| |
فروردين ماه 1308ش. |
سواد اجازه نامة حضرت آيت الله نائيني، دربارة آقا ميرزا محمد حسين بروجردي
عنوان سند: سواد اجازه نامة حضرت آيت الله نائيني، دربارة آقا ميرزا محمد حسين بروجردي
شرح سند: در اين سند، آيت الله نائيني ضمن اشاره به صفات نيكو و اخلاق پسنديدة آقا ميرزا محمد حسين بروجردي و مقام علمي و مذهبي ايشان، وي را مجاز به نقل اخبار كتب اربعه و روايات رويه دانسته است.
شمارة سند: 297019253
تاريخ سند: ذ یقعدة 1347 [فروردين 1308 ش.]
تصاوير مرتبط: 1
آیت الله میرزا محمدحسین نائینی غروی مشهور به علامه نائینی و میرزای نائینی، در سال 1277 ق.، در شهر نائین، از توابع اصفهان به دنیا آمد. خاندان این فقیه مبارز، همگی از افاضل و روحانیون سرشناس آن دوران به شمار میرفتند. علامه نائینی، تحصیلات ابتدائی خود را در زادگاه خود آغاز کرد و درسن هفده سالگی، رهسپار اصفهان شد و در آن حوزۀ بزرگ، تحصیل علوم دینی را ادامه داد و دروس عالی فقه، اصول، فلسفه و حکمت را از استادان بزرگ آن دیار آموخت. این عالم بزرگ، در سال 1303 ق. راهی نجف اشرف شد تا از بزرگان آن سامان نیز کسب فیض کند. پس از مدتی به شهر مقدس سامرّا مشرف شد تا از محضرآیت الله میرزای شیرزای نیز استفاده کند. مرحوم نائینی، بعد از رحلت میرزای شیرازی در سال 1314 ق. به کربلا رفت و بعد از دو سال دوباره به نجف اشرف مشرف شد.
علامه نائینی، تدریس فقه و اصول را در نجف اشرف از حجرۀ مدرسه شروع کرد. این، در حالی بود که مرحوم آخوند خراسانی، استاد مسلم حوزۀ نجف نیز تدریس داشت. از آن جا که درس علامه نائینی از تحقیق و دقت نظر ویژهای برخوردار بود، طولی نکشید بسیاری از فاضلان نیز درس تحقیقی و علمی نائینی را پسندیدند و و در آن شرکت کردند. میرزاى نائینى، براى عموم فاضلان و طلاب حوزۀ نجف، دو درس رسمى فقه و اصول داشت. صبح، فقه و شب، اصول تدریس مىکرد. افزون بر این، تدریس ویژهاى براى شاگردان برگزیدۀ خویش داشت و در آن جلسه، مشکلات علمى را طرح و رسیدگى مىکرد.
از شخصیت های بارزی که در عصر نهضت مشروطهخواهی توانستند تصویر روشنی از نظام حکومت مشروطه ارائه دهند، یکی نیز آیت الله نایینی بود. ایشان، کتاب تنبیه الامه را در انقلاب مشروطه در سال 1327ق. به زبان فارسی نگاشت که مورد تأیید آخوند خراسانی و شیخ عبدالله مازندرانی قرار گرفت. نائینی در این کتاب حاکمیت اسلام را با دلیل و برهان قاطع اثبات کرده و پرده از چهرۀ حکومتهای استبدادی برداشته است و همچنین، زندگی در زیر سلطۀ استبداد را، مساوی با برده بودن اعلام داشته است.
علامه نائینی، علاوه بر توانائیهای علمی در ادبیات عرب، در فارسی نیز بجد، از استادان بزرگ محسوب میشده است؛ به گونهای که در درست نویسی، در حد وسواس تلاش کرده است و شاید به خاطر همین پرهیز از لغزش ادبی، نخواسته برخی از آثارش به چاپ برسد.
برخی از تألیفات این فقیه و اصولی بزرگ، عبارتند از:
حاشیه بر عروﺓ الوثقی، وسیلة النجاه (رساله عملیه به زبان فارسی)، تنبیه الامه و تنزیه الملّه که این کتاب را برای روشن کردن مشروع بودن مشروطیت و دفاع از آن در برابر استبدادپیشگان نگاشته است. رسالههای فقهی و اصولی دربارۀ خلل نماز، لباس مشکوک، نفی ضرر، در باب تزاحم، در شرط متأخر، در تعبدی و توصلی، در ترتب، در معانی حرفیه و کتب دیگر.
سرانجام آیت الله میرزا محمدحسین نائینی، پس از عمری تلاش در خدمت به اسلام و
مسلمانان، در 26 جمادی الاولای سال 1355 ق. از دنیا رفت و پیکر مطهرش، در نجف اشرف، در جوار حرم مطهر حضرت علی بن ابیطالب(ع) به خاک سپرده شد. |
|
| |
1305 ش. |
نمونهاي از سالنماي كنكاشستان ايران در سال
عنوان سند: نمونهاي از سالنماي كنكاشستان ايران در سال 1305
شرح سند: در اين سالنما با تقسيم سال به دوازده ماه، روزهاي هر ماه در زير آن ذكر و معادل روزها در روزشمار باستاني، قمري و مسيحي مشخص شده است. در بالاي سالنما دو جدول جشنها و سوگواريها، نشان دهندة اين ايام در سال 1305 است.
شمارة سند: 297030463
تاریخ سند: 1305 ش.
تصاویر مرتبط: 1-2- |
|
| |
1339 ش. |
مختصري از شرح حال دكتر عيسي صديق
عنوان سند: مختصري از شرح حال دكتر عيسي صديق
شرح سند: سند حاوي شرح حال دكتر عيسي صديق يكي از رجال فرهنگي ايران به صورت سال شمار است. وي تحصيلات ابتدايي خود را در مدارس ادب و كماليه و دارالفنون به اتمام رسانيده و داراي مدرك كارشناسي رياضي از دانشگاه پاريس و دكتراي فلسفه از دانشگاه كلمبيا بوده است. در كارنامة فرهنگي او مشاغلي چون رياست و استادي دانشگاه تهران، وزير فرهنگ، نمايندگي مجلس مؤسسان و نمايندگي مجلس سنا به چشم ميخورد. وي صاحب تأليفاتي چون روش نوين در تعليم و تربيت، سير فرهنگ در ايران و مغرب زمين، دورة مختصر تاريخ فرهنگ ايران و يادگار عمر است.
شمارة سند: 297041496
تاریخ سند: فروردين 1339 ش.
