول ، الفجر في الليالي المقمره، العقود و الايقاعات ، الشرط المخالف الکتاب ، قاعده علي اليد .

 17- رساله الاستصحاب

مبحث استصحاب يکي از مباحث عمده علم اصول فقه بشمار مي رود ، حضرت امام در دوره درس اصول خود به اين بحث نيز پرداخته اند و اين کتاب حاصل دروس ايشان است که به رشته تحرير درآمده است.

18- رساله في التعادل و التراجيح

حضرت امام اين رساله را در سال 1370 قمري تأليف نموده است . تعادل و تراجيح از مباحث تكميلي علم اصول فقه است كه در آن معيارهاي انتخاب دليل در مقام تعارض ادله بحث ميشود .

19- رساله الاجتهاد و التقليد

 اين بحث هم در کتب اصول و هم در فقه مورد توجه است . کتاب حاضر که حاصل دو بار تدريس حضرت امام است از ديد اصولي به اين بحث پرداخته است . نظريه شوؤن و وظايف فقيه و قضاوت غير مجتهدين از مباحث مهم اين کتاب است .

 20-مناهج الوصول الي علم الاصول، 2 جلدي

 کتاب حاضر اولين مباحث علم اصول است که توسط حضرت امام تاليف شده و براي نخستين بار به همراه توضيحات ، پاورقيها و فهرست آيات ، روايات ، اعلام ، اماکن و... به چاپ رسيده است . حضرت امام مباحث را در يک مقدمه ، به چهارده امر تقسيم نموده و پنج مقصد بيان کرده اند که آخرين مقصد مبحث « مطلق و مقيد » است.

21- رساله في الطلب و الاراده

 اثري است اصولي ، فلسفي و عرفاني از امام خميني (س) كه به سال 1371 هجري قمري در همدان به زبان عربي نوشته شده است .

اين رساله با ترجمه فارسي آن در 160 صفحه توسط مركز انتشارات علمي و فرهنگي تهران در سال 1362 به چاپ رسيده است . و متن عربي آن توسط موسسه در سال 1379 چاپ گرديده است .

 22-رساله في التقيه

رساله اي فقهي و اجتهادي از امام خميني (س) در مبحث « تقيه » كه به سال 1372 هجري قمري به زبان عربي نوشته شده و در آن ثابت شده است كه فلسفه وجوب تقيه براي حفظ دين است نه محو دين . اين رساله در سال 1385 هجري قمري در قم در مجموعه « الرسائل » به چاپ رسيده است .

23 - رساله في قاعده من ملك

رساله اي است اجتهادي از امام خميني (س) در قاعده فقهي موسوم « قاعده من ملك » كه نويسنده كتاب آثار الحجه ( منتشر شده در سال 1373 هجري قمري ) از آن ياد كرده است .

 24 - رساله في تعيين الفجر في الليالي المقمره

رساله اي است فقهي و استدلالي در بيان چگونگي تعيين طلوع فجر در « ليالي مقمره » كه تحت همين نام در سال 1367 هجري شمسي در قم به چاپ رسيده است.

 25 -  كتاب الطهاره - 4 جلد

اثري است مشتمل بر مباحث مربوط به « طهاره » از ابواب فقه كه به شيوه استدلالي و اجتهادي در چهار مجلد در فاصله سالهاي 1373 تا 1377 هجري قمري به قلم امام خميني(س) به زبان عربي تأليف گرديده و دو جلد آن در سال 1367 هجري قمري در قم و دو جلد ديگر در سال 1389 ه. ق در نجف اشرف - جمعاً در 1202 صفحه - به چاپ رسيده است .

  26- تعليقه علي العروه الوثقي

 حاشيه امام خميني (س) است بر تمام مسائل كتاب « عروه الوثقي » اثر مشهور آيه الله العظمي سيد محمد كاظم طباطبائي يزدي . اين حاشيه كه در سال 1375 ه . ق تأليف گرديده شامل فتاواي فقهي امام خميني (س) در ابواب مختلف فقه مي باشد كه هم به صورت مستقل و هم به ضميمه عروه الوثقي مكرراً به چاپ رسيده است .

