درباره

 تالارها

اطلاع ‌رسانی‌ در كتابخانه‌ ملی‌ در تالارهای‌ گوناگون‌ (9 تالار) ارائه‌ می‌شود. گرچه‌ این‌ تالارها به‌ لحاظ‌ موضوع‌ تفكیک شده‌اند اما شما می‌توانید از طریق‌ كتاب ‌بر به‌ منابع‌ سایر تالارها و مخازن‌ هم‌ دسترسی‌ داشته‌ باشید.

سازمان اسناد و کتابخانه ملی دارای سه کتابخانه به شرح ذیل می باشد .

کتابخانه عمومی- کتابخانه نابینایان- كتابخانه كودكان و نوجوانان

مخازن: این بخش شامل هشت مخزن علوم انسانی، علوم و فنون، بسته ۱، بسته ۲، بسته ۳، بسته ۴، لاتین و نفایس می باشد.

 دسترسی: دسترسی به تالارها بر اساس نوع عضویت می باشد .

تالارها و مخازن تخصصی كتابخانه ملی همه روزه (روزهای كاری و ایام تعطیل) از ساعت 8 صبح تا 21 به ارائه خدمات به مراجعه كنندگان و پژوهشگران می‌پردازد.

 

نكات مهم در استفاده از تالارها و منابع اطلاعاتی

  •  مشاوران مرجع مستقر در تالارها، راهنمای شما در انتخاب بهینه از منابع مرجع و مشاور شما در تحقیق و پژوهش هستند. با آنان مشورت نمایید.

  •    به منظور احترام به نیاز سایر مراجعان، از استفاده همزمان بیش از 3 كتاب مرجع خودداری فرمایید.

  •    از انتقال كتابهای مرجع یک تالار به تالارهای دیگر اكیداً خودداری نمایید.

  •    پس از استفاده از كتابهای مرجع، از رهاكردن آنها بر روی میزها خودداری نموده و كتابها را به نزدیكترین میز مجاور قفسه ها یا محلهای تعیین شده در سالن خود بازگردانید.

  •    لطفاً در استفاده، چراغهای مطالعه میز را خاموش و صندلی خود را مرتب نمایید.

  •    لطفا در پایان به رعایت سكوت و آرامش و حفظ نظم در تالارها توجه فرمایید.

 

تالار خوارزمی (اسناد و كتابهای خطي و نادر)

مخزن‌ این‌ تالار کتاب‌های خطی، اسناد خطی، کتابهای چاپ‌ سنگی، و کتابهای نفیس‌ را در خود جای داده‌ است. مجموعه گرانسنگ‌ این‌ بخش‌ یکی از ارزشمندترین‌ مجموعه‌های خطی ایران‌ و جهان‌ است‌. بیشتر کتابها و اسناد خطی این‌ مجموعه‌، نوشته‌های بزرگان‌ ایرانی در حوزه‌های ادبیات‌، تاریخ‌، فلسفه‌ و عرفان‌، فقه‌ و اصول‌، طب‌ و نجوم‌، و مجموعه‌ای از نخستین‌ ترجمه‌های فارسی کتب‌ فرنگی و قطعه‌های خوشنویسی استادان‌ بزرگ‌ است‌. قدیمیترین‌ کتاب‌ خطی این‌ مخزن‌ کتاب‌ الخلاص‌ اثر ادیب‌ نطنزی است‌ که‌ نزدیک‌ به‌ هزار سال‌ پیش‌ تحریر شده‌ است‌. در این‌ مخزن‌ نزدیک‌ به‌ یک‌ میلیون‌ برگ‌ سند خطی وجود دارد. این‌ اسناد دربرگیرنده ارزشمندترین‌ اسناد خطی و تاریخی موجود در مراکز آرشیوی کشورهستند. حدود سیصد فرمان‌ شاهان‌ و شاهزادگان‌ صفوی و قاجار در این‌ بخش‌ نگهداری می شود که‌ قدیمیترین‌ آن‌، از شاه‌ طمهاسب‌ صفوی است‌. علاوه‌ بر این‌، در میان‌ اسناد کتابخانه‌ ملی، مجموعه‌ای منحصر به‌ فرد از دست‌خط‌های ناصرالدین‌ شاه‌ و تعدادی از اسناد بایگانی دربار قاجارهم‌ موجود است‌ که‌ به‌ دلیل‌ تذهیب‌های بسیار زیبا، ارزش‌ و اهمیت‌ ویژه‌ای دارند. در این‌ قسمت‌ حدود سیزده‌ هزار کتاب‌ چاپ‌ سنگی هم‌ که‌ در ایران‌ و سایر نقاط‌ جهان‌ طبع‌ یافته‌ است‌ قابل‌ دسترسی است.

فراهم آوری  و سازماندهی نسخ:

بخش کتاب های خطی کتابخانه ملی، ابتدا با حدود3000 نسخه خطی متعلق به کتابخانه عمومی معارف در سال 1316 ایجاد گردید. منابع این بخش به تدریج روبه فزونی نهاد تا اینکه در سال 1355 مجموعا تعداد5300 جلد نسخه خطی اصل وعکسی جمع آوری شد.
روند فراهم آوری کتاب های خطی وچاپ سنگی با دریافت مجموعه های اهدایی وخرید نسخه های خطی همچنان ادامه پیدا کرد و از سال 1385 با جدیت و تلاش بیشتری دنبال شد، چنانکه هم اکنون بالغ بر 25400جلد کتاب خطی و27300 جلد کتاب چاپ سنگی در گنجینه کتاب های خطی ونادر جمع آوری شده و نگهداری می شود.