تصاویر مرتبط:1-
عيسي صديق در سال ۱۲۷۳ ش. در تهران متولد شد. پدرش ميرزاعبدالله شاملو ملقب به صديق التجار اصفهاني از نوادگان ميرزا مهدي خان استرآبادي بود. وي تحصيلات ابتدايي متوسطه را در مدارس ادب، كماليه و دارالفنون فرا گرفت. در سال 1290 جزو اولين گروه از دانشجويان اعزامي به خارج در دورة بعد از مشروطيت بود كه عازم فرانسه شد. در سال 1297 دورة دانشسراي ورساي را به پايان رساند و از دانشگاه پاريس دانشنامة رياضيات گرفت. پس از چندي در انگلستان ضمن مطالعه و تدريس در دانشگاه كمبريج به عنوان دستيار پروفسور ادوارد براون مستشرق و ايرانشناس معروف و معاشرت با دانشمندان و فلاسفه غربي نظير برتراند راسل، به تجربيات و آگاهيهاي بيشتري دست يافت. دوران تحصيل وي در فرانسه و انگلستان مصادف با اشغال ايران از طرف قشون بيگانه و مداخلة مامورين دولت روسية تزاري در امور مملكت شد. اين حادثه او را بر آن داشت تا اوضاع رقت بار ايران را به گوش جهانيان برساند. بنابراين به نگارش سلسة مقالاتي در روزنامههاي اومانيته ارگان حزب سوسياليست و تايمز چاپ انگلستان پرداخت و از اين راه و با كمك دوستاني نظير برتراندراسل و ادوارد براون نسبت به عمليات سپاهيان بيگانه در ايران اعتراض و اين عمليات ستمگرانه را تقبيح كرد. مقالات مذكور آن چنان تاثيري منفي بر حيثيت دولت روسية تزاري در محافل آزاديخواه اروپا نهاد كه موجب شد سفير كبير روسيه در لندن به سرادواردگري وزير خارجة انگليس اعتراض كند و خواستار توقف انتشار چنين مقالات تحريكآميزي شود. بنابراين وزير امور خارجه انگليس به دكتر صديق كه در آن هنگام22سال داشت اخطار كرد كه اينگونه فعاليتها موجب تيرگي روابط دولت انگليس با متحدانش و ادامة نگارش مقالاتي از اين قبيل موجب اخراج وي از خاك انگليس خواهد شد. عيسي صديق در سال 1297 به ايران مراجعت كرد و به سمت بازرس مدارس منصوب شد. چندي نيز رئيس فرهنگ گيلان، رئيس تعليمات عالي،معلم مدرسة حقوق،دارلفنون و دارالمعلمين مركزي، رئيس دفتر فوائد عامه،نمايندة ايران در مجمع بينالمللي آموزش و پرورش در ژنو و رئيس دفتر وزارت عدليه بود. در سال 1304 به هنگام تشكيل مجلس مؤسسان، نمايندة اين مجلس بود.علاوه بر مشاغل دولتي و فرهنگي، در طول اين سالها مدتي نيز مدير داخلي روزنامة مرد آزاد بود كه امتياز آن را علي اكبر داور داشت. زماني هم كه علي اكبر داور حزبي به نام حزب راديكال تآسيس كرد، دكتر صديق در آن حزب به عنوان قائم مقام با وي همكاري كرد. در سال 1309دكتر صديق بنا به دعوت دانشگاه كلمبيا براي مطالعه و تحقيق به آمريكا رفت و موفق به اخذ درجة دكترا در فلسفه از دانشگاه مذكور شد. همزمان با تحصيل در دانشگاه كلمبيا، بنا به درخواست عبدالحسين تيمورتاش وزير دربار پهلوي، اقدام به تهيه و تنظيم طرح تاسيس دانشگاه (دارلفنون) تهران كرد. اوبراي اولين بار واژة دانشگاه را به جاي دارالفنون به كار برد. دكتر صديق در سال 1310به ايران بازگشت و مامورتأسيس دانشگاه تهران شد. ابتدا به سمت رياست دارالمعلمين عالي انتخاب شد و سپس آن را هستة مركزي دانشگاه قرار داد. پس از تأسيس دانشگاه تهران تا سال 1319رياست و استادي دانشسراي عالي دانشكدة علوم را عهدهدار بود. در سال 1319 ادارة كل انتشارات و تبليغات و راديو را تاسيس كرد و به رياست آن منصوب شد. بعد از استعفاي رضاشاه و تشكيل كابينة فروغي نيز اين سمت را حفظ كرد. هرچند كه يك بار به دستورشاه كم مانده بود از اين سمت كنار گذاشته شود. دكتر صديق در كابينة فروغي كه در 30 شهريور سال 1320تشكيل شد، براي اولين بار به وزارت فرهنگ منصوب شد و براي بار دوم دركابينة علي سهيلي كه در 23 آذر 1322تشكيل شد، به اين سمت انتخاب شد. در كابينة سهام السلطان بيات نيز كه در 4 آذر1323تشكيل شد، ودر كابينة 19شهريور 1326 قوام السلطنة هم اين سمت را حفظ كرد. مدتي رئيس دانشگاه تهران و استاد دانشگاه نيز بود. در سال 1328 به نمايندگي مجلس مؤسسان برگزيده شد. در مهر 1339براي ششمين بار در كابينة شريف امامي به وزارت فرهنگ منصوب شد. پنج دوره سناتور انتخابي تهران بود و در تمامي ادوار نمايندگي، رياست كميسيون فرهنگ و هنرسنا را عهدهدار بود. دكتر عيسي صديق در 15 آذر ماه 1357 در تهران درگذشت. برخي آثار علمي او عبارت است از «اصول تدريس حساب و حل مسائل فكري»، «اصول تعليم و تربيت»، «اصول علمي علم تربيت»، «تاريخ فرهنگ اروپا از آغاز تا عصر حاضر»، «تاريخ فرهنگ ايران»، «تاريخ مختصر فرهنگ ايران»، «حقوق بينالملل»، «دورة مختصر تاريخ فرهنگ ايران»، «روش نوين در تعليم و تربيت»، «سير فرهنگ در ايران و مغرب زمين»، «شرح حال و شخصيت و آثار فردوسي»، «صد مسئله حل شده حساب»، «صنايع ايران در گذشته و آينده»، «چهل گفتار»، «مشهودات چهل ساله در فرهنگ، نه كنفرانس در خصوص تعليمات عمومي»، «يادگار عمر (۴ جلد)» و«يكسال در آمريكا« |
|
| |
1 فروردين ماه 1301ش. |
زادروز استاد عبدالحسين زرين كوب
شرح سند: شناسنامة خدمت استاد عبدالحسين زرين
شمارة سند: 297028891
تاريخ سند: -.
تصاوير مرتبط: 1 - 2- 3 -4
عبدالحسين زرين كوب در سال 1301 ش. در بروجرد ديده به جهان گشود. تحصيلات ابتدايي را در زادگاه خويش به پايان برد. سپس در كنار تحصيل در دوره متوسطه به تشويق و ترغيب پدرش اوقات فراغت را صرف فراگيري علوم ديني و حوزه اي نمود و علاوه بر تحصيل فقه و تفسير و ادبيات عرب، به شعر عربي هم علاقمند شد. پس از تعطيلي كلاس ششم متوسطه در تنها دبيرستان شهر، براي ادامه تحصيل به تهران رفت و بعد از پايان تحصيلات متوسطه به استخدام فرهنگ درآمد و مشغول تدريس شد. بعد از چندي وارد دانشسراي عالي شد و در سال 1327 با رتبة اول در رشتة زبان و ادبيات فارسي از دانشگاه فارغ التحصيل شد. سال بعد وارد دوره دكتراي رشته ادبيات دانشگاه تهران گرديد و درسال 1334 از رسالة دكتراي خود با عنوان (نقد الشعر، تاريخ و اصول آن) كه زير نظر استاد بديع الزمان فروزانفر تاليف شده بود، با موفقيت دفاع كرد. دكتر زرين كوب در سال 1330 در كنار افرادي چون عباس اقبال آشتياني، سعيد نفيسي، محمد معين، پرويزناتل خانلري، غلامحسين صديقي و عباس زرياب براي مشاركت در طرح ترجمه مقالات دايره المعارف اسلام چاپ هلند، دعوت شد. در سال 1335 با رتبه دانشياري كار خود را دانشگاه تهران آغاز كرد و به تدريس تاريخ اسلام، تاريخ اديان، تاريخ كلام و مجادلات فرق، تاريخ تصوف اسلامي، تاريخ عرفان و تاريخ علوم پرداخت. پس از دريافت رتبة استادي دانشگاه تهران در سال 1339، چندي نيز در دانشسراي عالي تهران و دورة دكتراي ادبيات فارسي دانشگاه تهران و دانشكده هنرهاي دراماتيك به تدريس پرداخت. دكتر زرين كوب به منظور انجام مطالعات و پژوهشهاي علمي به كشورهايي چون هند، پاكستان، شوروي، تركيه و بيشتر ممالك عربي سفر كرد و در سالهاي 1347 تا 1349 نيز در دانشگاههاي كاليفرنيا و برينستون به عنوان استاد ميهمان به تدريس مشغول بود. وي به علت تسلط و تبحرخود در ادبيات فارسي و عربي و نيز آشنايي با زبانهاي انگليسي و فرانسه و دارا بودن آثار ارزشمندي در زمينة علومي چون ادبيات فارسي، تصوف و عرفان در مجمع هايي علمي نظير پنجمين كنگرة اسلامي بغداد، كنگرة بين المللي مستشرقين دهلي، كنگرة تاريخ نويسي وين، كنگرة تاريخ اديان ژنو و كنگرة بزرگداشت خواجه حافظ شيرازي در تاجيكستان به عنوان نمايندة ايران حضور داشت و مدتي نيز به عنوان عضو هيات امناى فرهنگسراى فردوسى، عضو شوراى عالى علمى مركزى دايره المعارف بزرگ اسلامى و عضو شوراى مشاوران كتابخانه ملى در خدمت اين نهادهاي علمي و فرهنگي بود. استاد علاوه بر همكاري گسترده با دائره المعارف اسلام چاپ ليون و دائره المعارف فارسي دكتر غلامحسين مصاحب، در تأليف مقالات مربوط به تاريخ ادبيات، تاريخ ايران و تصوف داراي آثار و تأليفات ارزشمند فراواني است كه از آن جمله ميتوان به موارد زير اشاره كرد: ارزش ميراث صوفيه، از كوچة رندان، يادداشتها و انديشه ها، بامداد اسلام، با كاروان حلّه، تاريخ ايران بعد از اسلام، دو قرن سكوت، شعر بي دروغ شعر بي نقاب، فلسفة شعر يا تاريخ تطور شعر و شاعري، كارنامة اسلام، نقد ادبي، فرار از مدرسه، نه شرقي ، نه غربي، انساني و پله پله تا ملاقات با خدا استاد زرين كوب در 24 شهريور 1378 پس از عمري خدمت به علم و فرهنگ اين سرزمين و حاصل عمري شامل پانزده سال تدريس در دبيرستان هاى خرم آباد، بروجرد و تهران، چهل و دو سال تدريس در دانشگاه تهران و دانشگاه هاى ديگر، تأليف چهل عنوان كتاب در قلمرو هاى نقد ادبى، تاريخ ادبيات، تاريخ ايران و اسلام، كلام، فلسفه، عرفان و ترجمه آثارى به زبان فارسى و تعداد زيادى مقاله و خطابه، ديده بر جهان فروبست. |
|
| |
1 فروردين ماه 1301ش. |
آغازبه كار تخستين شوراي عالي معارف
|
شرح سند: قانون شوراي عالي معارف
شمارة سند: 7900- 113008
تاريخ سند: 1300ش.