 27 - المکاسب المحرمه، 2 جلد

 حضرت امام خميني (س) در طول ساليان درس فقه و اصول خود ، بسياري از مباحث فقهي و اصولي را در جمع فضلا و محققين تدريس و طبق برنامه منظمي که داشتند ، مطالب هر درس را پس از تدريس بلافاصله به رشته تحرير در مي آورند ، کتاب مکاسب محرمه يکي از اين مباحث است که قبلا با توضيحات آيه الله مجتبي تهراني به چاپ رسيده بود و اخيراً پس از مقابله با نسخه خطي ، به همراه پاورقي و توضيحات مفصل و فهرست آيات و روايات و... در دو جلد با چاپ نفيس توسط موسسه تنظيم و نشر آثار امام به زيور طبع آراسته گرديده است .

 28 - تعليقه علي وسيله النجاه

حاشيه اي است از امام خميني (س) حاوي فتاواي فقهي ايشان كه به صورت حاشيه بر كتاب وسيله النجاه ( رساله عمليه ) آيه الله العظمي سيد ابوالحسن اصفهاني نوشته شده است . اين اثر كه نگارش آن در سال 1372 ق به پايان رسيده است اساس كتاب تحريرالوسيله امام خميني (س) را تشكيل مي دهد .

29 - رساله نجاه العباد

 اين رساله اولين رساله عمليه فارسي امام خميني (س) است كه در دوران مرجعيت ايشان جمع آوري شده است اين كتاب بيشتر موارد ترجمه كتاب وسيله النجاه‌مرحوم حاج سيد ابوالحسن اصفهاني و در برخي موارد برگرفته از كتاب عروه الوثقي آيه الله سيد كاظم طباطبائي يزدي است .

 30 - حاشيه بر رساله ارث

حاشيه بر رساله ارث مرحوم خراساني از اولين نوشته هاي فقهي فارسي حضرت امام خميني (س) مي باشد که حدود سال 1372 (ه.ق) به رشته تحرير در آمده است . شايد علت حاشيه کردن اين رساله از سوي ايشان ناتمام بودن مبحث ارث در کتاب وسيله النجاه مرحوم آيه الله العظمي حاج سيد ابوالحسن اصفهاني بوده باشد . زيرا اولين نسخه از اين حاشيه به خط حضرت امام در انتهاي نسخه خطي حاشيه بر وسيله النجاه و در ادامه آن به تحرير در آمده است.

  31 - تقريرات درس اصول آيه الله العظمي بروجردي

حضرت امام در اين اثر دروس اصول آيه الله بروجردي (ره) را به قلم خويش و به زبان عربي تقرير نموده است . تحقيق و چاپ اين اثر براي نخستين بار از سوي موسسه تنظيم و نشر آثار امام خميني (س)در دست انجام است .

 32 - تحرير الوسيله 2 جلد

كتاب فقهي ، فتوايي و عملي است كه امام خميني (س) آن را به عنوان حاشيه بر وسيله النجاه مرحوم حاج ابوالحسن اصفهاني به زبان عربي آن را در دوران تبعيد در تركيه نوشته اند . اين كتاب براي نخستين بار در دو مجلد - 1309 صفحه - در نجف اشرف به چاپ رسيد و از آن پس در نجف ، بيروت و ايران بارها تجديد چاپ شده است .

 33- ترجمه تحرير الوسيله 4 جلد

كتاب تحرير الوسيله حضرت امام (س) تاكنون چند ترجمه از آن منتشر شده است . كتاب حاضر توسط حجه الاسلام سيد محمد باقر موسوي همداني مترجم تفسير الميزان ترجمه شده است .

 34 - ترجمه تحرير الوسيله 4 جلد

 يكي از ترجمه هاي كتاب تحرير الوسيله امام خميني (س) كه به پيشنهاد جامعه مدرسين حوزه علميه قم توسط حجج الاسلام قاضي زاده و اسلامي در 4 مجلد به چاپ رسيده است .

 35 -  كتاب البيع - 5 جلد

 اثري است گرانبها از امام خميني (س) ( در فقه استدلالي در ابواب مختلف مربوط به بيع و تجارت ، كه در فاصله سالهاي 1380 تا 1396 هجري قمري عمدتاً در نجف اشرف نوشته شده است و نخستين چاپ آن نيز در نجف انجام يافته است ( 5 جلد ، جمعاً 2371 صفحه )

 36 -  حكومت اسلامي يا ولايت فقيه

کتاب« ولايت فقيه» مجموعه سيزده جلسه تدريس است که حضرت امام خميني (س) در فاصله سيزدهم ذيعقده 1389 ه.ق تا دوم ذيحجه الحرام 1389 ه.ق مطابق با اول بهمن ماه تا بيستم بهمن ماه 1348 ه.ش در ايام اقامت در نجف اشرف ايراد فرموده اند . اين سخنرانيها در همان ايام به صورتهاي مختلف ، گاهي کامل و گاه به صورت يک يا چند درس تکثير و منتشر شده است . فهرست آيات ، روايات ، اعلام کتابها ، اصطلاحات فقهي و حقوقي نيز به کتاب اضافه شده است.

