از متخصص اسناد بپرسيد
صفحه هاي مرتبط
 
پربازديدهاي امروز
 
 
‌خريد و اهداي اسناد
تاريخچه بايگاني
عمكرد آرشيو ملي براي گردآوري اسناد
خريد اسناد
نحوه خريد اسناد
دبيرخانه اسناد اهدايي و خريداري

تاريخچه بايگاني

بررسي ها نشان مي دهد، تا اواسط حكومت مظفرالدين شاه، يعني سال هاي منتهي به 1320ق (1280ش)، بايگاني به شيوه امروزين در تشكيلات دولت وجود نداشت؛ گرچه در دربار پادشاه، برخي اسناد نگهداري مي‌شد و جايي هم براي اين منظور در نظر گرفته شده بود. اما حكام ايالات و ولايات كه به‌عنوان نماينده پادشاه، عهده دار وظايفي چند از جمله، جمع‌آوري ماليات و سرباز گيري بودند، انجام امور اصلي، با تكيه بر بنيچه هايي بود كه در آن، تعداد سرباز و ميزان ماليات مشخص شده بود. در اين ميان مكاتباتي كه درامور مختلف مناطق تحت حاكميت با پايتخت و اهالي رد و بدل مي شد، نزد حاكم مي‌‌ماند و تلقي او از اين اسناد، به مانند اموال شخصي بود. لذا زماني كه حاكم منطقه اي تغيير مي‌كرد، آنچه به نفر بعدي منتقل مي‌شد همان بنيچه‌ها بود و بقيه اسناد يا امحا مي‌‌شدند و يا توسط حاكم معزول، به خانه و محل استقرار جديدش انتقال مي يافت. وضعيت پيش گفته، كمابيش در وزارتخانه‌ها نيز برقرار بود. اين مسئله خود‌به خود، منجر به خروج اسناد از تشكيلات دولتي و انتقال آن به خانه‌ها مي گرديد. در كنار آن، اقشار مختلف مردم به مناسبت و حسب موقعيت اجتماعي، اسنادي را توليد و يا از تشكيلات دولتي و دربار دريافت مي كردند. نمونة آن، فرامين، احكام، وقفنامه‌ها، قباله‌هاي مالكيت، صلحنامه، هبه‌نامه‌ها و نوشته هاي ديگري است كه به مرور و پس از گذشت ايام، به عنوان شاخص‌ترين نمونه هاي اسناد ملي و منابع متقن در شناخت تاريخ و هويت ملي محسوب مي‌گردند؛ و به فراواني نزد افراد و خانواده‌ها موجود است. لذا شناسائي، جمع آوري و حفاظت آنها وظيفه اي ملي و نيازمند عزم ملي است .

بازگشت به بالا

عمكرد آرشيو ملي براي گردآوري اسناد

بر اين باور، آرشيو ملي ايران براي عمل به وظايف قانوني در زمينه فراهم‌آوري و حفاظت و نگهداري اسناد ملي، راهكارهاي مختلفي را مورد توجه قرار داده است. جهت اطلاع يادآوري اين نكته لازم مي‌نمايد كه ورودي اسناد سازمان از دو طريق پيش بيني شده است.

شناسايي، ارزشيابي و انتقال اسناد دستگاه هاي مختلف دولتي نخستين و مهمترين ورودي اسناد به سازمان است كه پس از طي تشريفات قانوني، اينكار صورت مي گيرد.
دومين ورودي اسناد به سازمان، اشخاص‌، خانواده‌ها و به طور كلي بخش خصوصي و نهادهائي است كه در داخل و يا خارج از كشور به نوعي اسناد ملي ايران را، در اختيار دارند . اما در دايره تشكيلات دولتي قرار نمي‌گيرند.
براي اينكه اقدام آرشيو ملي در بخش دوم با موفقيت همراه گردد، راهكار متفاوت بكار گرفته مي‌شود.

تشويق و ترغيب دارندگان اسناد به اهداي مجموعه‌‌هاي خود به آرشيو ملي؛
به جرأت مي‌توان گفت مجموعه‌هاي اسناد اهدائي به سازمان اسناد و كتابخانة ملي، از غني‌ترين اسناد موجود در آرشيو ملي ايران محسوب مي‌شوند، طوريكه قديمي‌ترين سند سازمان كه بيش از 700 سال قدمت دارد، توسط يك خانوادة فرهيخته و فرهنگي اهدا گرديده است.بر اين اساس، از ابتداي شروع فعاليت آرشيو ملي، جلب مشاركت عمومي در غنابخشي به آن، از برنامه‌هاي اصلي شمرده شده است. و در اين راستا ، بويژه از دهة 1370 به بعد، بيش از 400 مجموعه ارزشمند اهدا گرديده است. از ميان آنها مي‌توان به مجموعه‌هاي خانواده‌هاي مرحوم علي اصغر حكمت، جمالزاده، ملك الشعراي بهار، پروين اعتصامي و ... اشاره كرد
دريافت فرم مخصوص اهداي اسناد
فهرست اهدا كنندگان
نمونه‌هاي اسناد اهدائي
فرصت را غنيمت شمرده و از همة ايرانيان و ايران دوستان دعوت مي‌نمائيم تا در اين اقدام مهم، ياورمان باشند. مشاركت شما در اهداي اسناد خود به آرشيو ملي و نيز تبليغ، تشويق و راهنمائي ديگران در همراهي و پيروي از شما در اين حركت فرهنگي، آينده‌اي با تاريخ و هويت روشن تر را براي كشورمان رقم خواهد زد.(با ما تماس بگيريد)
و راه شناسايي و جمع آوري اسناد ملي در قبال پرداخت هزينه است.