پیش از آنکه کتابخانه ملی بدین نام خوانده شود، در سال های 1313و1314 از نسخه های خطی کتابخانه که در آن زمان حدود 300 جلد بود فهرستی در دو مجلد، با عنوان فهرست کتب خطی کتابخانه عمومی معارف بر اساس الفبای نام کتاب ها توسط مرحوم عبدالعزیز جواهرکلام تهیه و تدوین شده بود.
در این فهرست تعداد 348 نسخه خطی و در ذیل آن 46 نسخه عکسی فهرست و معرفی شده است.بعد از آن کمیسیونی متشکل از آقایان: ایرج افشار، مجتبی مینوی، عباس زریاب خویی، محمد تقی دانش پژوه وسید عبدالله انوار نمونه فیشی شامل مشخصات کتابشناسی و نسخه شناسی کتاب های خطی را تنظیم کردند که تا سال 1347 کار فهرست نویسی کتاب های خطی کتابخانه ملی برمبنای آن تداوم یافت.
استاد سید عبدالله انوار بر اساس همان کاربرگه به فهرست نویسی نسخه های خطی پرداخت و تا سا ل 1358 تعداد 10 مجلد فهرست نسخه های خطی کتابخانه را به چاپ رساندند.
تعداد 3082 نسخه خطی فارسی در مجلدات 1 تا6 و تعداد1975 نسخه عربی در مجلدات 7 تا 10 فهرست و معرفی شده اند. سپس بالغ بر 2700 نسخه خطی عربی در مجلدات 11 تا 19 فهرست نسخه های خطی کتابخانه ملی از سال 1372 تا 1381توسط آقایان دکتر حبیب الله عظیمی و دکتر علینقی منزوی و خانم ها دکتر امیره ضمیری وزهره معیری ومجلدات 21 و 22 (ادعیه وقرآن ها) توسط دکتر رضا خانی پور معرفی شده است .
از فروردین 1386 کار ذخیره و بازیابی مکانیزه اطلاعات کتاب های خطی و چاپ سنگی از طریق سیستم جامع کتابخانه ملی (سیستم بومی شده استاندارد یونی مارک) صورت می گیرد و در کنار آن کار اسکن کردن کتاب ها نیز در دست اقدام است.
اطلاعات منابع فهرست شده از طریق سایت سازمان اسناد وکتابخانه ملی به آدرس http://nlai.ir در دسترس قراردارد.

مخزن منابع خطی:
مخطوطات کتابخانه ملی یکی از ذخائر گرانبهای این مرز وبوم حاوی معارف بزرگان ما در موضوعات مختلف همچون فلسفه وعرفان، فقه و اصول، طب ونجوم به فارسی و عربی است که تعدادی از آنها نسخه های نادر و کمیاب و باارزش است.
همینطور این مخزن واجد مجموعه ای از نخستین ترجمه های فارسی کتاب های اروپائیان است. مجموعه مرقعات وقطعات خطوط استادان نامی همچون درویش عبد المجید طالقانی، سید گلستانه، عماد الکتاب، زین العابدین اصفهانی، ارسنجانی، احمد نیریزی وخاندان وصال نیزجزء نفایس مخزن منابع خطی است .
برخی از نسخه های نفیس ونایاب عبارتند از :
1. کتاب الخلاص، ابوعبد الله حسین بن ابراهیم مشهور به ادیب نطنزی متوفی 477 ق، زمان تحریر 475 ق، نسخه شماره 1143/ع .
2. احیاء علوم الدین، امام محمد غزالی متوفی 505، زمان تحریر 597 ق، نسخه شماره 454/ع.
3. ذخیره خوارزمشاهی، تالیف اسماعیل بن حسن جرجانی در سال 504 ق، در علم طب تاریخ تحریر کتاب های یکم تا چهارم و ششم 676 ق و کتاب پنجم سال 1230 ق مذهب و مصور به خط نسخ رقم علی قلی ابن شهسواری گروسی و حسین بن ذکریا شماره نسخه 1890.
4. مجموعه رسالات فلسفی و اشعار فارسی و عربی با رقم صدر الدین شیرازی – ملاصدرا، تاریخ کتابت 1004 ق.
5. مجموعه رسائل از ابوعلی سینا، ابو برکات بغدادی، بابا افضل کاشی و چند رساله از شهاب الدین سهروردی، زمان تحریر 659 ق نسخه شماره 2412/ ف.
6. شرح اشارات والتنبیهات، خواجه نصیر الدین طوسی، متوفی 672 ق، به خط مولف، زمان تحریر قرن هفتم، نسخه شماره 1153/ع.

کتاب های چاپ سنگی:
مجموعه کتاب های چاپ سنگی به دلیل انحصار، قدمت، نوع چاپ و نفاست علمی وهنری و ضرورت نگهداری در شرایط مناسب، از سال 1374 از مخازن کتاب های چاپی جدا و در مخزن مستقلی قرار گرفت.
بخش مخزن کتاب های چاپ سنگی از همان ابتدا با شناسایی کتاب ها، ثبت، آماده سازی وفهرست نویسی فعالیت خود را آغاز کرد و با بهره گیری از تجهیزات رایانه ای و ایجاد بانک اطلاعات کتاب های چاپ سنگی و تهیه میکروفیلم و اسکن از کتاب ها این روند را ادامه داد .
در شمار کتاب های چاپ سنگی که به زبان های فارسی، عربی و اردوست، نسخه های ارزشمندی مشهود است که از آن میان می توان به برخی از نخستین مطبوعات چاپ سنگی در ایران ( تبریز و تهران ) به شرح زیر اشاره کرد .
1. زادالمعاد، علامه مجلسی، کتابت محمد حسین تبریزی، مطبوع به سال 1251 ق . شماره 8631.
2. رساله جهادیه از میرزا بزرگ قائم مقام متضمن آراء رهبران مسلمان در خصوص مقابله با قوای اشغالگرروسیه، نخستین کتاب چاپ سربی در تبریز– تاریخ 1232 ق. شماره کتاب 26312.
3. المعجم فی آثار ملوک العجم، فضل الله قزوینی، مطبوع به سال 1259 ق . شماره کتاب 8975.
4. خمسه نظامی، کتابت علی اصغر تفرشی ـ صناعت محمد رضا به سال 1264 ق.  شماره کتاب.

دسترسی به منابع:
 نسخه های خطی پس از ثبت در دفاتر مخصوص و بعد از فهرست نویسی و ورود اطلاعات با شرایط خاصی در دسترس پژوهشگران و گروه های مشخص به شرح زیر قرار می گیرد :
1. اعضای هیئت علمی دانشگاه ها ومدرسین حوزه های علمیه
2. دانشجویان دوره های کارشناسی ارشد و دکتری دانشگاه ها و طلاب حوزه های علمیه
3. پژوهشگران خارجی با ارائه معرفی نامه رسمی از محل اشتغال یا تحصیل و با تقاضای سفارتخانه ها یا دفاتر فرهنگی کشورهای متبوع
4. استفاده سایر افراد با ارائه معرفینامه از محل اشتغال یا تحصیل و تکمیل فرم تقاضا وموافقت کارشناس اطلاع رسانی میسر خواهد بود.