تصاوير مرتبط: 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6
آموزش و پرورش در ايران، با تأسيس دارالفنون و مدرسه رشديه رسمي شد و اداره امور آن براي نخستين بار در تعهد و تصدي دولت قرار گرفت و سپس با تأسيس انجمن معارف در سال 1275 ش. و تبديل آن به شوراي عالي معارف بيش از پيش به سوي نهادينه شدن پيش رفت. انجمن معارف كه با هدف تأسيس مدارس ابتدايي و متوسطه، تهيه و چاپ كتابهاي درسي و وظايفي ديگر چون تأسيس كتابخانه ملي و انتشار روزنامة معارف تأسيس شده بود، پس از تبديل شدن به شوراي عالي معارف (1300 ش.) علاوه بر اهداف ياد شده، توسعة دواير علوم و اشاعة معارف و فنون و رفع نواقص تحصيلات علمي و فني را نيز برعهده گرفت و قرار بر آن شد كه شعب آن در مراكز ايالات و ولايات نيز، موافق قانون مخصوص داير شود. اين شورا شامل 10 عضو رسمي و 10 عضو افتخاري بود كه براي مدت 4 سال توسط وزير معارف انتخاب ميشدند. اعضاي افتخاري تنها حق شركت در جلسه هاي مذاكرات را دارا بودند و حق رأي نداشتند. براي كلية اعضاء، شرايط زير در نظر گرفته شده بود::
«1 - خدمات نمايان به معارف مملكت نموده باشند.
2 - لااقل سي سال داشته باشند.
3 - داراي معلومات و اطلاعات لازمه بوده باشند.
4 - موصوف به صحت عمل و حسن اخلاقي و عقيده بوده و محكوم به جنحه و جنايات نباشند.»
وظايف اين شورا كه تحت رياست وزير معارف تشكيل ميشد عبارت بود از:
«1 - اهتمام در ترويج خط و زبان و ادبيات فارسي و عربي و نشر مقالات علمي عامالمنفعه.
2 - سعي در تهيه موجبات تكثير مدارس و تدارك مقدمات تعليم اجباري و مجاني.
3 - مشورت در رفع نقايص تعليمات عمومي و سعي در تهيه وسائل تأسيس مدارس صنعتي و فلاحتي و شبانهروزي و تعميم ورزشهاي بدني ورعايت قوانين حفظالصحه و مراقبت در دستور تحصيلات مدارس خارجه.
4 - تهيه و اصلاح دستورات رسمي كليه تحصيلات علمي و فني مدارس ذكور و اناث و نظامنامههاي مدارس.
5 - تهيه دستور تحصيلات مدارس معلمين و معلمات و نظامنامههاي راجع به آنها.
6 - تهيه دستور تفتيش اوضاع معارف و مدارس و امتحان شاگردان.
7 - تطبيق تأليفات مخصوص به مدارس با دستورات رسمي و رد و قبول آنها .
8 - مشاركت با وزير معارف در تهيه بودجه و مراقبت در مصارف كليه وجوه مصوب .
9 - رفع اختلافات بين مدارس و اصلاح مكتب خانههاي موجود.
10 - تعيين مصرف وجوه فوقالعاده كه به رسم هديه و اعانه به معارف ميرسد و وجوه موقوفاتي كه قانوناً بايد به مصرف معارف برسد و تعيينهريه شاگردان مدارس غير مجاني دولتي.
11 - تشخيص صلاحيت اشخاصي كه اجازه تأسيس مدرسه و امتياز مجله و روزنامه ميخواهند.
12 - تصديق صلاحيت معلمان مرد و زن و تهيه نظامنامه مخصوصي براي ترفيع و تنزل رتبه يا عزل آنها و رسيدگي به شكايات رؤسا و ناظمين ومعلمين مدارس دولتي در حدود وظايف اداري آنها .
13 - تعيين شرايط محصليني كه به خرج دولت به خارجه اعزام ميشوند و نظارت در انتخاب آنها .
14 - رسيدگي به ديپلمهاي اشخاصي كه در خارجه تحصيل كردهاند و تشخيص صحت و سقم آنها.
15 - حكميت در مورد كتبي كه براي تأليف يا ترجمه از طرف وزارت معارف به معرض مسابقه گذاشته شده و به مؤلف يا مترجم آن جايزه داده ميشود .
16ـ تصويب اعطاي نشان علمي مطابق نظامنامه مخصوص .
17 - معاونت فكري به وزير در هر نوع مسئله و مشكلي كه به آن هيئت رجوع نمايد.
18 - شوراي عالي معارف نظامنامه داخلي خود و شعب ايالات و ولايات را تهيه نموده پس از تصويب هيئت دولت به موقع اجراء خواهد گذاشت .
19 - تجديد نظر در احكام صادره از شوراهاي معارف ايالات و ولايات.»
خدمت اعضا در اين شورا، بدون حقوق و افتخاري بود. علي اكبر دهخدا، دكتر امير اعلم، ذكاء الملك فروغي، محمد تدين، مجير شيباني و غلامحسين رهنما از جمله اعضاي نخستين دورة شوراي عالي معارف بودند.
از اعضاي برجستة دوره هاي بعد ميتوان به ملكالشعراي بهار، دكتر حسابي، احمد آرام، غلامرضا رشيد ياسمي، دكتر محمد معين، دكتر محمد مصدق، دكتر سحابي و بديعالزمان فروزانفر اشاره كرد.
اين شورا در سال 1331 ش. با گسترش فعاليتهاي آموزشي و پرورشي در كشور جاي خود را به شوراي عالي فرهنگ سپرد كه علاوه بر وظايف ياد شده، نظارت بر همه شئون فرهنگي كشور و اصلاح و توسعة فرهنگ و تعميم آموزش و پرورش صحيح و ترويج معارف اسلامي و مراقبت در اجراي قوانين فرهنگي را نيز برعهده داشت.
|
|
| |
2 فروردين ماه 1303 ش. |
اعتراض روحانيون و اصناف به جمهوريت رضا خاني
شرح سند: ايراد سخنراني بر ضد جمهوري توسط روحانيون در قم
شمارة سند: 290000546
تاريخ سند: 1302 ش.
تصاوير مرتبط: 1-2
پس از كودتاي 1299 ، رضا خان كه فردي قدرت طلب بود، تمامي تلاش خود را براي خارج ساختن سيد ضياء، نخست وزير كابينة كودتا، از صحنة قدرت سياسي كرد و سرانجام خود بر مسند رياست وزرايي تكيه زد. او اينك در صدد بود تا شخص اول كشور شود. لذا ابتدا زمينه مسافرت احمدشاه را به اروپا فراهم كرد و سپس بر سر بازگشت او مانع تراشيد. در اين اثنا در صدد بود تا رژيم سلطنتي را برچيند و جمهوري راه بياندازد و خود رئيس جمهور مادام العمر نظام جديد شود.
همچنين رضاخان مصمم بود تا طرح خود را به تصويب نمايندگان مجلس رسانده و آن را قانوني جلوه دهد. از آنجا كه عمر مجلس چهارم به سر آمده بود و انتخابات دورة پنجم نيز انجام نشده بود، او به سرعت انتخابات دوره پنجم را برگزار كرد و تمام تلاش خود را براي اعمال نفوذ در انتخاب نمايندگان موافق با خود به كار گرفت. با اين وجود تعدادي از مخالفان قدرتمند رضاخان ازجمله آيت الله مدرس به مجلس راه يافتند.
در 22 بهمن 1302 مجلس پنجم افتتاح شد و در هفتمين جلسه طرحي مشتمل بر سه ماده تقديم مجلس شد. در اين طرح با استناد به تلگرافات عديدة ارسالي از ايلات و ولايات مبني بر مخالفت با سلسلة سلاطين قاجار و رأي بر انقراض آن، به تبديل رژيم مشروطيت به جمهوري اشاره شده بود. در اين مجلس موافقان رضا خان اكثريت را داشتند و امكان پيروزي او بسيار زياد بود به خصوص كه وجود شرايطي چون جلب تلگرافات از شهرستانها، ترتيب دادن تظاهرات خياباني، جلب نظر روساء و معاونان وزارتخانه ها و كارمندان، برگزاري كنفرانسهاي متعدد و تبليغات روزنامه ها وضعيت را به نفع رضا خان شكل داده بود.