 37 - كتاب الخلل في الصلوه

 اثري است حاوي آراء اجتهادي و استدلالي امام خميني (س) به زبان عربي در مبحث مربوط به احكام فقهي خلل نماز ، كه در آخرين سالهاي اقامت امام در نجف اشرف نوشته شده است .

 38 - جهاد اكبر يا مبارزه با نفس

متن پياده شده درسهاي امام خميني (س)در باره اهميت و لزوم تهذيب نفس مي باشد كه در نجف اشرف ايراد شده است . اين رساله كه در عين اختصار نكات اخلاقي و تربيتي و سياسي فراواني را مشتمل است قبلاً به صورت ضميمه كتاب ولايت فقيه بارها چاپ شده است . چاپ جديد اين كتاب همراه با مقدمه و توضيحات از سوي موسسه منتشر گرديده است .

 39 - رساله توضيح المسائل

در سالهاي اخير به دليل مراجعات متعدد از سوي مقلدين و کمبود رساله عمليه ، موسسه تنظيم و نشرآثار امام خميني (س) که متولي انتشار آثار امام مي باشد به ناشران مختلف اجازه چاپ و انتشار اين اثر مهم را داده است . اکنون با توجه به اينکه در رساله « توضيح المسائل » تصحيح شده نيز اغلاط چاپي مختلفي مشاهده مي شود و اين اغلاط در چاپ هاي ناشرين ديگر رو به فزوني دارد ، اين موسسه بر آن شد تا ضمن بررسي رساله هاي موجود ، متن صحيحي را در اختيار علاقمندان قرار دهد .

 40 - مناسک حج، احکام مطابق با فتاواي حضرت امام خميني(ره)

 اين اثر ، حاوي فتاوي امام خميني (س) درباره اعمال و مناسک حج است ، به ضميمه ترجمه مسائل حج از تحرير الوسيله و 550 استفتا پيرامون اعمال حج که در دو باب با عناوين (اعمال عمره تمتع) و (اعمال حج تمتع) بوده و هر باب به هفت فصل تقسيم شده است .

 41 - تفسير سوره حمد

تفسير امام بر فاتحه الکتاب مشحون از نکات دقيق لطايف عرفاني است که اين اثر را در جايگاهي برتر و بالاتر از ديگر آثار قرار مي دهد . اين اثر در چهار بخش با عناوين ، تفسير سوره حمد از کتاب (سر الصلوه ) تفسير حمد از کتاب ( اداب الصلوه) دروس تفسير سوره حمد و اشارات تفسيري درباره سوره حمد از ساير آثار امام (س) ، تنظيم و در اختيار علاقمندان قرار گرفته است .

  42 - استفتائات 3 جلد

مجموعه اي از فتاواي امام خميني در پاسخ به سئوالات شرعي مردم در ابواب مختلف فقه و بخصوص در مسائل مستحدثه است كه تاكنون سه مجلد آن از سوي انتشارات جامعه مدرسين حوزه علميه قم به چاپ رسيده است .

 43 - ديوان شعر امام

ديوان امام ، مجموعه اي از غزليات ، رباعيات ، قصايد ، مسمطها و دو بيتيهاي عرفاني به جا مانده از سروده هاي قديم و اخير حضرت امام خميني (س) است . در مقدمه ديوان آمده است : (حضرت امام هرگز سر شعر و شاعري نداشت و خود را به اين پيشه سرگرم نساخته بود . بلکه ، شرح درد مهجوري را در قالب الفاظ و کلمات موزون بيان نموده است).