شیوه استفاده از منابع
1.  در اختیار گذاشتن سی دی، پرینت، میکروفیلم یا عکس از تمام یا بخش هایی از نسخه های خطی منوط به تنظیم فرم تقاضا و ذکر نوع تحقیق و پرداخت هزینه های اعلام شده است.
در خصوص تصویر نسخه های خطی نفیس وکمیاب، موافقت وتائید مدیر بخش و کارشناس اطلاع رسانی نیز ضروری است .
2. اصل نسخه خطی در اختیار محقق قرار نمی گیرد. در موارد خاصی که نیاز محقق به رویت بخش هایی از اصل نسخه محرز باشد، پس از تائید وموافقت مدیر بخش منحصرا در سالن مطالعه و با نظارت کارشناس اطلاع رسانی اصل نسخه برای زمان محدودی در اختیار متقاضی قرار می گیرد.
3. انتشار، چاپ عکسی و نشر رایانه ای نسخه های خطی و نفیس منوط به موافقت شورای نظارت بر انتشار نسخه های خطی وانعقاد قرار داد خاص است

برای یافتن نسخه خطی مورد نظر خود اینجا کلیک کنید

 

تالار خواجه‌ نصيرالدين‌ طوسی (پيايندها)

تالار پیایندهای کتابخانه ملی در طبقه ۱- و ضلع غربی تالارها قرار دارد که آرشیو جامعی از پیایندها به زبان های فارسی، لاتین و عربی است: بیش از17500 عنوان پیایند (حدود2.500.000 نسخ) درقالب روزنامه، مجله، خبرنامه، ویژه نامه، نشریه دانشجویی و برخی گاهنامه ها و ...از طریق واسپاری، اهداء و خرید داخل یا خارج از کشور به زبان های فارسی، عربی، ترکی، کردی، اردو، انگلیسی، آلمانی، فرانسه و ... از دوره قاجار (پیدایش مطبوعات در ایران) تا به امروز گردآوری و سامان دهی شده است. از ارزشمندترین منابع موجود در مجموعه می توان به رهنما، ستاره ایران، عصر انقلاب، عصر جدید، فلاحت و تجارت، قشون، کوشش، مجلس، مرآت السفر و مشکوه الحضر و نامه فرنگستان اشاره نمود. ازجمله پیایندهای تجدید چاپ شده این مجموعه روزنامه ایران سلطانی، ایران نو، روزنامه ایران، دولت علیه ایران، روزنامه دولتی، روزنامه رسمی،‌ روزنامه ملت سنیه ایران، شکوفه، صبح صادق، صوراسرافیل، و معارف قابل ذکر هستند. از منابع ارزشمند چاپ خارج از کشور موجود در مجموعه، می توان پیایندهای اهدائی رایش آلمان به دربار ایران را نام برد.

مجموعه

مجموعه نشریات این گروه شامل نشریات غنی مربوط به دوره قاجار، پهلوی اول و دوم از سال 1288 هجری شمسی تا کنون می باشد.

 نشریات موجود در گروه به سه زبان فارسی (اردو، پشتو، ترکی، کردی و...)، عربی و لاتین (فرانسوی، آلمانی، انگلیسی، ارمنی و...)، بالغ بر23500 عنوان است.

بر اساس مصوبه دویست و پنجمین جلسه مورخ 1368/09/14 شورای عالی انقلاب فرهنگی، کلیه‌ ناشران‌ مطبوعات‌ تعداد 10 نسخه‌ ازنشریات‌ خود را باید به‌ وزارت‌ فرهنگ‌ و ارشاد اسلامی‌ تحویل‌ دهند. وزارت‌ فرهنگ وارشاد اسلامی نیز‌ مکلف‌ است، نسخه‌های‌ مزبور را بین کتابخانه­ ها و مراکز آرشیوی از جمله کتابخانه ملی‌ ایران (دونسخه از هرشماره) توزیع‌ کند که تعدادی از نشریات بدین طریق گردآوری می­شود.

در آرشیو نشریات کتابخانه ملی با توجه به مصوبه فوق، کلیه نشریات فارسی زبان منتشر شده در داخل کشور، نشریات عربی زبان با موضوع ایران و اسلام، نشریات لاتینِ منتشرشده در داخل کشور و همچنین نشریات لاتین منتشره در خارج کشور با موضوع کتابداری نگهداری می­شود. بخش نشریات دارای دو مخزن در ترازهای منفی یک و منفی دو و یک تالار مطالعه در تراز منفی یک ساختامن کتابخانه ملی می باشد. 

تالار كمال‌ الدين بهزاد (منابع‌ غيركتابی)

مجموعه

برخی از اسناد موجود در این تالار به شرح زیر می باشد: اعلامیه، پوستر، نوار ویدیوئی، نوار صوتی، نوار ریل، صفحه گرامافون، جزوه، عکس، اسلاید، نگاتیو، کنتاکت، میکروفیلم، میکروفیش، تقویم، کارت پستال، نقشه، پایان نامه.

منابع غیر کتابی به نه گروه اصلی تقسیم می شوند:

  1.     منابع الکترونیکی شامل: سی دی، دی وی دی و فلاپی دیسک

  2.    منابع جغرافیایی شامل: نقشه، اطلس، کره جغرافیایی

  3.     منابع چاپی شامل: استاندارد، اعلامیه، بروشور، بریده جراید، پایان نامه، تقویم، جزوه، طرح و گزارش

  4.     منابع سه بعدی شامل: بازی، پازل، پرچم، تندیس، سکه، مدل، مهر و نشان

  5.   منابع شنیداری موسیقیایی شامل: نوار کاست، صفحه گرامافون، لوح فشرده صوتی، نوار حلقه و نوار کارتریج

  6.    منابع شنیداری غیر موسیقیایی شامل لوح فشرده سخنرانی

  7.    منابع گرافیکی شامل: برچسب، پاکت، پوستر، تمبر، خوشنویسی، رسم فنی، طرح قالی، عکس، فلش کارت، کارت کاریکاتور، کلیشه، کنتاکت، نقاشی، نگاتیو و نمودار

  8.   میکروفرم ها شامل: میکروفیش و میکروفیلم

  9.  منابع ویدئویی و پروژکتوری شامل: اسلاید، ترانسپرنسی، فیلم، فیلم استریپ، ویدئودیسک، ویدئوکارتریج و ویدئوکاست
    منابع غیرکتابی شامل اشکال مختلف مدارک دیداری- شنیداری، دیجیتالی و آثار دیگری نظیر پایان نامه، بروشور، پوستر، عکس، کارت پ‍ستال، تندیس، تمبر، تقویم و نظایر آن است که بالغ بر حدود ۴۷ نوع و جمعا یک میلیون رکورد هستند. برخی از این اسناد و مدارک در نوع خود منحصر به فرد است .