آيت الله مدرس در اين ميان از حربةگذراندن زمان، از راه مخالفت با اعتبارنامه هاي وكلاي دورة پنجم بهره جست و با تعطيلي پيش آمده براي مجلس با همكاري علماي ايران و عراق و آگاه سازي مردم موفق شد با برانگيختن مخالفت روحانيون و مردم، اوضاع را به نفع مخالفين جمهوري رضا خاني تغييردهد. مخالفتها و افشاگريهاي مدرس كه رهبري مخالفان رضا خان را در مجلس پنجم به دست گرفته بود، چنان خشم طرفداران رضاخان را در مجلس برانگيخت كه يكي از آنان به نام بهرامي در اتاق تنفس مجلس به گوش مدرس سيلي نواخت. انعكاس اين حركت در جامعه گسترده بود و مردم را به خشم آورد و مخالفت با جمهوريخواهي رضاخان نيز تشديد شد. 28 اسفند 1302 تعداد بسياري از مردم تهران در مسجد شاه اجتماع كرده و به مخالفت با جمهوري رضاخاني پرداختند. رهبري اين حركت با مدرس بود. روز بعد، تعداد بيشتري به سوي مجلس راهپيمايي كرده و مخالفت خود را با رضاخان اعلام كردند. اين تظاهرات، روز دوم فروردين 1303 نيز در مقابل ساختمان مجلس و در شرايطي كه نمايندگان آماده بررسي و تصويب طرح جمهوري رضاخاني بودند، تكرار شد و به زد و خورد مردم با مأموران رضاخان انجاميد. افزايش روزافزون مخالفين جمهوري و درگيريهاي گوناگون با رهبري روحانيت مبارز و حمايتهاي قشرهاي مختلف مردم پديدهاي بود كه سرانجام زمينه عقبنشيني رضاخان را از اين طرح فراهم آورد. رضاخان در ۶ فروردين ۱۳۰۳ در ملاقات با تعدادي از علما و مراجع ، قول لغو طرح «جمهوري» را داد و در ۱۲ فروردين اين سال طي اعلاميه اي لغو اين طرح را اعلام كرد و بيان داشت كه «چون علماي اعلام با جمهوري مخالفند و من هم بي طرف، از اين پس سخن گفتن از جمهوري موقوف است.» |
|
| |
3فروردين ماه 1344 ش. |
درگذشت استاد عبدالعظيم قريب
شرح سند: اسامي نامزدهاي معرفي شده به شوراي عالي معارف به منظور تعيين اعضاي كميسيون انتخاب كتب
شماره سند: 297040912
تاريخ سند : 1304 ش.
تصاویر مرتبط: 1
عبدالعظيم قريب فرزند ميرزا علي در سال 1296 ق. در گركان تفرش از توابع اراك ديده به جهان گشود. مقدمات زبان فارسي و عربي را در زادگاه خود و نزد برادر بزرگش، ميرزا غلامرضا، فراگرفت. در نوجواني به تهران آمد و در نزد اساتيدي چون شيخ باقر تهراني، سيد محمد جواد قاهاني، سيد محمد جماراني و ميرزا طاهر تنكابني به تحصيل و فراگيري زبان و ادبيات عرب، اصول و منطق و حكمت پرداخت. زبان فرانسه را در دارالفنون آموخت. در سال 1317 به استخدام وزارت معارف درآمد و در مدرسه علميه كه تنها آموزشگاه به شيوة جديد بود به تعليم دانش آموزان مشغول گرديد. در سال 1324 تدريس در مدرسة نظام را آغاز كرد. برخي از برجستگان علم و ادب و سياست، سالهاي بعد ايران، همچون كلنل محمد تقي خان پسيان، سلطانغلامرضا خان و عليقلي خان از شاگردان او بودند. چندي نيز در مدرسه دارالفنون، دارالمعلمين، دانشسراي عالي، مدرسة سياسي، مدرسة ايران و آلمان و بنگاه وعظ و خطابه به تدريس اشتغال داشت. پس از تأسيس دانشگاه تهران به سمت استاد دانشكده ادبيات برگزيده شد و تا زمان مرگ به تدريس زبان و ادبيات فارسي اشتغالداشت. او در كنار تدريس از اعضاي برجستة فرهنگستان زبان فارسي به شمار ميرفت و نخستين كسي بود كه دستور زبانفارسي را در قالبي ساده و روشن تدوين كرد و تدريس آن را به صورت درسي مستقل در مدارس رواج داد. هنگامي که قريب تدريس را آغاز کرد، در مدارس به زبان فارسي اهميتي داده نميشد و متون مناسب براي تدريس اين زبان به دانش آموزان در دسترس نبود. وي به رفع اين عيب همت گماشت و ابتدا قواعد زبان فارسي را به سبک دستورهاي فارسي زبان اروپايي تدوين و پس از آن دستور زبان فارسي را در چهار جلد تاليف كرد. همچنين منتخباتي از نظم و نثر اساتيد زبان فارسي را به نام فوائد الادب تهيه کرد که سالها در مدارس تدريس ميشد.
استاد قريب فردي فروتن، وظيفه شناس و فرهيخته بود كه 58 سال از عمر پر بركت خود را صرف تدريس، تأليف و خدمات فرهنگي كرد و سرانجام در 3 فروردين ماه 1344 ديده از جهان فروبست و در مقبرة آيت الله كاشاني در آستانة مقدس حضرت عبدالعظيم (ع) به خاك سپرده شد.
تعدادي از تاليفات دكتر قريب عبارتند از : تصحيح كليله و دمنه، گلستان سعدي و تاريخ برامكه ، بدايه الادب، بديع، دستــور زبان فارسي (4 دوره) ، قواعد فارسي در صرف و نحو، فوائد الادب در نظم و نثر منتخب (6 جلد) ، قرائت فارسي، كتاب املاء، سخنان شيوا، فن دبيري و ديوان شعر. |
|
| |
4 فروردين ماه 1289 ش. |
ورود ستار خان و باقر خان و عده اي از مجاهدين به تهران
|
شرح سند: درخواست بازگشت سردار ملّي و سالار ملّي به آذربايجان
شمارة سند: 293003127
تاريخ سند: -
تصاوير مرتبط: 1 -2
با پايان يافتن شورش اردبيل و مراجعت يپرم خان و سردار بهادر به تبريز، فشارهاي روس و انگليس براي خروج ستارخان و باقرخان از ايران و يا حداقل از تبريز افزايش يافته بود. آنها كه از قهرمانان ملّي هراس داشتند، پيوسته به مخبرالسلطنه و حكومت مركزي فشار ميآوردند تا زمينة خروج آنها را از شهر فراهم كنند. از آن سو سپهدار اعظم نيز ستارخان و باقرخان را برای رفتن به تهران تشويق كرد. مخبرالسلطنه هم كه نميخواست آن دو در تبريز بمانند و از قبل نيز از آنها دلتنگي داشت، به سردی با آنها رفتار ميكرد و خواهان خروجشان ازآن شهر بود. اين عوامل و نيز تلاشهای رقيبان و دشمنان ستارخان و باقرخان و نو دولتيان ناسپاس سخت موجب دلسردی اين دو مجاهد شد. از اين رو نامههايی به مقامات در تهران نوشتند و خدمات خود را برشمردند و گاه پاسخهايی داير بر قدردانی دريافت داشتند؛ تا اين كه عضدالملك نايبالسلطنه احمدشاه و سپس مستشارالدوله، رئيس مجلس شورای ملی ضمن تاييد خدمات و زحمات آنها، هر دو را به تهران دعوت كردند.
در اين مدت تلگراف نهايي از سوي دولت به دو پيشگام مشروطة تبريز ارسال شد كه مضمون آنها درخواست حركت سريع آنها به سوي تهران بود. به هر حال سردار و سالار ملی كه هر كدام پنجاه سوار همراه داشتند، در ميان استقبال بيسابقه مردم، وارد تهران شدند و به محض ورود، ستار خان با صدور بیانیه ای پایبندی خود به قانون را به اطلاع عموم رساند.
عموم مجاهدين ملي، سواران بختياري و قشقايي، گارد فاتح، ژاندارمها، گارد پليس، سواران امنيه، افواج مقيم پايتخت، بريگاد قزاق و عموم سركردگان نظامي در مراسم استقبال حضور داشتند. ستارخان و باقرخان تا يك ماه ميهمان دولت بودند و مردم هر روز گروه گروه به ديدن آنها ميآمدند. احمد شاه جوان نيز در اين ميان آنها را سخت محترم داشت. آنگاه ستارخان را نخست در باغ صاحب اختيار، و سپس در پارك اتابك و باقرخان را در باغ عشرت آباد جای دادند و مجلس شورای ملی نيز با اهدای لوحی به تقدير از آنها برخاست. پس از چند روز از ورود آنها به تهران از طرف مجلس كميسيوني معين گرديد تا حقوقي براي سرداران و سوارانشان تعيين كند. اين كميسيون تصويب كرد كه ماهانه به هريك 1000 تومان مقرری پرداخت گردد.
