با حضور چهره‌های فلسفه، علم و سیاست؛ پاسداشت مقام علمی داوری اردکانی برگزار شد

تاریخ انتشار: ۱۳۹۵/۱۰/۲۸ - ۲۰:۳۰:۰
با حضور چهره‌های فلسفه، علم و سیاست؛ پاسداشت مقام علمی داوری اردکانی برگزار شد
مراسم پاسداشت رئیس فرهنگستان علوم و چهره ماندگار فلسفه و رونمایی از کتاب «گاه خرد» عصر دیروز، با حضور چهره‌های برجسته در سالن همایش های کتابخانه ملی برگزار شد.
مراسم پاسداشت رئیس فرهنگستان علوم و چهره ماندگار فلسفه و رونمایی از کتاب «گاه خرد» عصر دیروز، با حضور چهره‌های برجسته در سالن همایش های کتابخانه ملی برگزار شد.
به گزارش روابط عمومی سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران، مراسم پاسداشت مقام علمی رضا داوری اردکانی عصر دیروز سه شنبه، با حضور چهره‌هایی چون حجت الاسلام دعایی، حجت الاسلام نقویان، محمدرضا تابش، محمدعلی حیدری، شهین اعوانی، نجفقلی حبیبی، ضیاء شهابی، نادر طالب زاده و احمدرضا معتمدی، در سالن حکمت کتابخانه ملی برگزار شد.
در این مراسم داوری اردکانی گفت: من یک معلم روستایی هستم و بدون تواضع بگویم همیشه شغل معلمی را دوست داشته ام. من هیچ وقت از آن دسته معلم هایی نبودم که برای حضور در کلاس مطالبی را از قبل آماده کنم و ارائه بدهم. یادم می آید که یکبار سر یکی از کلاس هایم دکتر محمدرضا بهشتی، که از شاگردان من بودند گفت: کلاس شما، کلاس درس نیست کلاس نکته هاست و من این گفته را مدح تلقی کردم و بسیار خوشحال شدم. مایه افتخار من است که در کلاسم نکته بگویم.
او ادامه داد: من فکر می کنم سادگی روستایی، من را مورد محبت شما قرار داده است. من از ۱۲-۱۳ سالگی با شعر و رمان بزرگ شدم. یکی از مهمانانی که امروز اینجا هستند و من هم توقع داشتم و هم توقع نداشتم که باشند آقای نقویان است. ارتباط و نقطه اشتراک من با ایشان انس با حافظ است. البته پیش از آن خواندن اشعار حافظ، خواندن شعر را با فردوسی آغاز کردم و حتی دوست داشتم چیزهایی درباره او و قصه رستم و سهراب بنویسم ولی هیچ وقت این اتفاق نیفتاد. از نظر من شعر و فلسفه با هم خویشاوندند و هردو روی دو قله ایستاده اند.