معرفی گروه منابع غیر کتابی     
منابع غیر کتابی کتابخانه ملی ایران یکی از مهم ترین مراکز نگهداری مدارک غیر کتابی است. منابع این بخش شامل دسته ای از مواد و اطلاعاتی هستند که در شکل ها و قالب های متنوعی غیر از کتاب و نشریه دیده می شود. این بخش بالغ برحدود ۴۷ نوع و جمعا یک میلیون منبع دارد که برخی از این اسناد و مدارک در نوع خود منحصر به فرد است.

مصوبه
بر اساس مصوبه واسپاری آثار غیر مکتوب، مصوب جلسه 441 مورخ 1378/02/12 شورای عالی انقلاب فرهنگی، کلیه تولیدکنندگان دولتی و غیردولتی آثار غیرمکتوب موظفند دو نسخه از آثار تولیدی خود را به کتابخانه ملی تحویل دهند و شماره ثبت دریافت نمایند بنابراین تعدادی از اسناد از این طریق گردآوری می شود.

آثار حمایت شده مطابق این مصوبه عبارت است از: کاست صوتی، کاست ویدیویی، لوح فشرده، تابلو نقاشی، تندیس، پوستر، کارت  پستال، عکس، نقشه جغرافیایی، نقشه معماری و ساختمان، نقشه قالی و گلیم، بروشور، تقویم، مدل لباس، طرح و غیره و هر اثر مبتکرانه دیگری که از ترکیب چند اثر از اثرهای نام برده پدید آمده باشد.

وظایف

  1. دریافت، تنظیم، جایگزینی و حفاظت و نگهداری انواع منابع غیرکتابی بر اساس ضوابط و دستورالعمل های مصوب کتابخانه ملی.

  2. همکاری در تهیه و تدوین ضوابط و دستورالعمل ها و سیاستگذاری گسترش مجموعه منابع غیرکتابی.

  3. همکاری در طراحی روش های حفاظت و نگهداری منابع غیرکتابی.

  4.   همکاری در طراحی و اجرای روش های تکثیر و باز تولید منابع غیرکتابی.

  5. همکاری در تهیه ابزارها و سخت افزارهای لازم برای استفاده از مواد غیرکتابی و به کارگیری این تجهیزات برای انجام فرآیندهای مربوطه.

  6. انجام خدمات مشاوره و مرجع و اطلاع رسانی منابع غیرکتابی برای اشخاص حقیقی و حقوقی.

  7.   انجام خدمات اشاعه گزینشی اطلاعات برای اشخاص حقیقی و حقوقی در حوزه منابع غیرکتابی.

  8.    تهیه ضوابط و دستورالعمل های امانت ویژه و مبادله منابع غیرکتابی در سطح ملی و بین المللی.

  9.  همکاری در طراحی، تدوین و انتشار فهرست ها، نمایه ها، کتابشناسی ها و دیگر ابزارهای اشاعه اطلاعات در حوزه منابع غیرکتابی.

  10.  همکاری در طراحی و تدوین نظام های ذخیره و بازیابی دستی و رایانه ای و ایجاد بانک های اطلاعاتی مربوط به انواع منابع غیرکتابی.

  11.    پاسخگویی به مراجعه کنندگان و راهنمایی آنها برای جستجوی اطلاعات مورد نیاز.

  12.    انجام اقدامات لازم جهت تهیه کپی، اسکن یا عکسبرداری از منابع مورد نیاز پس از انجام هماهنگی های لازم با رییس گروه منابع غیرکتابی.

  13.   پاسخگویی به مراجعه کنندگان تلفنی.

خدمات

در گروه منابع غیرکتابی با توجه به تنوع منابع غیرکتابی و شکل فیزیکی آن، خدمات منابع با شرایط خاص ارائه می­گردد. در صورت موجود بودن فایل دیجیتال منابع، اصل منبع در اختیار مراجعین قرار نمی گیرد همچنین تعداد منابع ارائه شده براساس سطح عضویت اعضاء می باشد.

 آن دسته از منابع غیرکتابی که کار آماده سازی و پردازش آنها به پایان رسیده باشند در اختیار مراجعان قرار گرفته تا در تالار منابع غیرکتابی استفاده نمایند. در حال حاضر پایان نامه ها، جزوه ها، گزارشها، استانداردها، نقشه ها و عکس ها بیش از سایر منابع مورد تقاضای مراجعان بوده که در اختیار آنان قرار می گیرد.

تماس با گروه

تلفن: 81622565 – 81622694

تالار ابن‌ نديم‌ (مرجع‌ و كتابشناسی)

این تالار در طبقه همکف و در ضلع شرقی تالارها قرار دارد. مجموعه‌ این‌ تالار شامل‌ مراجع‌ عمومی‌ از قبیل‌ دایره‌المعارفها، واژه‌نامه‌ها، تذکره‌ها، کتب‌ رجالی، کتابشناسیها، چکیده‌ نامه‌ها و فهرستهای‌ موضوعی‌ و نظایر آنهاست‌. علاوه‌ بر این‌ مجموعه‌ای‌ غنی‌ از متون کتابداری‌، اطلاع‌رسانی‌، چاپ‌ و نشر و سایر موضوعهای‌ مشابه‌ را نیز به‌ زبانهای‌ فارسی‌ و انگلیسی‌ در خود جای‌ داده‌ است. مجموعه کتاب های بخش حدود 7000 نسخه است.