همزمان با ورود ستارخان به تهران، اختلافات شدیدی بین فاتحان روی داده بود و آنها به دو دستۀ اعتدالیون و انقلابیون تقسیم شده بودند. نزاع ميان اعتداليون و انقلابيون به يك رشته خشونتها و ترورها منجر گرديد كه عدهای از سران مشروطه و دولتمردان از قربانيان آن بودند. پس از اين جريانات، مجاهدان متهم به انجام ترورها شدند. به همین خاطر دولت تصمیم به جمع آوری سلاح آنان گرفت. بر اساس مصوبه مجلس شورای ملی و دستور كابينه مستوفیالممالك، يفرم خان رئيس نظميه تهران اعلام كرد كه مجاهدان بايد ظرف 48ساعت سلاحهای خود را تحويل دهند. اين كار به نزاع و جنگ ميان مجاهدان و قوای دولتی در محل اقامت ستارخان انجاميد. باقرخان هم باگروه خود بیدرنگ به ستارخان پيوست. این در حالی است که سلاحهای بختیاریها، قشقاییها، ارامنه و دیگر فاتحان جمع آوری نشد. مجاهدان نیز در مقابل این کار مقاومت نشان دادند. همگی در پارک اتابک جمع شدند و تصمیم به دفاع از خود گرفتند. در اين نبرد سرانجام قوای دولتی فائق آمد گلوله اي به پاي ستار خان اصابت كرد و باقرخان نيز دستگير شد و مورد تحقير و توهين قرار گرفت. اموال مجاهدان و لوحه اهدايی به سالار و سردار ملی به يغما رفت. سردار و سالار ملی به ناچار در تهران ماندند يا نگاه داشته شدند. مردم با شنیدن خبر حادثه بازارها را بستند و اعتصاب كردند و لیکن کار از کار گذشته بود.
ستارخان 4 سال بعد درگذشت و باقرخان نيز چند سال بعد، در آغاز جنگ جهانياول در زمره گروهی از آزاديخواهان در محرم 1334 رهسپار قلمرو عثمانی در عراق شد، ولی شكست آلمان در اين ناحيه و پراكندهشدن آزادی خواهان، باقرخان و يارانش را به فكر بازگشت به ايران انداخت، وی و يارانش در راه بازگشت در حدود مرز قصر شيرين در خانه مرديبه نام محمد امين طالبانی بيتوته كردند ولی شبانگاه همه به دست او و افرادش به طمع اموالشان، كشته شدند..
|
|
| |
4 فروردين ماه 1315ش. |
بخشنامة وزارتي، در مورد اخذ عوارض شهرداري از تنباكو و تحويل آن به ادارة ماليه
عنوان: بخشنامة وزارتي، در مورد اخذ عوارض شهرداري از تنباكو و تحويل آن به ادارة ماليه.
شرح سند: اين سند، حاوي نظرية حكم وزارتي، دائر بر وصول عوارض بلدي از اجناس دخانيه در موقع برش، ساب و نيمكوب ميباشد و چون مراحل مذكور در كلية ولايات تمركز و عموميت ندارد و براي اينكه اجناس از پرداخت عوارض معاف نباشند، ضرورت صدور جواز قرمز عوارض بلدي از تنباكو لازم دانسته شده كه طبق مقررات تحويل ماليههاي مربوط شوند و مأموران ماليه، حق مزاحمت براي صاحبان جنس را نداشتهاند.
شمارة سند: 240009515
تاريخ سند: 4/1/1315
تصاوير مرتبط: 1 |
|
| |
5 فروردين ماه 1322 ش. |
گزارش كنسولگري ايران در نيويورك
عنوان سند: گزارش كنسولگري ايران در نيويورك
شرح سند: اين سند حاوي 4 برگ گزارش حسين نواب، كنسول ايران در نيويورك و دربارة كاربرد كلمة «ايران» به جاي «پرس» و شرح عكسالعمل افراد و دولتهاي ديگر در برابر اين تغيير است. گزارش توسط وزارت امور خارجه براي استحضار نخست وزير ارسال شده است.
شمارة سند: 11144-102011
تاریخ سند: 5 فروردين 1322 ش.
تصاویر مرتبط: 1- 2- 3-4-5-
ايران از روزگاران كهن تاكنون به نامهاي آري، آريان، آريانا، آرياويچ، آرياويج، آريه، اريه، اران، اريان، اريان شهر، ائيريانم وئجه، ائيريه، ائيريوشينه، اير، ايران شثر، ايران شهر، ايرانويج، ايرانويچ، ايران ويژ، ايريا، ايرياوه، ايرج، ايريوخشوثه، پرس، پرشا، پرشيا و پرشيانا، مشهور بوده است. واژة ايران برگرفته از صورت پيشين «آريانا» يعني سرزمين آرياييهاست. همچنين در زبان پهلوي از واژة «ايرانشثر» مفهوم كشور ايرانيان يا آرياييان خواسته و دريافت ميشد. در باختر زمين، از سدههاي ميانه، ايران را به نامهايي چون «پرس»، «پرشا» و «پرشيانا»گرفته شده از واژة پرسيس، كه يوناني بخشي از ايران «فارس كنوني »بود، ميناميدند. به كار بردن رسمي واژة ايران به معني كشور ايران، شايد از سدة 19 م.است. در سال 1314ش./1935م. بنا به درخواست رسمي دولت ايران، نام «ايران» به جاي پرس، پرشا و پرشيا براي كشور ما به كار گرفته شد. |
|
| |
6 فروردين ماه 1331 ش. |
درگذشت دكتر قاسم غني
شرح سند: اسامي اساتيد دانشگاه تهران و برنامه تدريس آنها در سال 17- 1316ش.
شمارة سند:297036552
تاريخ سند: 1316ش.
تصاوير مرتبط: 1-2
قاسم غني در سال 1272ش. در سبزوار متولد شد. او تحصيلات ابتدايي و مقدماتي را در مكتبخانه طي كرد و در سن 12 سالگي بعد از فوت پدرش ميرزا عبدالغني كه از ملاكان بزرگ منطقه بود، توسط دايي خود به مدرسه دارالفنون فرستاده شد. اخذ ديپلم از اين مدرسه پنج سال به طول انجاميد وي براي ادامه تحصيل رهسپار لبنان شد و در مدرسه سن ژوزف بيروت علاوه بر آموختن زبان انگليسي و عربي مقدمات طب را نيز طي كرد و وارد كالج آمريكايي شد. در سال 1299 دورة دانشكده پزشكي را به پايان رساند .
او پزشک و ادیب و نویسنده توانايي بود كه چندبار نمایندة مجلس شورای ملی و دو بار هم وزیر بهداری و فرهنگ شد. در ۱۳۱۴ استاد دانشکدة پزشکی دانشگاه تهران شد. با محمد قزوینی در تصحيح دیوان حافظ و با محمدعلی فروغی در تصحیح رباعیات خیام همکاری کرد.
دکتر غنی با بسیاری از مشاهیر ایرانی و بینالمللی (از جمله آلبرت اینشتین) دوست یا آشنا بود. او هم در شكلگيري پيوند محمدرضا شاه و فوزيه نقش داشت و هم در پايان بخشيدن به آن. به اين معنا كه مدتها به عنوان سفير و نماينده تامالاختيار هم در هيئت انتقال دهندة فوزيه به ايران به عنوان ملكه حضور داشت وهم در فراهم كردن زمينههاي بازگشت ملكه فراري به ايران و سرانجام سامان دادن امور مربوط به طلاق محمدرضاشاه و فوزيه نقش ايفاء كرد. او در سال 1324 از اعضای هیئت نمایندگی ایران درکنفرانس سانفرانسیسکو براي پايه گذاري سازمان ملل متحد بود.
مجموعه یادداشتهای او در سیزده جلد به کوشش پسرش سیروس غنی منتشر شده است.
قاسم غني در سال ۱۳۳۱ در سان فرانسیسکو درگذشت و در نزدیکی همان شهر دفن شد. مجموع آثار وي به شرح ذيل مي باشد:
رساله ابن سینا، بحث در آثار و افکار حافظ، معرفةالنفس، تاریخ تصوف در ایران، تاریخ عصر حافظ، بحثی در تصوف، بریانپزی ملکه سبا (ترجمه از اثر آناتول فرانس)، عصیان فرشتگان (ترجمه از اثر آناتول فرانس)، تائیس (ترجمه از اثر آناتول فرانس)، یادداشتها |
|
| |
7فروردين ماه 1287 ش. |
استعفاي محمود خان احتشام السلطنه از رياست مجلس به دنبال تهديد به ترور وي در صورت عدم استعفاء
شرح سند: اعتراض عدة زيادي از انجمنها و افراد به اقدامات احتشام السلطنه، رئيس مجلس و درخواست استعفاي وي
شماره سند: 296012807
تاريخ سند : 1326 ق.
تصاوير مرتبط: 1-2-3
ميرزا محمود خان احتشام السلطنه در سال1277 ق. متولد شد. وي در سال 1299 هنگامي كه پدرش وزير دربار و برادر بزرگش عبدالله خان ناظم السلطنه كشيكچي باشي بود، در كشيكخانه سمت و عنوان يوز باشي يافت. در سالهاي 1301 تا 1304 ارتقاء درجه يافت و به سمت رياست غلامان شاهي (قوللر آقاسي باشي) رسيد. به اين مناسبت سالها معروف به حاجي محمود خان قوللر آقاسي باشي بود. وي در سال 1306 با همان سمت به حكومت زنجان و سركردة سوار دويرن و سوار افشار و خمسه منصوب گرديد و تا اواخر سال 1308 حكومت آنجا را بر عهده داشت.