 44 - سبوي عشق

سبوي عشق ، نخستين اثر منظوم از حضرت امام که به زيور طبع آراسته شده است . مرحوم حجت الاسلام والمسلمين حاج سيد احمد خميني در يادداشتي در آغاز اين دفتر آورده است : اماما ، اکنون که در غم هجرانت مي سوزم ، غزلهايي از مجموعه اشعارات را که به اصرار همسرم ، فاطمه طباطبايي در سالهاي اخير سروده اي ، به شيفتگان زلال کوثر هدايت و عرفانت تقديم مي نمايم

 45 - ره عشق

صحيفه اي است اخلاقي و تربيتي از امام خميني (س)خطاب به خانم فاطمه طباطبايي ، همسر مرحوم حاج احمد آقا با مفاهيمي بلند و معنوي ، با اين اميد که رهروان راه پاک آن پير روشن ضمير را بهره کافي نصيب گردد. در اين اثر ، متن نامه حضرت امام ، خوشنويسي شده و تصوير دستخط مبارک نيز زينت بخش آن است . در پايان کتاب فهرست توضيحات و تعبيرات و اصطلاحات آورده شده است.

  46 - باده عشق

باده عشق ، حاوي بخشي از غزليات و رباعيات حضرت امام خميني (س) و نامه اي عرفاني از آن بزرگوار به خانم فاطمه طباطبائي ( همسر گرامي مرحوم حجت الاسلام و المسلمين حاج سيد احمد خميني ) است . در اين کتاب امام خميني (س) توصيه هاي بسيار مفيدي در جهت کسب علم ، تهذيب نفس و اخلاص در عمل بيان فرموده اند . کتاب باده عشق ، داراي مقدمه اي به قلم خانم فاطمه طباطبايي مي باشد .

  47 - نقطه عطف

نقطه عطف حکايتي است از صلابت و ايستادگي در مسير عبوديت ، و بيدارباشي است از امام خميني(س) به يادگار ارجمندش ، مرحوم حجت الاسلام و المسلمين حاج سيد احمد خميني ، که جاودانه زيستن را به او و تمامي فرزندان معنويش آموخته است . درج اين صحيفه اخلاقي و ماندگار به همراه ترجيع بندي بلند و تعداد ديگري از رباعيات عرفاني امام در کتاب " نقطه عطف " مجموعه اي دلنشين و غني را فراهم ساخته است .

 48 - محرم راز

اين کتاب شامل تعدادي از غزليات و رباعيات عرفاني حضرت امام خميني (س) است به ضميمه نامه اي از آن حضرت که در تاريخ 26 ربيع الثاني 1408 هجري قمري (28 آذرماه 1366 شمسي ) به يادگار گراميشان مرحوم حجت الاسلام و المسلمين حاج سيد احمد خميني نگاشته اند .

 49 - مقام رهبري در فقه اسلامي با استفاده از كتاب البيع امام خميني (ره)

 اين كتاب شامل 3 بخش : بخش اول لزوم بقاي ولايت و رهبري ، بخش دوم شايسته ترين فرد براي رهبري ، بخش سوم ويژگيهاي رهبري كه از كتاب البيع حضرت امام خميني (س) استخراج و توسط آقاي بي آزار شيرازي ترجمه و توضيح داده شده است .

  50 - مسائل امر به معروف و نهي از منكر از تحرير الوسيله امام خميني (ره)

اين كتاب از كتاب تحرير الوسيله امام خميني (س) بخش امر به معروف و نهي از منكر استخراج و ترجمه گرديده است كه شامل مسائل فقهي در مورد همين موضوع مي باشد .  

51 - مسئله قضاوت از كتاب تحرير الوسيله امام خميني (ره)

اين كتاب بخشي از كتاب تحرير الوسيله امام خميني (س) در موضوع مسئله قضاوت كه توسط آقاي محمد امين استخراج و ترجمه شده است ( مسائل فقهي مربوط به قضاوت )

52 - جهاد نفس از كتاب اربعين حديث امام خميني

 اين كتاب كه حديث اول چهل حديث امام مي باشد توسط آقاي سيد احمد فهري تنظيم و توضيحات لازم بيان شده است .كه شامل متن حديث و شرح حديث مي باشد .

 53 - رابطه نيت و اخلاص از كتاب اربعين حديث

اين مجموعه شرحي پيرامون حديث بيستم اربعين امام خميني (س) است كه راجع به پيوند و رابطه بين نيت و اخلاص سخن مي گويد . اين كتاب به عنوان محور درس علم الحديث در جنب مباحث تدريس خارج فقه و اصول مورد مباحثه قرار گرفته . شامل متن حديث بيستم اربعين ، شرح حديث ، ارتباط موت و نفس ، اهميت و تاثير نيت و....