تالار رازی و مخزن علوم‌ و فنون

این تالار در طبقه همکف و در ضلع غربی تالارها قرار داشته و کتابهای‌ حوزه‌ علوم‌ و فنـون‌ از جمله‌ ریاضیات، نجـوم، فیزیـک‌، شیمـی، زیست‌شناسی، زمین‌شناسی‌، دیرینه‌ شناسی، رایانه‌، مهندسی‌، پزشکی‌ و کشاورزی‌ در این‌ تالار نگهداری‌ می‌شود. منابع این بخش در حدود 54000 نسخه در مخزن و 7000 نسخه در تالار است.

 

تالار رودکی (ويژه نابينايان و معلولان)

هدف از راه اندازی این واحد ارائه خدمات به نابینایان و کم بینایان و تهیه مجموعه ای از منابع مطالعاتی و تحقیقاتی آنان می باشد. جستجو در اینترنت و استفاده از رایانه به کمک برجسته نگار و نرم افزارهای پکجاز، رایت سی دی، کپی و پرینت از منابع اطلاعاتی نابینایی، ارائه خدمات جستجو در منابع و راهنمایی نابینایان به قسمت های مختلف کتابخانه، استفاده از کتب گویا در محل کتابخانه، چاپ تصاویر توسط دستگاه حرارتی، استفاده از دستگاه به دید برای کم بینایان و اطلاع رسانی از طریق سایت ازجمله خدمات ارائه شده به نابینایان و کم بینایان می باشد.

تالار ابن‌ سينا و مخزن علوم‌ انسانی

این تالار که در طبقه 1+ و در ضلع غربی تالارها قرار دارد به‌ کتابهای‌ علوم‌ انسانی‌ اختصاص‌ داشته و در مخزن‌ آن‌ کتابهای‌ حوزه‌های‌ فلسفه‌، دین، روانشناسی‌، تاریخ، جغرافیا، ادبیات نگهداری‌ می‌شود. تعداد کتاب های موجود در تالار 17500نسخه و تعداد موجودی کتاب در مخزن بالغ بر 173000 نسخه است.

تالار فارابی و مخزن علوم اجتماعی و هنر

این تالار که در طبقه 1+ و در ضلع شرقی (جنوبی) تالارها قرار دارد مجموعه ای از کتابهای مربوط به علوم اجتماعی، مدیریت،‌ علوم سیاسی، ‌حقوق، هنر، موسیقی، معماری را شامل می شود. منابع تخصصی علوم اجتماعی و هنر در این تالار در اختیار محققان قرار می گیرد. کتاب های موجود در این تالار5400 نسخه است.

 

تالار سهروردی (ايران‌شناسی و اسلام‌شناسی)

این‌ تالار‌ که در طبقه 1+ و در ضلع غربی ساختمان کتابخانه قرار دارد یکی‌ از بزرگترین‌ مجموعه‌های‌ ایران‌شناسی‌ و اسلام‌ شناسی‌ در ایران‌ است‌. در حال حاضر 60000 نسخه کتاب، 6000 نسخه (600 عنوان) نشریه، 2000 نسخه پایان نامه، 2933 برگ میکروفیش به زبانهای‌ غیرفارسی‌ و غیرعربی‌ در زمینه‌های‌ ایران‌شناسی‌ و اسلام‌شناسی‌ در داخل تالار و مخزن‌ این‌ مجموعه نگهداری‌ می ‌شود. بیشتر منابع موجود در این مجموعه به زبانهای انگلیسی، فرانسه، آلمانی و روسی‌ می باشند.

 

معرفی گروه ایران شناسی و اسلام شناسی     

کتابخانه ملی ایران از ابتدای تاسیس در سال 1316 شمسی ضمن جمع آوری منابع مختلف، به گردآوری کتاب های ایران شناسی هم همت گماشت.
ایرانشناسی شاخه ای ازمطالعات شرق شناسی است که به دو شاخه ایران قبل از اسلام و بعد از اسلام تقسیم می شود. اساس شکل گیری آشنایی ایرانیان با آثار ایرانشناسان غربی و گردآوری نوشته های آنان در اواسط عصر قاجاریه و در عهد ناصرالدین شاه آغاز شد. اندک ایرانیانی  که برای تحصیل به خارج از کشور رفته بودند یا در ایران با زبان های خارجی و عموما" فرانسه آشنایی داشتند اقدام به تهیه برخی از این آثار نمودند و سپس کتابخانه دار الفنون و نیز کتابخانه سلطنتی برخی از این کتب را خریداری نمودند.
تا مدت ها این گونه کتب بیشتر در کتابخانه های شخصی محققان ایرانی یافت می شد تا این که نخستین بار با تاسیس کتابخانه ملی در سال 1316 ه.ش  قانونا" این وظیفه به یک نهاد رسمی کشور واگذار شد .
مجموعه اولیه کتابخانه ملی عبارت بود از کتب اهدائی ایرانشناسان غربی؛ کتابخانه دار الفنون؛ کتابخانه معارف؛ کتابخانه سلطنتی؛ کتابخانه بانک استقراضی روس که کتاب های بسیار خوبی به زبان های آلمانی و فرانسه داشت و چندی بعد کتاب های آلمانی که هیتلر به دولت ایران هدیه کرده بود نیز به این مجموعه اضافه گردید .
در سال 1341 و در زمان ریاست آقای ایرج افشار در کتابخانه ملی کلیه کتب ایرانشناسی از میان کتب خارجی جدا گردید و بدین ترتیب برای اولین باربخش ایرانشناسی در کتابخانه ملی راه اندازی شد .
پس از انقلاب چند مجموعه ازجمله کتابخانه پهلوی و مجموعه دکتر فخرالدین شادمان نیز به کتابخانه ملی منتقل و اهدا شد. در سال 1369 طبق اساسنامه جدید مصوب مجلس شورای اسلامی مرکز مطالعات ایرانشناسی و اسلام شناسی رسما" تاسیس گردید و سپس همزمان با افتتاح ساختمان جدید کتابخانه ملی در سال 1383 بخش ایرانشناسی و اسلام شناسی نیز گشایش یافت.