احتشام السلطنه در سال 1312 به سركنسولي عراق منصوب شد و مأموريتش در اين كشور تا سال 1314 طول كشيد. در سال 1318 والي كردستان شد و حكومتش تا اواخر سال 1319 ادامه داشت. در سال 1320 به وزير مختاري ايران در آلمان تعيين گرديد. و تا اوايل مشروطيت در اين مقام بود. در سال 1323 دولت او را براي رياست سرحدي و تحديد حدود بين ايران و عثماني تعيين كرد. در دورة اول از طرف اعيان و ملاكين از تهران به نمايندگي مجلس شوراي ملي انتخاب شد و از رجب 1325 تا ربيع الاول 1326 رئيس مجلس بود. در دورة سوم مجلس نيز از تهران به نمايندگي انتخاب شد.
در ايام جنگ بين الملل اول سفير كبير ايران در استانبول شد. در شهريور 1305 در كابينة مستوفي الممالك مدت 5 ماه وزير كشور بود.
وي در تاريخ 5 بهمن 1314 در سن 77 سالگي در تهران درگذشت. |
|
| |
7 فروردين ماه 1297 ش. |
گزارش مدير كل گمركات به وزارت ماليه دربارة مواد نظامنامة تفتيش تذكره
عنوان سند: گزارش مدير كل گمركات به وزارت ماليه دربارة مواد نظامنامة تفتيش تذكره
شرح سند: در پي فروش دختري ايراني به وسيلة پدرش به يك تبعة روس، مدير كل گمركات، با نوشتن اين گزارش و ذكر نارسا بودن نظامنامة تفتيش تذكره، خواهان وضوح امر براي جلوگيري از بروز هرگونه مشاجره و اختلافات شده است.
شمارة سند: 240004978
تاریخ سند: 7 فروردين 01297 ش.
تصاویر مرتبط: 1- |
|
| |
7 فروردين ماه 1317ش. |
بخشنامة ابلاغ مصوبة فرهنگستان دربارة تغيير نام شهر «اشرف
عنوان سند: بخشنامة ابلاغ مصوبة فرهنگستان دربارة تغيير نام شهر «اشرف»
شرح سند: در اين سند، به تعيين نام «بهشهر» به جاي «اشرف» در فرهنگستان اشاره و دستور صادر شده است كه در مكاتبات و گفتگوها، از نام جديد استفاده شود.
شمارة سند: 297004899
تاريخ سند: 7/1/1317 ش.
تصاوير مرتبط:1
شهرستان زيباي بهشهر، يكي از شهرستانهاي استان مازندران است كه از شمال، به خليج ميان كاله، از خاور به شهرستان كردكوي، از جنوب به دامنههاي البرز وشهرستان دامغان، و از باختر به شهرستان ساري و نكا محدود ميشود. بهشهر، به سبب آب و هواي بسيار مطلوب خود، همواره مورد توجه شاهان و خانهای محلي بوده و وجود كاخهاي متعدد در آن منطقهي ديدني از استان مازندران، گواه اين ادعاست.
ناحيۀ بهشهر را- كه در سابق «خرگوران» نام داشت- شاه عباس خريداري کرد و در سال 1021ق. به دستور وي، شهري در آن جا احداث گردید. اين شهر جديد، «اشرف البلاد» نام گرفت كه اقامتگاه شاه عباس اول در مازندران بود. «اشرف البلاد»، در اثر جنگهاي داخلي، یورشهای تركمنها، افغانها و دست درازی سپاهيان زند، آسیبهای فراوان ديد و به طور مكرر تخريب شد. نادر شاه، زماني كه عازم جنگ با لزگيها بود، مدتي در اين شهر سپري كرد و محمد حسن خان قاجار نيز، علاقۀ زيادي به اين منطقه داشت و غالباً در آنجا اقامت ميكرد. مهاجران گرجي- كه شاه عباس آنها را از قفقاز كوچانده بود- و گروهي از خانوادههاي تالشي لنكران- كه از سواحل درياي مازندران آمده بودند- و جمعي از تاتها- كه يكي از قبايل ايراني بودند- ساكنان اين شهر به شمار میآیند. علاقۀ شاهان صفوی به آن منطقه باعث شد که این شهر به عنوان پایتخت دوم صفویان انتخاب گردد. بناهائی نظیر چشمه عمارت، کاخ صفی آباد، باغ عمارت چهلستون (پارک ملت فعلی)، استخر عباس آباد، کاخ و باغ شاهی، کاخ صاحب الزمان و... در آن دوران بنا گردید که برخی از آنها بکلی ویران شده و اثری از آنها باقی نیست. جاذبههای این شهر در زمانهای قدیم، باعث شده بود، هیئتهای خارجی که به ایران میآمدند، علاوه بر اصفهان از بهشهر هم دیدار نمایند
طبق سند موجود، نام شهر اشرف البلاد را در سال 1317ش. فرهنگستان به بهشهر تغییر داد و بر اساس دستور کتبی، بنا شد از آن پس در مکاتبات و گفتگوها از نام جدید استفاده شود.
بهشهر امروزي، منطقهاي زيبا و جذاب است كه از آثار تاريخي و طبيعي متعددي برخوردار می باشد. مركز اين شهرستان، از نظر جغرافيائي در 53 درجه و 33 دقيقۀ درازاي خاوري و 36 درجه و 43 دقيقۀ پهناي شمالي قرار دارد. نزديكترين شهرستان به آن، ساري در فاصلۀ 49 كيلومتري وفاصلۀ آن تا تهران، 326 كيلومتر است. بهشهر، از لحاظ جغرافيائي در مكان حاصلخيزي واقع شده و داراي كشاورزي غنياست. |
|
| |
8 فروردين ماه 1304 ش. |
تغيير نام شهر انزلي
عنوان سند: تغيير نام شهر انزلي
شرح سند: در اين سند به تغيير نام شهر انزلي به بندر پهلوي، بر اساس پيشنهاد حكومت گيلان و تصويب هيئت دولت اشاره شده است.
شمارة سند: 240027577
تاریخ سند: 8 فروردين 1304 ش.
تصاویر مرتبط: 1-
بر اساس بررسيهاي زمينشناسي، حدود 15000 سال پيش جزيرهاي از سطح آب درياي خزر سربرآورد كه بعدها به نام انزلي ناميده شد و به عنوان مهمترين بندر سواحل جنوبي درياي خزر و ايران معروف گرديد. اين جزيره بر اثر فعل و انفعالات جوي و ساير عوامل طبيعي، از دو قسمت انزلي و غازيان تشكيل و كانالي بين اين دو قسمت ايجاد گرديد كه آب چهار رودخانه از شرق (سوسر روگا، پير بازار روگا، راست خانه و نهنگ روگا) و يك رودخانه از غرب (شنبه بازار روگا) از طريق آن به دريا وارد ميگردد. اين بندر در منطقة جلگهاي و ساحلي در طول جغرافيايي 49 درجه و 28 دقيقه و عرض جغرافيايي 37 درجه و 28 دقيقه واقع شده و ارتفاع آن از سطح دريا منهاي 26 متر است. اين بندر يكي از شهرهاي ساحلي درياي خزر و بزرگترين و اولين بندر شمالي ايران است. اين بندر در حاشية درياي خزر قرار دارد و از آن با نام انزلي بارها در تاريخ ياد شده است. در دوران سلطنت رضا شاه پهلوي اسم آن به «بندر پهلوي» تغيير داده شد ولي بعد از انقلاب اسلامي اسم ديرين خود «انزلي» را بازيافت. از ميان تعريفهاي مختلف كه دربارة واژة انزلي شده دو معني انزل به معني لنگر يا لنگرگاه و انزل در برابر انشان به معني گذرگاه و دروازه قابل پذيرشتر است. از گذشته نيز انزلي را دروازة اروپا و ايران ميناميدند. |
|
| |
9 فروردين ماه 1323 ش. |
گزارش معاون كل وزارت امور خارجه به نخست وزير دربارة اخبار روزنامههاي عراق و موضوع مأموريت دكتر ميلسپو در ايران
عنوان سند: گزارش معاون كل وزارت امور خارجه به نخست وزير دربارة اخبار روزنامههاي عراق و موضوع مأموريت دكتر ميلسپو در ايران
شرح سند: در اين گزارش محمد علي همايون جاه به بيان اخبار روزنامههاي عراقي در مورد مأموريت دكتر ميلسپو براي تنظيم دارايي و مالياتهاي ايران و حضور آلبرت بلاك رئيس ادارة اعتبارات كشاورزي امريكا در هيئت تحت سرپرستي ميلسپو اشاره كرده است.
شمارة سند: 12031- 102012
تاریخ سند: 9 فروردين 1323 ش.