 لازم نیست مجلس و سمینار بی‌مصرف درست کنیم

رئیس فرهنگستان علوم تصریح کرد: من سه دوره با حافظ مانوس بوده ام؛ اولین دوره، دوران جوانی و نوجوانی بود که اشعار رمانتیک حافظ را دوست داشتم. دومین دوره، دوره ای بود که تحت تاثیر فردید بودم و به اشعار پیچیده و مشکل حافظ توجه داشتم. دوره آخر هم که مربوط به زمان فعلی است، به اشعار ساده حافظ علاقمند شدم و می خوانم.
داوری اردکانی در ادامه غزل حافظ با مطلع رواق منظر چشم من آشیانه توست / کرم نما و فرود آ که خانه خانه توست را خواند و تاکید کرد: همه صحبت هایی که امروز مهمانان درباره من کردند مایه سرافرازی من و همه از سر لطف و صدق است. واقعیت این است که من صادقانه فکر می کنم کشورم را دوست دارم و می خواهم بدانم کجا هستیم و قرار است به کجا برویم؟ پرسش از اینکه ما کجای تاریخ هستیم پرسش بی اهمیتی نیست. تاریخ محقق ما هستیم. بعدها می توانیم به خودمان رجوع و خودمان را تحلیل کنیم. ما توانایی برای آینده شدن داریم و آینده خود ما هستیم. اینکه بدانیم آیا آمادگی برای محقق شدن چیزی که در آینده قرار است بشود را داریم یا نه بسیار مهم است.
چهره ماندگار فلسفه اضافه کرد: آینده، معلوم و قابل تصرف نیست، ما قرار است آینده شویم و می توانیم متمکن زمان شویم. ما باید درباره آینده تامل کنیم و ببینیم چه می توانیم بکنیم. من روی واژه می توانم و چه می توانم بکنم خیلی فکر می کنم. فهم ما، توانایی ما و توانایی ما فهم ماست. البته این نباید باعث شود که علم انتزاعی را به آنچه هستیم مقدم بداریم.
او بیان کرد: پیش از برنامه امروز، مراسم اینچنینی توسط افرادی چون دکتر جاسبی و مهدی محقق برایم برگزار شده بود. بنده در عین سپاسگزاری از برگزارکنندگان برنامه های این چنینی معتقدم که بهتر است این اظهار لطف ها یکبار باشد. لازم نیست این همه مجلس و سمینار بی مصرف درست کنیم و حرف های تکراری بزنیم. بهتر است این پول ها را در راه های بهتری هزینه و اعتدال را رعایت کنیم. اینکه بزرگان را عزیز بداریم خوب است به شرطی که این عزیز دانستن در رفتار و کردارمان هم باشد. اگر این مراسم به منظور احترام به مقام علم است خوب است که علم را در همه جای جامعه محترم بشمریم.
داوری اردکانی در پایان گفت: خدا را شاکرم که رعایت سن من و پرکاری من را می کنید. برخی به من می گویند چرا برای هرچیزی آنقدر می نویسی. باید بگویم من در زندگی کار دیگری جز نوشتن ندارم و از همین بابت از خدا شاکرم.

 لحن فیلسوف پیامبرگونه نیست

محمدرضا بهشتی نیز در این مراسم ضمن معرفی کتاب «گاه خرد» درباره نحوه رویکرد دکتر اردکانی در حوزه فلسفه اظهار کرد: کتاب «گاهِ خرد» مجموعه پرسش‌ و پاسخ تعدادی از دانشجویان با دکتر اردکانی است. پاسخ‌های استاد نشان و آهنگ دغدغه فلسفی دارد؛ علاوه بر این پاسخ‌ها ناظر بر تحولات فکری،‌ اجتماعی و فرهنگی جامعه معاصر و حال است. استاد نه از سر فضل‌فروشی بلکه از سر دغدغه‌مندی به موضوعات می‌نگرد.
او ادامه داد: داوری اردکانی دغدغه‌مندانه می‌پرسد و در پی پاسخ است. ایشان علاوه بر تلاش برای یافتن حقیقت حداقل، شمه‌ای از نحوه راهیابی جستجو‌گرانه حقیقت را نمایان کرده است.
عضوانجمن فلسفه میان‌ فرهنگی ایران گفت: فلسفه از زندگی آغاز می‌شود و به زندگی باز‌ می‌گردد. فلسفه‌ای که از زندگی آغاز نشود طراوات خود را از دست می‌دهد همچنین اگر به زندگی بازنگردد به فضل‌فروشی و حتی به تامین معاش تبدیل می‌شود.
بهشتی با اشاره به آغاز فلسفه از دیدگاه ارسطو و افلاطون درباره سرآغاز فلسفه اظهار کرد: افلاطون و ارسطو آغاز فلسفه را حیرت دانسته‌‌اند. آیا این مبداء، فقط به معنای سربرآوردن است؟ در حالی که این مبدا به معنای اصل حاکم بر هر چیز نیز هست. بنابراین فلسفه تا زمانی فلسفه است که با تحیر و در نتیجه با پرسش همراه باشد؛ همچنین آغاز، میان و پایان فلسفه، حیرت و پرسش است. فلسفه جستجو برای از آن خود کردن حقیقت است. فلسفه تا زمانی فلسفه است که در این جستجو باقی بماند.
او اضافه کرد: فلسفه زمانی که فکر کند به پایان پرسش رسیده و پاسخ‌های نهایی را در اختیار دارد، همه‌چیز است به‌جز فلسفه. دریافت حقیقت مطلق آن‌گونه که هست به تعبیر افلاطون از آن خدا یا خدایان است؛ و خدایان، فلسفه‌ورزی نمی‌کنند. فلسفه مادامی فلسفه است که در جستجوی حقیقت باشد؛ آنچه در ابتدای فلسفه به درستی دریافت شد حقیقت به ملکیت و در اختیار افراد درنمی‌آید بنابراین خرید و فروش نمی‌‌شود.
مدیر گروه فلسفه فرهنگستان هنر اظهار کرد: فیلسوف جستجو‌گر است و آهنگ سخن و لحن وی نیز چنین است. لحن فیلسوف پیامبر‌گونه نیست و به هر میزان که به این لحن نزدیک شد از جوهر فلسفه دور می‌شود. سخن فیلسوف تلخ نیست افرادی که تصور می‌کنند حقیقت مطلقی را از آن خود کرده‌اند به تلخی سخن می‌گویند. فیلسوف ملتزم به اندیشه است و دائم در جریان پرسش‌های نو به نو قرار دارد.