مجموعه

منابع موجود در بخش ایرانشناسی شامل کتاب؛ نشریه و پایان نامه های دانشگاههای خارج از کشور است. اساس منابع در این بخش بر چهار زبان اصلی آلمانی؛ انگلیسی؛ فرانسوی و روسی قرار دارد. علاوه بر آن منابعی نیز به زبان های گوناگون از جمله : هندی؛ اسپانیایی؛ ایتالیایی؛ زبان های کشورهای اروپای شرقی چون لهستانی؛ رومانیایی؛ مجاری؛ اسکاندیناوی و ترکی نیز در این مرکز نگهداری می شود.
تعداد کتابهای موجود در ایرانشناسی در حال حاضر بیش از 65000 نسخه و به زبان های مختلف می باشد که از ارزشمند ترین این کتب می توان به سفر نامه ها اشاره نمود که تعداد آن ها در حدود 400 عنوان است.
از دیگر منابع ارزشمندی که طی سال های اخیر به مجموعه ایرانشناسی افزوده شده می توان از پایان نامه های دانشجویان دکتری خارج از کشوربا موضوع ایران واسلام نام برد که در حال حاضر تعداد آن ها بیش از 2500 عنوان می باشد.
نشریات ایرانشناسی و اسلام شناسی شامل مجلات و روزنامه های معتبر خارجی است و در حال حاضر تعداد آنها بیش از 6000 مجلد است.


وظایف

اهم وظایف بخش ایرانشناسی و اسلام شناسی در مدیریت اطلاع رسانی کتابخانه ملی شامل این موارد است:
1.   دریافت؛ سازماندهی؛ حفاظت و نگهداری از منابع مختلف ایرانشناسی و اسلام شناسی .

2.   همکاری در گسترش مجموعه منابع مختلف ایرانشناسی و اسلام شناسی .

   3. انجام خدمات مشاوره مرجع و اطلاع رسانی در حوزه ایرانشناسی و اسلام شناسی به اشخاص حقیقی و حقوقی در سطح ملی و بین المللی .

   4. برگزاری نشست های تخصصی ایرانشناسی و اسلام شناسی با دعوت از محققین و پژوهشگران ایرانی و خارجی و به منظور اشاعه دانش ایرانشناسی به مخاطبان.

5.   برپایی نمایشگاه جهت معرفی و عرضه منابع جدید خریداری شده در حوزه ایرانشناسی در کتابخانه ملی.


خدمات

شیوه ارائه خدمات در این بخش به صورت قفسه باز و از طریق مراجعه حضوری اعضاء و با مشاوره کتابداران مرجع می باشد. همچنین ارائه سایر خدمات  چون تهیه رونوشت (اسکن) از منابع نیز بر اساس ضوابط موجود در کتابخانه امکان پذیر است .

ساعات کار بخش ایرانشناسی و اسلام شناسی از شنبه الی چهارشنبه و از 8 صبح تا 4 بعد از ظهر و بجز تعطیلات رسمی است .


تماس با گروه

تلفن های تماس : 81622355- 81623182 -81623140

آدرس پست الکترونیک بخش ایران شناسی  : iranology@nlai.ir

 

تالار پژوهش آرشیو

واحد امور مشترکان در تالار پژوهش، وظیفه ارائه برگ درخواست استفاده از خدمات آرشیو ملّی ایران را به پژوهشگران و همچنین راهنمائی آن ها را در زمینه استفاده از اسناد، ‌بر عهده دارد.
مشاهده تصویر اسناد از دو روش مراجعه به نسخه های رقمی (دیجیتالی) و نسخه های ریز فیلم امکان پذیر است. رؤیت اصل سند در شرایط ویژه و با صدور مجوز ممکن است. استفاده از اسناد بر اساس قانون تأسیس سازمان، آئین نامه نحوه دسترسی به اسناد آرشیوی و دستورالعمل های جاری امکان پذیر است .

کتابخانه عمومی

وظیفه اصلی کتابخانه های ملی در سراسر جهان حفاظت و نگهداری میراث فرهنگی آن کشور است و اطلاع رسانی در اولویت بعدی کار آنها قرار دارد. ولی در کشور ما به دلیل کمبود کتابخانه‌های مجهز، کتابخانه ملی نقش کتابخانه عمومی و دانشگاهی را هم ایفا می‌کند. به همین دلیل میزان امانت کتاب در کتابخانه ملی ایران به نسبت تعداد منبع و اعضا بالاست. حال با توجه به نرخ امانت کتاب تعداد نیروی انسانی لازم برای خدمات رسانی باید افزایش پیدا کند.

این کتابخانه در ضلع غربی ساختمان واقع شده است. کتابخانه عمومی با مخزنی مجزا از کتابهای مازاد مخازن اصلی، که شامل دو مخزن عمومی و اهدایی در کتابخانه ملی، خدمات امانت خارج کتابخانه را نیز برای مراجعان فراهم آورده است. در این بخش کتاب به صورت امانت به مدت ۲ هفته در اختیار مراجعان قرار می گیرد. همچنین دیرکرد کتاب دارای جریمه بوده و اعضایی که بیش از حد معینی دیرکرد داشته باشند از دریافت خدمات امانت به مدت مشخصی محروم خواهند شد.

مساحت این کتابخانه بجز مخزن کتاب، 3200 متر مربع در دو طبقه است و دارای بخشهای پذیرش و جستجو، مرجع، امانت کتاب، مخزن، اتاق مطبوعات، و بخش آماده سازی است.
ظرفیت پذیرش مراجعان در تالارهای کتابخانه عمومی به تفکیک 98 نفر برای آقایان در طبقه همکف و 120 نفر برای خانمها در طبقه 1- می باشد.
کتابخانه عمومی مجهز به اینترنت وایرلس بوده و مراجعان می توانند در کنار استفاده از تالار مطالعه از اینترنت وایرلس بر روی رایانه های خود استفاده نمایند.
اتاق مطبوعات: 5 عنوان روزنامه.
اتاق پژوهشی مختص محققان و پژوهشگران: 5 اتاق.


در بخش آماده سازی کتابخانه عمومی بر خلاف سایر مخازن و تالارها تمامی مراحل آماده سازی یک کتاب از دریافت تا ورود به مخزن همگی در محل کتابخانه عمومی انجام می پذیرد.

این مراحل شامل:
دریافت کتاب از واسپاری، جستجو و مطابقت با موجودی، انتخاب و جداسازی، قطع بندی، ثبت و مهر، الصاق شماره بازیابی، ورود اطلاعات جانما و در نهایت فایل در مخزن می باشد.