تصاویر مرتبط:1-
آرتور چستر ميلسپو، روز اول مارس1883م. در مزرعهاي در نزديكي شهر «اگوستا» در ايالت ميشيگان متولد شد. پس از طي تحصيلات دانشگاهي، در اواخر سال 1918 در وزارت خارجه آمريكا استخدام شد و به عنوان مشاور درجة چهارم در امور اقتصادي نفت مشغول به كار شد. در همين سمت بود كه براي بار اول در سال 1922 به استخدام دولت ايران درآمد. ميلسپو اندكي پس از پايان دورة نخست خدمت خود در ايران در سال 1927. از طرف وزارت امور خارجه آمريكا به سمت مشاور كل امور مالي كشور هائيتي منصوب گرديد. فعاليت وي در هائيتي سه سال ادامه يافت. وي از پايان سال 1929 به آمريكا و به فعاليتهاي دانشگاهي بازگشت تا آن كه دوباره در فاصلة سالهاي 1943 تا 1945 به ايران آمد و رياست كل دارايي ايران را به عهده گرفت. ماموريت دوم ميلسپو در ايران كه از بهمن 1321 تا آذر 1324 طول كشيد با شكست كامل مواجه شد. ميلسپو در ماموريت اول هنگامي كه در سال 1304 جهت استفاده از مرخصي به واشينگتن رفته بود، كتابي تحت عنوان «مأموريت آمريكاييها در ايران» منتشر كرد اما چون قرار بود به ايران برگردد و با رژيم رضاشاه همكاري كند، در نوشتن آن لحن محتاطانهاي به كار برد در نتيجه كتاب مزبور رنگ و بوي چنداني نيافت. ميلسپو دومين بار كه در سال 1945 پس از پايان ماموريت دوم خود در ايران، كتاب «آمريكاييها در ايران» را نوشت. وي در اين كتاب به دليل درگيريهاي فراوان با هيئت وزيران، مجلس و رجال مملكت، پرخاشگري فراواني از خود نشان داد و انتقادات سخت و بيپروايي كرد. ميلسپو پس از بازگشت از ايران در دانشگاه بروكلين مشغول به كار شد. ميلسپو در سال 1949، بازنشسته شد و در پنج سال آخر زندگي سردبيري روزنامه «كالا مازوگازت» را به عهده داشت. دكتر ميلسپو سرانجام پس از 72 سال زندگي عصر روز 24 سپتامبر 1955 م. پس از سكته قلبي درگذشت و در زادگاهش به خاك سپرده شد. |
|
| |
10 فروردين ماه 1340 ش. |
درگذشت آیت الله العظمي حاج آقا حسين بروجردی
شرح سند : برگزاري مجلس ترحيم از طرف فرهنگيان قوچان به مناسبت درگذشت آيت الله العظمي بروجردي.
شماره سند : 297031952
تاریخ سند : 1340 ش .
تصاوير مرتبط: 1
آيت الله حاج آقا حسين طباطبائي (1292- 1380ق) از علماي مشهور و مراجع شيعه در قرن چهاردهم، در شهر بروجرد متولد شد. پدرش حاج سيد علي از علماي بروجرد بود و بسياري از نياكان او نيز از دانشوران و معاريف زمان خود بودند و چند تن از ايشان مقام والاي مرجعيت و رهبري مذهبي را برعهده داشتند، از جمله علامه سيد مهدي بحرالعلوم طباطبائي (1212ق.) علامه سيد علي طباطبائي و سيد محسن طباطبائي حكيم.
بروجردي در محيط علم و تقوي پرورش يافت، از هفت سالگي به مكتب فرستاده شد و قرائت قرآن و ادبيات و منطق را به سرعت فرا گرفت. در 18 سالگي به اصفهان رفت و از محضر ميرزا ابوالمعالي كلباسي، سيد محمد باقر درچهاي، ميرزا محمد تقي مدرس، ملا محمد كاشاني و جهانگيرخان قشقايي استفاده كرد. طي ده سال اقامت در اصفهان به مراحل عالية علمي نائل شد و سه تن از اساتيد او اجازة اجتهاد برايش صادر كردند. همزمان با تحصيل در اصفهان به تدريس فقه و اصول پرداخت. بعد از آن حدود سال 1320 به نجف اشرف رهسپار شد، و در محضر درس اساتيدي چون آخوند ملا محمد كاظم خراساني و شيخ الشريعه اصفهاني و سيد محمد كاظم يزدي به كسب دانش پرداخت. در اندك مدتي در حوزة نجف شهرت يافت و مورد توجه اساتيد و طلاب قرار گرفت. بروجردي در اواخر سال 1328 بنا به اصرار پدر به بروجرد رفت. اقامت وي در بروجرد سي و شش سال به طول انجاميد.
آيت الله بروجردي در سال 1364 بر اثر ابتلاء به بيماري براي معالجه به بيمارستان فيروز آبادي تهران منتقل شد و پس از بهبودي بر اثر اصرار فراوان علما و بزرگان حوزة علمية قم، براي اقامت در اين شهر و سرپرستي حوزة علميه آن، به قم رفت. حضور ايشان در قم، روح تازهاي به كالبد حوزة علميه دميد، حركت علمي را سريعتر كرد و تحولات وسيعي در جهان اسلام پديد آورد.
بروجردي گذشته از كارهاي علمي و تحقيقي، افق فكري وسيعي در حل مشكلات جهان اسلام و مسائل اجتماعي مسلمانان داشت. او طلاب جوان رابه تأليف و ترجمه كتابهاي سودمند تشويق و به آموزش زبانهاي ديگر به منظور تبليغ در كشورهاي غيراسلامي، ترغيب ميكرد. به اين ترتيب بسياري از سوي ايشان به مناطق مختلف دنيا اعزام شدند.
از جمله خدمات ارزشمند و پايدار بروجردي سعي و تلاش وي در جهت احياي آثار مهم گذشتگان و نشر ذخاير گرانبهاي علماي قديم بود. بعضي از اين آثار عبارتند از: الخلاق، تأليف شيخ الطائقه طوسي، جامع الرواه، تأليف شيخ محمد علي اردبيل حائري، قرب الاسناد، تأليف عبدالله جعفر حميدي و چند اثر ارزشمند علمي ديگر.
آيت الله بروجردي آثار خير بسياري از خود برجا نهاد. مانند: مسجد اعظم قم، كتابخانة مسجد اعظم، مدرسة علميه در نجف، حسينه و حمام سامراء، مسجد هامبورگ آلمان، مدرسة علمية كرمانشاه و بيمارستان نكوئي قم.
اين عالم رباني صبح روز پنجشنبه دهم فروردين ماه 1340 ش. مطابق با دوازدهم شوال 1380ق. دارفاني را وداع گفت. |
|
| |
11 فروردين ماه 1256ش. |
زاد روز علامه قزويني
شرح سند: تقاضاي تصويب ماهي هزار فرانك جهت شيخ محمد خان قزويني در ازاء خدمات معارفي و ادبي ايشان
شمارة سند:297026736
تاريخ سند: 1300ش.
تصاوير مرتبط: 1 - 2
محمد بن عبدالوهاب در سال 1294 ق. در تهران متولد شد. پدر وی از فضلای عصر خود محسوب می شد و از نویسندگان نامه دانشوران بود که به دستور اعتضاد السلطنه در شرح احوال علما، مشایخ، فقها، حکما، اطبا، مصنفان و مؤلفان فنون مختلف نگاشته شده است. علامه قزوینی مقدمات ادب عرب و تعالیم دینی را نزد پدرش آموخت و آنگاه در محضر سایر استادان و بزرگان حاضر شد. برخی از استادان قزوینی عبارتند از: آیت الله شیخ فضل الله نوری، آیت الله میرزا حسن آشتیانی، ملا محمد آملی، شیخ علی نوری، ادیب پیشاوری، شیخ هادی نجم آبادی.
محمد قزوینی در رشته های مختلف علوم دینی و ادبی و فلسفی به تحصیل پرداخت و در فرهنگ اسلامی، فقه، اصول، کلام، حکمت قدیم و شاخه های مختلف دانش ادبی و عربی به مرتبه بالایی دست یافت.
وي در سال 1322 ق. در حالی که 28 ساله بود، به دعوت برادرش میرزا احمد خان به اروپا سفر کرده و در لندن مستقر شد. مدتی را نیز در پاریس گذراند و سپس به آلمان رفت. بار دیگر از آلمان به پاریس بازگشت و در آنجا اقامت گزید. وي حدود 35 سال از عمرش را در اروپا گذراند. سرانجام در سال 1318 ش. به سبب گسترش جنگ جهانی دوم به ايران بازگشت و ده سال آخر حیاتش را در تهران سپری کرد. قزويني در طول سالهایی که در اروپا بود به پژوهش و بررسی نسخه های خطی فارسی و عربی در مراکز پژوهشی اروپا مشغول بود. علاوه بر این با مراکز شرق شناسی اروپا آشنا شد و سعی کرد از این مراکز استفاده لازم را ببرد. مراکز شرق شناسی انگلیس، فرانسه، آلمان و ... از جمله مراکزی بود که وي در آنجا تجاربی آموخت. همچنین با مستشرقین غرب آشنایی پیدا کرد و با آنها نشست و برخاست و گفتگو داشت. مستشرقینی که قزوینی با آنها ارتباط برقرار کرد عبارتند از: آمد روز، بون، ادوارد براون، مستر الس، سر اینزن رس، ولادیمیر مینورسکی، بامرکوارت آلمانی، ادوارد زاخائو، موریتزو سباستیان، باربیه دومنار، کلمان هوار، هارشمان، میتووخ و ...