 54 - صحيفه امام « مجموعه آثار امام خميني (س) » 22 جلد

 مجموعه گرانبهاي ( بيانات ، پيام ها ، مصاحبه ها ، احکام ، اجازات شرعي و نامه ها ) که هدايتبخش همه علاقمندان راه حق و حقيقت است در 22 مجلد تقديم عاشقان امام خميني مي گردد . کاملترين و جامعترين اثري است که در رابطه با امام خميني (س) به چاپ رسيده است و ويژگيهاي آن در مقدمه جلد يکم بتفصيل توسط آقاي حميد انصاري تشريح گرديده است . و جلد 22 آن نمايه كتاب مي باشد .

 55 - صحيفه نور

مجموعه گرانبهاي بيانات ، پيام ها ، مصاحبه ها ، احکام ، اجازات شرعي و نامه ها که هدايتبخش همه علاقمندان راه حق و حقيقت است در 22 مجلد تقديم عاشقان امام خميني مي گردد .  مجموعه بيانات، پيامها و ... امام از قبل 15 خرداد سال 42 تا پايان عمر ايشان

 56 - وصيتنامه سياسي الهي

جاودانه ترين پيام امام خميني (س) خطاب به نسل حاضر و نسلهاي آينده است كه در آن امام ضمن بيان عقايد حقه خويش ، اهم آراء ، تذكرات خود را در باره مسائل سياسي و اجتماعي جوامع اسلامي و جامعه انساني در قالب تحليل هاي مستند و تذكرات خيرخواهانه نوشته اند .

 57 - لمحات الاصول

اين كتاب تقريرات درس فقيه عاليقدر آيه الله بروجردي است كه توسط امام خميني (س) به رشته تحرير در آمده است

 58 - کوثر 3 جلد

 کوثر مجموعه سخنرانيهاي امام خميني (س) از سال 1340 تا هفتم اسفندماه 1357 است که در سه مجلد انتشار يافته است . جلد اول ، سخنرانيها از سال 1340 تا آبان 1357 ، جلد دوم از آبان ماه 1357 تا هشتم بهمن 1357و جلد سوم از 12 بهمن 1357 تا هفتم اسفند 1357 را در بر مي گيرد . ضمن آنکه آنچه به اين کتاب ، ويژگي برجسته اي مي بخشد ، مطالبي است تحت عنوان « شناسنامه سخنرانيها » که به بيان و توضيح موضوعاتي مانند زمان و مکان دقيق و موضوع سخنراني و مشخصات حضار و شرايط و شأن بيان و... مي پردازد .بطور خلاصه « کوثر » منشور انقلاب اسلامي و تاريخچه مستند مردمي ترين و اصيل ترين قيام موفق در عصر حاضر است .

  59 -  منشور روحانيت

پيام تاريخي و مهم حضرت امام خميني (س) خطاب به روحانيون سراسر کشور ، مراجع بزرگوار اسلام ، مدرسين و طلاب حوزه هاي علميه که به حق « منشور روحانيت » نام گرفت ، آميزه اي است از « درايتها و باورها » و « بايد هاو نبايدها » که همچون مشعل فروزان راهنماي فرزندان روحاني امام در حوزه هاي ديني خواهد بود . کتاب ، بر سه بخش عمده استوار است : نوشتار نخست ، متن پيام و دومين بخش ، تصوير دست نوشته امام و در آخر ، گزيده اي از سخنان آن بزرگوار به شکل زيبايي خوشنويسي شده است.

 60 - وعده ديدار

 کتاب از دو بخش تشکيل شـده است : بخش نخست ، متن هشتاد و چهار نامه حضرت امام خميني (س) به فرزند ارجمندشان مرحوم حجت الاسلام و المسلمين حاج سيد احمد خميني را در خود جاي داده است . نام زيباي اين اثر گرانسنگ - که در نوع خود ، کاري شايسته و بايسته قلمداد مي شود - گوشه چشمي به گفتار نغز و منظوم آن مرشد پير دارد . بخش دوم ، به تصوير دستخط مبارک نامه هاي حضرت امام خطاب به فزندشان ، مرحوم حجت الاسلام و المسلمين حاج سيد احمد آقا مزين شده است .

  61- فرياد برائت

 پيام حضرت امام خميني (س) به حجاج بيت الله الحرام در ذيحجه 1407 هجري قمري مطابق با مرداد 1366 شمسي همراه با دستخط ايشان .