 خودآگاهی در آثار داوری موج می‌زند

بیژن عبدالکریمی نیز در این مراسم با بیان اینکه رسالت کتاب «گاه خرد» در روزگاری که قدرت قرائت و فهم متن را از دست داده‌ایم، حفظ میراث است؛ همه این ناتوانی‌ها نشان از انحطاط دارد، افزود: مخاطب من در این جلسه افرادی هستند که با داوری اردکانی بی‌مهری ورزیده‌اند یا کمتر همدلی نشان‌ می‌دهند. معتقدم که ما ایرانی‌ها باید به داوری اردکانی بیندیشیم و نسبت خودمان را با وی مشخص کنیم چراکه موجب می‌شود تقدیر خودمان را رقم بزنیم. اندیشیدن درباره داوری مبتنی بر تلقی ما از تفکر و اندیشه است. آیا داوری فیلسوف است؟ بسیاری در این امر تردید دارند که تامل‌برانگیز است. داوری را متفکر بدانیم یا نه، بسیار در سرنوشت فردی و اجتماعی ما دخالت دارد.
او با اشاره به شرح اردکانی از وضعیت خود در فضای فلسفه خاطرنشان کرد: داوری اردکانی اعلام کرده که زمانی بین ژورنالیسم و فلسفه در نوسان بوده است. تفکر یعنی خود‌آگاهی و اگر داوری خود را فیلسوف نمی‌داند ناشی از تواضع تاریخی است و نه تواضع اخلاقی. خود‌آگاهی در آثار داوری موج می‌زند. من معتقدم که داوری اردکانی، یک متفکر است و افرادی که با ایشان موضعی نامهربانانه دارند براساس عقل انتزاعی و توهمی برخورد می‌کنند؛ این دسته معتقدند، تفکر امری سوژه‌محور و غیرتاریخی است؛ اما آشنایان با سرشت تفکر، نسبت به تلاش‌های سترگ معاصران فرهنگی واقف است.
این استاد دانشگاه گفت: فردید یا داوری شدن کار آسانی نیست و این موضوع برای کسانی قابل درک است که تجربه زیسته‌ای از تفکر داشته باشند. تفکر امر سوژه‌محور نیست.
عبدالکریمی درباره دلایل بی‌مهری برخی نسبت به داوری اردکانی اظهار کرد: داوری اردکانی بار‌ها نسبت به بی‌توجهی برخی از حوزویان، دانشجویان جوان و روشنفکران اذعان داشته است؛ افرادی که برای داوری شأنی، قائل نیستند در حقیقت برای فلسفه، شأنی در نظر ندارند. کسانی که در چارچوب اندیشه‌های ایدئولوژیک می‌اندیشند در برقراری ارتباط با کسی که به دنیال زیست فلسفی است ناتوانند.
نویسنده کتاب «هایدگر و استعلا» ادامه داد: می‌پذیرم که زبان داوری اردکانی دشوار است اما معتقدم اگر بخواهیم به زبان متفکری گوش بسپاریم دیگر دشوار نیست. زمانی دشوار تلقی می‌‌شود که اراده به دشوار شنیدن وجود دارد. زبان داوری پریشان است اما برای کسانی که به دنبال پاسخ‌های صریح و روشن هستند.
او در تشریح دلایل جایگاه ویژه داوری اردکانی اظهار کرد: به‌نظر می‌رسد که ما مساله نداریم، بلکه با بحران مواجه هستیم و کمتر کسی به این موضوع توجه کرده است. ما به نحو بنیادین مساله داریم که البته جنبه سیاسی ندارد.

