از متخصص اسناد بپرسيد
صفحه هاي مرتبط
 
پربازديدهاي امروز
 
 
روز جهاني كودك

روز جهاني كودك

17 مهر روز جهاني كودك است. در كشور ما مراكز و مؤسسات مختلفي در زمينة پيشرفت و بالندگي فرزندان ايران زمين فعاليت دارند. در اين مقاله با نگاهي گذرا و به صورت اجمالي به چگونگي شكل‌گيري و فعاليتهاي شوراي كتاب كودك كه يكي از مراكز مشهور و فعال در اين زمينه است، اشاره مي‌شود. شوراي كتاب كودك تشكّلي غيردولتي است كه در 1341ش. در تهران تأسيس شد. اهداف تشكيل آن ‌شكوفايي ادبيات ايراني براي كودكان و نوجوانان، بهبود كمي و كيفي كتاب‌هاي كودكان و نوجوانان ايراني و دسترسي هر چه بيشتر آنان به كتاب و خواندني‌هاي ديگر بود. بنيان‌گذاران شورا، 37 نفر از نويسندگان، تصويرگران، كتابداران، معلمان و متخصصان آموزش و پرورش بودند كه از چهره‌هاي مشهور آنان مي‌توان به عباس يميني شريف (نويسنده)، ليلي آهي (ايمن)، توران ميرهادي، يحيي مافي، پرويز كلانتري، هما آهي و بيژن مفيد اشاره كرد. شوراي كتاب كودك از همان آغاز براي پيوند با علا‌قه‌مندان و صاحب ‌نظران و بازتاب فعاليتهاي خود ماهنامة‌ شوراي كتاب كودك را منتشر كرد و به رايگان در دسترس علا‌قه‌مندان ‌گذاشت. يكي از نخستين ابتكارات شورا پس از تأسيس، ايجاد گروه‌هاي بررسي ادبيات كودكان و نوجوانان بود. اين گروه‌ها كار خود را به طور رسمي از سال 1344 آغاز كردند. ابتكار ديگر شورا، معرفي بهترين نويسنده و مترجم سال براي آثار كودك و معرفي جايزه صمد بهرنگي براي بهترين دستنوشته و اعطاي جايزه به آنها بود. شورا بعدها به‌جاي هر دو رويداد، در جشن سالانة سالگرد تأسيس شورا، به بهترين آثار معرفي شده، لوح تقدير و پلاك ويژه اهدا مي‌كند. شوراي كتاب كودك به‌عنوان سازماني ايراني از آغاز تشكيل در فعاليتهاي فرا مرزي شركت داشته و در سال 1343 به عضويت دفتر بين‌المللي كتاب براي نسل جوان درآمده است و به ‌عنوان يكي از شاخه‌هاي آن در ايران فعاليت دارد. شورا مقالاتي در مجله «بوك برد1»- نشريه رسمي دفتر بين‌المللي كتاب براي نسل جوان- به چاپ رسانده و نويسندگان و تصويرگران ايراني، همچون هوشنگ مرادي كرماني و فرشيد مثقالي را براي دريافت جايزة معروف «هانس كريستين اندرسن» به جامعة جهاني معرفي كرده است. اعضاي برجسته شورا طي سالها در مقام صاحب‌نظر به مجامع جهاني اعزام شده‌ و كوشيده‌اند ادبيات كودك ايران را به جهانيان معرفي كنند. بخش ديگري از فعاليتهاي شورا در سالهاي آغازين حيات آن، تربيت متخصصان و كتابداران كودك و نوجوان بوده است. نخستين اقدام از اين شمار، برگزاري دورة آموزش كتابداري در شهريور 1342، براي كتابداران كتابخانه‌هاي آموزشگاهي بود. در 1343 و همزمان با شكل‌گيري برخي گروه‌هاي كاري در شورا، «گروه كتابخانه» نيز تأسيس شد. اين گروه دو هدف را دنبال مي‌كرد: 1) همكاري با وزارت فرهنگ و هنر وقت و شهرداري‌ها براي ايجاد و گسترش كتابخانه‌هاي آموزشگاهي و كودكان 2) راه‌اندازي يك كتابخانه تحقيقاتي براي استفاده اعضاء، مربيان و محققان. در سالهاي پس از پيروزي انقلاب اسلامي، به اقتضاي انقلاب، جنگ و مناسبتهاي ملي و بين‌المللي نظير «سال جهاني خانواده و گفت‌وگوي تمدن‌ها»، شورا به ادبيات كودك با مضمون انقلاب، جنگ، كودك معلول، خانواده و تفاهم بشر پرداخت و بهبود كيفيت ادبيات بومي كودك و نوجوان در ايران را مورد توجه قرار داد. در سال 1360 نخستين سمينار ادبيات و كودك معلول در شورا برگزار شد كه به تشكيل گروه ويژه شورا براي كودكان معلول و فراهم‌آوري منابع خواندني براي اين دسته كودكان منجر شد. در دهه 1370 شورا چند دستاورد ارزشمند براي تأسيس خدمات كتابخانه‌اي خاص كودكان محروم داشته كه از جملة آنها تأسيس كتابخانة كودكان در كانون اصلاح و تربيت كرج و تأسيس «كتابخانه‌هاي فراگير» براي كودكان خانواده‌هاي پناهندة افغاني در ايران بوده است. اعضاي شورا، تشكل‌هاي غيردولتي چندي نيز ايجاد كرده‌اند. از آن جمله است «مؤسسه پژوهشي كودكان دنيا»، «مؤسسه مادران امروز» و «بنياد پژوهش‌هاي تاريخ ادبيات كودكان». پردامنه‌ترين اقدام فرهنگي شوراي كتاب كودك، تأليف فرهنگنامه كودكان و نوجوانان است. فكر تدوين چنين اثري در نخستين همايش سراسري شورا در سال 1342 مطرح شد. هدف از تأليف اين دايرة‌المعارف پاسخگويي به نيازهاي كودكان 10 تا 16 ساله ايراني و در اختيار گذاردن منبعي معتبر و قابل اطمينان براي دستيابي به آگاهي‌هاي درست و مستند با الهام از تاريخ و فرهنگ ايران و منطقه با كمك تصاوير گويا و بومي بود. كار تدوين اين دايرة‌المعارف مفصل از سال 1358 آغاز و نخستين جلد فرهنگنامه در 1371 منتشرشد و مورد استقبال صاحب‌نظران و منتقدان قرار گرفت.

ابتداي صفحه

مآخذ

1- سايت آفتاب 2- سايت بانك اطلاعات فرهنگ وادبيات كودكان ونوجوانان (Iranak) 3- شوراي كتاب كودك يك تجربه ايراني، نوش آفرين انصاري دبير شوراي كودكhttp:farsi.yari.nuy 4- سايت ويكي پديا 5- درگاه اينترنتي سازمان اسناد و كتابخانة ملي جمهوري اسلامي، دايرة المعارف كتابداري و اطلاع رساني، ليلا مكتبي فرد. 6- مصاحبه با سركار خانم ثريا قزل اياغ، جلسة4، شماره رديف مصاحبه 720

ابتداي صفحه

صداهاي ماندگار