62 - آواي توحيد

کتاب آواي توحيد ، متن نامه تاريخي حضرت امام خميني (س) به ميخائيل گورباچف صدر هيئت رئيسه اتحاد جماهير شوروي سوسياليستي ( سابق) است . زماني که حضرت امام (س) در پيام روشنگرانه خويش به گورباچف ، با قاطعيت فروپاشي کمونيسم را پيش بيني نمود و فرمودند که « از اين پس بايد کمونيسم را در موزه هاي تاريخ جستجو کرد » .سياستمداران با ترديد به تحولات شوروي سابق نگريستند ، اما آنچه با فاصله اي اندک پس از صدور اين پيام روي داد ، ژرف انديشي و حقيقت بيني حضرت امام را ثابت کرد . آواي توحيد ، داراي مقدمه ناشر، متن پيام امام . تصوير دستخط آن حضرت و شرح مبسوطي از آيت الله جوادي آملي است .

رحلت امام:

حضرت امام ( ره ) در ساعت 20 / 22 بعداز ظهر روز شنبه سيزدهم خرداد ماه سال 1368 به وصال محبوب خويش شتافته و رحلت مى نمايند . و در صبح روز بعد يعنى 14 خرداد ساعت 7 صبح اولين خبرى كه از راديوى سراسرى ايران با صداى حياتى گوينده راديو به جهان مخابره شد به شرح زير بود : « انا لله و انا عليه راجعون روح بلند پيشواى مسلمانان و رهبر آزادگان جهان ، حضرت امام خمينى به ملكوت اعلا پيوست . . .

مقالات

 1- رهبرى امام چگونه به یک تحول بزرگ منجر شد؟

 2- ابعاد مکتب امام بیداری اسلامی

 3- حد روشنفكري حضرت امام احكام اسلام بود

 4- مصيبت فقدان امام به بزرگي امام بود

 5- وفاداري به خط امام راحل شرط استمرار پيشرفت

 6- رابطه فرهنگ وتوسعه اسلامي ازديدگاه...

 7- بازخواني مفهوم فرهنگ از منظر امام

 8- امام  و مهندسي فرهنگي

 9- امام و توسعه فرهنگي ايران

 10- عرفان از ديدگاه امام خميني

 11- امام و ابن عربي در انديشه سياسي و اجتماعي

 12- امام  و عرفان نظري

 13- تاملي بر دغدغه هاي حكمي حضرت امام

 14- عرفان حقيقي در انديشه ي امام

 15- تفسير حكومتي قيام عاشورا از ديدگاه امام

 16- جلوه هاي گلشن به باغ همچو نگاران رسيد

 17- روزهاي انقلاب به روايت آية ا...طاهري خرم ...

 18- روزي كه امام آمد

 19- منابع و مباني الگوي مديريت سياسي امام

 20- اصول و اركان الگوي مديريت سياسي امام

 21- جستاري در سيره سياسي امام

 22- تاثيرانديشه هاي حكومتي امام برتكوين ...

 23- مكتب امنيتي امام

 24- ميراث مسافر فجر : ولايت فقيه از ديدگاه امام

  25- نگاهي به شيوه مبارزاتي امام

 26- كانون هاي فتنه در جهان اسلام از نگاه امام

  27- وفاداري به خط امام راحل شرط استمرار ...

 28- مشي امام در سياست

 29- به مناسبت 14 خرداد (رحلت امام)

 30- فراق يار : نگاهي به رحلت امام

 31 - آتش ناميراي عشق

 32- امام بھترين شاخص انقلاب

 33- امام از خرداد 42 تا خرداد 68

 34- آزادي از ديدگاه امام

 35- فرهنگ و ابزارهاي سياست خارجي دولت

 36- گزارشي از كتاب «چهل حديث» حضرت امام

 37- احترام .مرجع امنيت از ديدگاه امام

 38- مفهوم امور حسبيه در انديشه فقهي سياسي امام

 39- تاثير انقلاب اسلامي و افكار امام

 40- از قله هاي رفيع انديشه تا دامنه هاي وسيع...

 41- امام در نگاه جهانيان

 42- رحلت يك ابرمرد از دريچه نگاه ديگران

 43- كرامت زن در اسلام و غرب

 44- قدمت وثبات نظریه ولایت مطلقه فقیه در...

 45- مردم سالاري ديني در انديشه امام

 46- امام  و احیاي تفکر دینی از نگاه خاورشناسان

 47- جنبش بيداري اسلامي به روايت امام

 48- امام  و راهکارهاي مهار قدرت

 49- فرهنگ عاشورا و سکولاریزاسیون

 50- امام و نگارش تاريخ انقلاب اسلامي