در این بخش به صورت میانگین 1500 نسخه کتاب در هر ماه بررسی و به موجودی مخزن و تالار مرجع کتابخانه عمومی اضافه می گردد.

موارد مجاز جهت ورود به تالار کتابخانه عمومی
1. یک نسخه کتاب شخصی یا یک جزوه.
2. رایانه شخصی بدون هیچ کیف یا کاور اضافه و بدون موس.
3. مداد و کاغذ.


موارد ممنوع جهت ورود به تالار کتابخانه عمومی
1. موبایل، ماژیک و مارکر.
2. خوراکی و آشامیدنی و تنقلات.
3. هرگونه کاور و پوشش مانند کلاسور، کیف، جامدادی های بزرگ، کاور و موارد مشابه.

امانت کتاب
با توجه به سطح عضویت هر کدام از اعضای کتابخانه می توانند 2 یا 3 نسخه کتاب را به مدت 10 الی 14 روز به امانت ببرند.
نکته:  دیرکرد کتاب دارای جریمه بوده و اعضایی که بیش از حد معینی دیرکرد داشته باشند از دریافت خدمات امانت به مدت مشخصی محروم خواهند شد.(آیین نامه امانت و جرایم دیرکرد به زودی در این بخش گذاشته خواهد شد).

ساعت کار
تالارها: نیمه اول سال همه روزه از ساعت 8 الی 22.
 نیمه دوم سال همه روزه از ساعت 8 الی 21.
بخش امانت : هر روز از ساعت 8:15 الی
تلفن: 81622273 – 81622313

كتابخانه تخصصی تاريخ معاصر و مطالعات آرشيوی

کتابخانه دارای مجموعه ای بالغ بر 19000 جلد کتاب فارسی و لاتین در زمینه تاریخ خصوصا تاریخ معاصر و 240 عنوان نشریه ادواری و روزنامه های صحافی و جاری و همچنین مقادیر قابل توجهی پایان نامه، چکیده نامه و جزوات و گزارشات دولتی است. کتابخانه تخصصی دارای بخش های امانت، مرجع، مجموعه سازی و سفارشات، و فهرست نویسی و بخش پیایندهاست که هر کدام توسط مسئولان مربوط اداره می شوند .
اعضای کتابخانه را منحصرا کارکنان سازمان تشکیــل می دهند و هدف عمده آن کمک به کارکنان سازمان در امور تحقیقاتی و فعالیت های پژوهشی مربوط به سازمـان است. محققان و دانشجویان نیز در صورت نیاز با معرفی نامه می توانند از خدمات و امکانات کتابـخانـه بهره مند شوند.

 

کتابخانه نابینایان

این بخش از سال 1382 و با تشکیل گروه ویژه در مدیریت اطلاع رسانی همگانی با نام بخش نابینایان و معلولان کتابخانه ملی راه اندازی گردید.

هدف از تاسیس این کتابخانه تأمین نیازهای فرهنگی و اطلاعاتی آن دسته از افراد جامعه اعم از نابینایان و کم بینایان است که فاقد امکان استفاده از کتابهای چاپی و یا هرگونه مواد دیداری شنیداری هستند. جهت تحقق بخشیدن به هدف مذکور، امکانات و خدمات ویژه ای برای مراجعه کنندگان در نظر گرفته شده است که ازجمله آنها می‌توان فراهم نمودن سخت افزارها و نرم افزارهای مورد نیاز مطالعه و نیز گردآوری انواع منابع گویا و بریل را نام برد.

با انتقال کتابخانه ملی به ساختمان جدید برای بخش نابینایان، فضای مناسبی به مساحت حدود 700 مترمربع اختصاص یافت. به منظور سهولت در استفاده مراجعان، مکان کتابخانه نابینایان در طبقه همکف واقع شده است. مستقیماً از طریق ورودی عمومی مراجعان به تالارهای مطالعه قابل دسترسی می باشد.

مجموعه

کتاب های گویا: مجموعه سازی کتابهای گویا که شامل محتوای متون مختلف اعم از درسی و غیر درسی به صورت ضبط شده بر روی کاست و CD است، از سال 1373 با همکاری مؤسسه رودکی و امام خمینی آغاز شد و همچنان نیز ادامه دارد.

کتاب های بریل: تعدادی کتاب به خط بریل با موضوعات مختلفی نظیر: نتهای موسیقی کلاسیک، تاریخ موسیقی، داستانهای بلند، قرآن کریم، قانون جامع معلولین و فهرستگان کتابهای گویا به منظور استفاده نابینایان گردآوری شده است. اغلب این کتابها اهدایی سازمانهای مختلف به کتابخانه می باشند.

پیایندها: کتابخانه ملی به طور منظم پیایندهایی به خط بریل، ویژه نابینایان گردآوری می کند. ازجمله عناوین موجود عبارتند از: بصیر (فصلنامه)، بشری (ماهنامه)، هزاره سوم (هفته نامه)، ایران سپید (روزنامه).

 

 

کتابخانه کودکان و نوجوانان

با هدف ایجاد کتابخانه‌ ای استاندارد و نمونه برای ارائه خدمات به گروه سنی 7 تا 14 سال ایجاد شده است.
بنای کتابخانه در ضلع شرقی کتابخانه ملی در دو طبقه واقع شده است:
در طبقه اول منابع برای کودکان قرار دارد و شامل بخش‌های:
1.  مرجع
2.  کتاب‌ها
3.  نشریات خاص کودکان
4. کتاب های ویژه کودک و نوجوان نابینا
5.  کتاب‌هایی به زبان های دیگر که در ایران منتشر شده‌اند.
6.  دیداری و شنیداری (سی دی ها، کاست‌ها و...)
7.  نقاشی (شامل ابزارها و وسایل نقاشی برای کودکان)
8.  نمایش تازه های کتابخانه
9.  قصه خوانی و داستان گویی
در طبقه دوم منابع برای پژوهشگران کودک و نوجوان قرار دارد.
فراهم‌آوری کتاب‌ها و منابع غیرکتابی منتشر شده در داخل و خارج از کشور برای کودک و نوجوان و نیز پژوهشگران این حوزه ارائه خدمات به کودکان و نوجوانان 7-14 سال
ارائه خدمات به پژوهشگران کودک و نوجوان
ارائه خدمات جانبی چون قصه‌ و شعرخوانی، نمایش فیلم و ...
بازدید از کتابخانه کودک و نوجوان
ایجاد نمایشگاه از آثار نقاشی کودک نوجوان
معرفی تازه های منابع کودک و نوجوان در سایت
آرشیو دو نسخه از کتاب‌های دریافتی برای نسل‌های بعدی و امانت نسخه سوم در کتابخانه