بازگشت به بالا

خريد اسناد

در توجيه اقدام آرشيو ملي براي خريد اسناد، شايد ساده ترين دليل اين باشد كه به هر حال، يكي از واقعيتهاي امروز جامعه وجود بازار وسيع خريد و فروش و جابجايي اسناد مربوط به كشور هاي مختلف در جهان است؛ و افراد، سازمانها ودولتمردان با انگيزه هاي مختلف در اين عرصه فعال مي باشند. از سوي ديگر برخي از دارندگان اسناد به لحاظ نياز مالي و يا دلايل ديگر حاضر به اهداي مجموعة خود نمي باشند، لذا در صورت اقدام نكردن آرشيو ملي، عاقبت وسرنوشت اينگونه مجموعه‌ها چندان خوشايند نخواهد بود.
بنظر مي‌رسد، اين دليل به تنهايي كافي باشد تابتوان مسئوليت آرشيوملي و اقدام آن در جمع آوري اسناد خارج از تشكيلات دولتي درقبال پرداخت وجه را به عنوان حركتي مثبت توجيه كرد و براي ادامة آن تلاش نمود.
باتوجه به زمينه فوق و دلايل ديگر، پس از تاسيس سازمان اسناد ملي ايران در سال 1349، و در همان سالهاي اول، اين نياز احساس شد و شناسائي و خريد اسناد مورد توجه قرار گرفت. برطبق خاطرات اولين رئيس سازمان مذكور (دكتر سيروس پرهام)، ازجملة اولين اسنادي كه ازاين طريق به سازمان انتقال يافت، متمم قانون اساسي مشروطه بوده است. اما با اين وجود، حركت جدي در اين زمينه، در دهه هفتاد آغاز شد واين در حقيقت پس از بازديد ،رئيس جمهور وقت از سازمان اسناد ملي و اختصاص بودجه خاصي براي اين منظور بود.كه ماحصل تلاش در دورة جديد، انتقال بيش از يكصد هزار برگ سند با ارزش به آرشيو ملي مي‌باشد.
اين اسناد كه دورة تاريخي آنها از صفويه تا دهه اول انقلاب اسلامي را در برمي‌گيرد، مشتمل بر فرامين، عقدنامه هاي ازدواج، وقفنامه‌ها، مبايعه‌نامه‌ها، صلحنامه‌ها، احكام، دستخط‌هاي پادشاهان، شاهزادگان، در باريان، وزرا، نمايندگان مجلس، نويسندگان، شعرا، اساتيد، مكاتبات خصوصي و اداري، عكس با موضوعات متنوع، نقشه هاي تاريخي، خوشنويسي و آثار خطاطي خوشنويسان معروف و.... است. و براي علاقه‌مندان به پژوهش در تاريخ ايران، به ويژه در دوره‌هاي مورد اشاره بسيار با اهميت مي‌باشند

بازگشت به بالا

نحوه خريد اسناد

روال شناسايي و انتقال اسناد خريداري بدين گونه است كه در ابتدا صاحبان حقيقي يا حقوقي آنها از طرق مختلف به سازمان معرفي مي شوند؛ سپس مجموعة تحويلي توسط كارشناسان متخصص مورد بررسي قرار گرفته و با تهيه فهرست توصيفي، جهت تعيين قيمت به كميتة ويژه خريد اسناد تحويل مي‌گردد.
پس از تعيين ارزش اسناد ارائه شده براي فروش و در صورت رضايت مالكان به قيمت تعيين شده، مجموعه خريداري شده براي ساماندهي آرشيوي و آماده سازي براي استفاده پژوهشگران در چرخه كاري قرار گرفته و در نهايت به خزانه منتقل مي گردد. لازم به ياد آوري است كه از سال 1373ش. تاكنون، بيش از 400مجموعه خريداري شده‌اند و اسنادي كه شماره سه رقم سمت چپ آنها با 296 شروع ودر اصطلاح به آنها اسناد خزانه گفته مي شود در برگيرنده اسناد خريداري هستند.

بازگشت به بالا

دبيرخانه اسناد اهدايي و خريداري

براي اجرائي كردن راهكارهاي اول و سوم در تشكيلات ادارة كل شناسائي و فراهم آوري اسناد ملي، دبيرخانة ويژة اسناد اهدائي و خريداري پيش بيني و فعال گرديده است، شما خوانندة محترم چنانكه اسنادي در اختيار داريد و مايل به اهدا و يا فروش آن به سازمان هستيد، مي‌توانيد به روشهاي زير اقدام فرمائيد:

الف) تماس با شماره تلفنهاي،22258735 ، 22900275-22900285، داخلي 2343و22255416.
ب) مكاتبه با صندوق پستي الكترونيكي [email protected]
ج) مراجعة حضوري به محل دبيرخانه با آدرس: اتوبان شهيد حقاني به سمت شمال، جنب ورزشگاه شهيد كشوري، ساختمان آرشيو ملي، طبقة سوم

بازگشت به بالا