عبدالکریمی در پایان اذعان کرد: انقلاب بزرگی در این کشور صورت گرفته و ساختار را دگرگون کرده است. برای حل مسائل به برنامه و طرح نیاز داریم که وجود دارد اما استراتژی وجود ندارد برای طراحی استراتژی به نظریه اجتماعی و برای نظریه اجتماعی به فهم جهان نیاز داریم که در دوران ما وجود ندارد. از میان معاصران در دوران کنونی تنها کسی که می‌فهمد فهم جهان امر دم‌دستی و پیش‌پا افتاده نیست داوری اردکانی است که نشانه‌های آن در آثارش وجود دارد.

 داوری اردکانی فیلسوف فلسفه است

حجت الاسلام دعایی دیگر سخنران این مراسم بود که عنوان کرد: جامعه علمی و فرهنگی ایران در این سال‌ها شاهد فلسفه ورزی بزرگ مردی بوده است که گستره فلسفه را گام به گام پیموده و به وادی ایمن آن رسیده است در واقع از اینجاست که اندیشه های فلسفی قدیم و جدید در بیان داوری اردکانی به نحو مطمین مطرح می شود.
مدیر موسسه اطلاعات گفت: از فلسفه علم تا فلسفه تکنولوژی و فلسفه ورزش جولانگاه اندیشه ورزی دکتر داوری اردکانی بوده است و آنچه در افق دید او هویدا است ارائه و القای دروس فلسفی به صورت عمیق و تحلیلی است و از این روی می توان او را پیشگام فلسفه تحلیلی در نظام فلسفی ایران دانست.
او گفت: عده ای از دانشوران او را فیلسوف فرهنگ می دانند و این صحیح است اما او پیش از اینکه فیلسوف فرهنگ باشد ، فیلسوف فلسفه است چون در طول این سالها بخش عمده ای از تمرکز و اصلاح اندیشی او پیرامون فلسفه بوده است.

 داوری فیلسوف اخلاق مدار است

دیگر سخنران این آیین محمدرضا تابش نماینده مردم اردکان در مجلس شورای اسلامی بود که با اشاره به همشهری بودن با داوری اردکانی تصریح کرد: بزرگانی در این مراسم استاد داوری را فیلسوف هنر، فیلسوف بی وطن و ... نامیدند اما من او را فیلسوف اخلاق می دانم .
او با اشاره به اینکه از کودکی با خانواده داوری اردکانی آشنا بوده و بر این باور است که اخلاق همواره یکی از ویژگی های بارز این خانواده بوده است، تاکید کرد: بدون شک نام استاد داوری اردکانی در ایران جاودانه خواهد ماند چون او فیلسوف اخلاق مدار است.
گفتنی است علی اصغر مصلح، حجت‌الاسلام نقویان، قاسم پورحسن و حسین کلباسی،‌ از دیگر سخنرانان این آیین پاسداشت بودند. در انتهای این مراسم از کتاب «گاه خرد» که حاصل گفت‌وگو و پرسش و پاسخ تعدادی از اساتید با داوری اردکانی است رونمایی شد.