اتاق اطلاع رسانی تاريخ شفاهی

در سال 1386 سازمان به منظور توسعه ‌ی طرح‌های تاریخ شفاهی، با استفاده از توانمندی بخش خصوصی، به مصاحبه با شماری از چهره‌ های شاخص تاریخ و فرهنگ معاصر ایران اقدام کرد. در مجموع، تاکنون بیش از 2000 ساعت مصاحبه به ‌وسیله‌ ی این سازمان انجام و یا از طریق خریداری، گردآوری شده است.
نسخه ای از منابع تاریخ شفاهی مطابق با مقررات بهره برداری از این منابع، در اتاق اطلاع رسانی تاریخ شفاهی، واقع در ساختمان آرشیو ملی، طبقه اول، قابل دسترسی برای پژوهشگران و علاقه مندان است.
مراجعان می توانند پس از عضویت در آرشیو ملی به اتاق یاد شده مراجعه و متن مورد نظر خود را از طریق فهرست های موجود جستجو کنند. طبق مقررات پژوهشگر می تواند متن مصاحبه را قرائت و فقط یادداشت برداری کند و در صورت نیاز از فایل صوتی یا تصویری مصاحبه نیز استفاده کند.

مخزن معاونت آرشيو

اسنادی که در مخازن آرشیو نگهداری می‌شود در وزارتخانه‌ها، سازمان‌ها و دیگر مؤسسه‌های وابسته به دولت تولید یا دریافت شده است. از این رو، انبوهی از اسناد با ارزش ملّی را اسناد مربوط به حکومت، سازمان‌ها، و مکاتبات اداری تشکیل می‌دهد. البته در خزانه آرشیو، اسناد اهدایی و خریداری نیز با منشأ شخصی نگهداری می‌شود. اسناد ملّی دارای طیف گسترده موضوعی هستند و از این رو به عنوان مستنداتی ارزشمند در پژوهش‌های سیاسی، تاریخی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی به شمار می‌روند. قدیمی‌ترین سند موجود در مخازن آرشیوی، وقفنامه‌ای مربوط به دوره ایلخانی (726 ق.) است که به سازمان هدیه شده است.

اسناد موجود در آرشیو دارای شکل‌ های گوناگون است: مانند اسناد نوشتاری (طومارها، مکاتبات اداری)، ترسیمی (نقشه‌ها)، دیداری و شنیداری (عکس، اسلاید، انواع نوارهای صوتی و تصویری)، ریزنگاره‌ها (ریزفیلم، ریزبرگه) و گرافیکی (پوستر). کار دریافت، ثبت، جایگزینی و نگهداری این اسناد در مخازن ویژه نگهداری اسناد (مخازن نگهداری اسناد کاغذی، مخزن ویژه حامل‌های رنگی، مخزن ویژه اسناد مغناطیسی و مخزن گاو صندوقی) انجام می‌شود. این مخازن، تحت نظارت مداوم کارشناسان است و استانداردهای نگهداری اسناد در آن‌ها رعایت می‌شود.

مخزن تاریخ شفاهی

این بخش با انجام مصاحبه با چهره‌‌های آگاه و برجسته تاریخ معاصر و آماده سازی اطلاعات به ‌دست آمده برای اطلاع رسانی، به نوعی سرگرم تولید اسناد شفاهی است و از این بسترگاه خدمت برجسته‌ای در راستای روشن سازی نقاط مبهم تاریخ ایران به انجام می‌رساند. اطلاعات تولید شده در این بخش، بر اساس آیین نامه‌ها، دستورالعمل‌های اجرایی و مفاد توافقنامه نحوه استفاده از مصاحبه قابل دسترسی است.

مخزن نفایس

کتاب های نفیس مانند چاپ سربی و چاپ قبل از سال 1320 در این مخزن نگهداری می شوند.

تعداد منابع موجود در مخزن نفایس 17932 نسخه است که نیمی از آنها دیجیتال سازی شده و مراجعین می توانند در قسمت تالار رقومی از آنها استفاده کنند.

مخازن تخصصی

بخش آماده سازی
دریافت کتاب گروه مخازن از بخشهای مختلفی می باشد. در حال حاضر بخش آماده سازی گروه مخازن از مدیریت فراهم آوری (واسپاری و مبادلات) و از مدیریت پردازش (بخش فهرستنویسی) کتاب دریافت می‌کند. هماهنگونه که ذکر شد کتابهای دریافت شده آینه بازار نشر کتاب است و بخش عمده کتابهای منتشر شده در صنعت نشر کشور است.  در این قسمت کتابها پس از طی مراحل تگ، برچسب رده یا بازیابی و جانما جهت فایل به مخازن فرستاده می شود.

در گروه مخازن تخصصی در صورت نیاز، از منابع اطلاعاتی، رونوشت تهیه شده و بخش تکثیر، نیازهای مراجعان را در این زمینه برطرف می سازد.

در صورتی که مراجعان به تهیه پویش (اسکن) از کتاب احتیاج داشته باشند با سفارش آنان این کار، انجام می پذیرد. انتقال کتاب ها توسط ریل های خودکار، انجام شده و فرآیند امانت به صورت کاملا خودکار صورت می پذیرد.

مخازن بسته یک و دو

مخازن بسته یک و دو در طبقه منفی دو قرار گرفته و قریب به یک میلیون نسخه کتاب را در خود جای داده‌اند. این کتابها به صورت ترتیبی در قفسه‌ها مرتب شده اند و استفاده از آنها به کمک دستگاههای کتاب بر انجام می شود.

 

 

مخزن بسته سه و مخزن لاتين

این دو مخزن در طبقه منفی سه قرار دارند و همچون مخازن بسته یک و دو شامل کتاب های مختلفی در موضوعات گوناگون هستند و کتابهای آن توسط دستگاه کتاب بر به طبقه همکف ارسال می گردد.

 

آخرین تاریخ بروزرسانی: ۱۳۹۷/۶/۲۵ - ۱۲:۳۵:۵۱