قزوینی در ادب فارسی و عربی، تاریخ و کتاب شناسی تبحر بسیار داشت و بیشتر عمر خود را چه در ایران و چه در اروپا صرف پژوهش در حوزة ادب فارسی و عربی، تاریخ و کتاب شناسی کرد. وسعت اطلاعات و دقت او در پژوهش، زبانزد معاصرانش بود. از ویژگی هایش این بود که علاوه بر تبحر در دانش سنتی و بومی با دانش جديد و روش کار محققان غربی نيز آشنایی داشت و همه این تجارب و آموخته ها را در خدمت پژوهش قرار داده بود.
آثار پژوهشی علامه قزوینی به شرح زیر است:
تصحیح تذکرة لباب الالباب، مرزبان نامه، المعجم و تاریخ جهانگشای جوینی، تصحیح و شرح چهار مقاله عروضی، ترجمه لوایح جامی به زبان فرانسه، نگارش رساله ای در شرح احوال مسعود سعد سلمان، نگارش دیباچه بر تذکرة الاولیای شیخ عطار نیشابوری، نگارش رساله در شرح احوال شیخ ابوالفتوح رازی، بیست مقاله در موضوعات تاریخی و ادبی و انتقادی، نگارش رساله در شرح احوال ابو سلیمان منطقی سجستانی، رساله ای در تحقیق مؤلف نفثةالمصدور و ...
علامه قزوینی در ششم خرداد 1328ش. در تهران دیده از جهان فرو بست. |
|
| |
11 فروردين ماه 1315 ش. |
دستور اداره كل انطباعات به اداره كل عتيقات دربارة كتب ارسالي از موزة بريتيش
عنوان سند: دستور اداره كل انطباعات به اداره كل عتيقات دربارة كتب ارسالي از موزة بريتيش
شرح سند: در اين دستور از اداره كل عتيقات خواسته شده كه با بررسي فهرست كتب ارسالي از موزة بريتيش، كتابهاي مورد نياز خود را انتخاب و نتيجه را به اداره كل انطباعات گزارش كنند.
شمارة سند: 297023766
تاریخ سند: 11 فروردين 1315 ش.
تصاویر مرتبط: 1- |
|
| |
11 فروردين ماه 1330ش. |
اجازة بازگشائي سينماها و تئاترها به دستور ضياءالدين طباطبائي
عنوان: اجازة بازگشائي سينماها و تئاترها به دستور ضياءالدين طباطبائي.
شرح سند: اين سند، حاوي دستور رياست وزرا ، آقاي ضياءالدين طباطبائي به حكومت نظامي تهران است در زمينة بازگشايي سينماها، البته مشروط بر اين كه طبق دستور از ساعت 6 صبح شروع و ساعت نه و نيم شب خاتمه يابد.
شمارة سند: 293001474
محل در آرشيو: 650ظ1بآ1
تاريخ سند: 11/1/1330
تصاوير مرتبط:1 |
|
| |
11 فروردين ماه 1339 ش. |
اعلان حكومت نظامي تهران
عنوان سند: اعلان حكومت نظامي تهران
شرح سند: سند حاوي دستور نخست وزيري به حكومت نظامي تهران براي آزاد بودن سينماتوگرافها و تئاترها و تعيين ساعت كارآنها از ساعت 6 عصر تا 9:30 شب است.
شمارة سند: 2930014741
تاریخ سند: 11 فروردين 1339 ش
تصاویر مرتبط: 1- |
|
| |
12 فروردين ماه 1302ش. |
صدور فرمان انتخابات دورة پنجم مجلس
شرح سند: فرمان برگزاري انتخابات دورة پنجم مجلس شوراي ملي در تهران
شمارة سند: 293005292
تاريخ سند:1302ق.
تصاوير مرتبط: 1
فرمان انتخابات دورة پنجم قانونگذاري پيش از انقضاي مجلس چهارم صادر و انتخابات تهران با رسميت داشتن مجلس چهارم شروع و خاتمه يافت.
مجلس دورة پنجم با نطق افتتاحيه محمد حسن ميرزا وليعهد كار خود را آغاز كرد. در همين جلسه مؤتمن الملك به رياست موقت و سيد محمد تدين و سهام السلطان به سمت نايب رئيس انتخاب شدند.
انتخابات نمايندگان در دورههاي اول تا پنجم مجلس همواره با مشكلات و نواقص بسياري مواجه بوده و در چنين وضعي امكان تشكيل مجالس مطلوب مردم آزاديخواه ايران پديد نميآمد. نبود شرايط فرهنگي مناسب و جهل و بيسوادي سبب كاهش آراي مردم شده و به تبع آن صاحبان قدرت و نفوذ، منتخبين خود را در ولايات مختلف روانه مجلس ميساختند. به گونهاي كه در تهران كه دست كم 100 هزار نفر حق راي داشتند، تنها حدود 12 هزار نفر در انتخابات شركت ميكردند. طبق آمار در انتخابات پنجم 7/20 درصد اهالي پايتخت تعرفة شركت در انتخابات دريافت كردند و 20 درصد آنها نيز راي دادند كه در نتيجه نماينده اول تهران فقط با 6/7 درصد آراء انتخاب شد.
در انتخابات دورة پنجم مجلس، رضاخان كه رياست دولت راپس از استعفاي مشيرالدوله برعهده داشت، با اعمال قدرت و استفاده از شرايط مناسبي كه تامين امنيت به وسيله او، پديد آورده و راي بسياري از مردم را به سوي او سوق داده بود، همراه با تطميع و تهديد در مناطق گوناگون، بسياري از طرفداران خود را با تقلب و اجبار آشكار نظاميان به وكالت مجلس گماشت.
فراكسيونهاي تجدد، سوسياليست و اصلاح طلب به عنوان سه فراكسيون عمدة مجلس پنجم به شمار ميآمدند كه اصلاحطلبان به رهبري مدرس شامل ملك الشعراي بهار، زعيم، اخگر، عراقي، كازروني، حائري زاده، مدرس و محي الدين مزارعي بودهاند.
پس از افتتاح اين مجلس سردار سپه تمام نيروي قشون را در سراسر ايران بسيج كرده بود تا «داد جمهوري خواهي» سر دهند و هدفش اين بود كه با كمك وكلاي طرفدار خود در مجلس، قانون رياست جمهوري را به تصويب برساند. اما تلاشهاي وي با تلاش اقليت مجلس به رهبري شهيد مدرس نقش بر آب شد. .
|
|
| |
12 فروردين ماه 1308ش. |
اسامي مستخدمان كنتراتي مدرسة دارالفنون
عنوان سند: اسامي مستخدمان كنتراتي مدرسة دارالفنون
شرح سند: در اين سند، اسامي استادان قراردادي مدرسة دارالفنون ياد شده است كه در آن ميان ، اسامي افرادي چون بديع الزمان فروزانفر، مسعود كيهان، وحيد دستجردي، و عبدالرحمن فرامرزي نيز به چشم ميخورد.
شمارة سند: 297015127
تاريخ سند: 12/1/1308
تصاوير مرتبط:1، 2 |
|
| |
12 فروردين ماه 1334ش. |
فرمان شاه دربارة اجراي قانون تحصيل اعتبار از كشورهاي آمريكاي شمالي و انگلستان
عنوان: فرمان شاه دربارة اجراي قانون تحصيل اعتبار از كشورهاي آمريكاي شمالي و انگلستان
شرح سند: اين سند، حاوي فرمان محمد رضا پهلوي دربارة اجراي قانون مربوط به اجازة تحصيل اعتبار از كشورهاي متحدة آمريكاي شمالي و انگلستان ميباشد كه اين قانون به تصويب مجلس شوراي ملي و سنا نيز رسيده و مشتمل بر دو ماده، يك مادة واحده و چهار تبصره است و در آن، به مواردي چون اجازة تأمين هزينههاي اجراي طرحهاي عمراني و توليدي تا ميزان يكصد و پنجاه ميليون ليره، از كشورهاي امريكاي شمالي و انگلستان، تهية فهرستي از طرحهاي عمراني و توليدي با برآورد هزينة هر يك براي نظارت مجلس سنا و شوراي ملي و... اشاره شده است.
شمارة سند: 240027206
محل در آرشيو: 209ژ4بآ1
تاريخ سند: 12/1/1334
تصاوير مرتبط: 1،2 |
|
| |
14 فروردين ماه 1333ش. |
تقاضای رفع توقیف از روزنامۀ مرد شیراز
عنوان سند: تقاضای رفع توقیف از روزنامۀ مرد شیراز
شرح سند: مدیر روزنامۀ مرد شیراز، از ادارۀ فرمانداری شهرستان شیراز تقاضای رفع باز داشت از روزنامۀ مذکور را كرده ودر توضیح آن، آمده است که طبق قانون مطبوعات، روزنامه یا مجلهای که از تاریخ تصویب لایحۀ مزبور، یک سال به طور مستمر منتشر شود، احتیاج به تجدید امتیاز نخواهد داشت. روزنامۀ مرد شیراز هم یک سال مرتب منتشر شده و رونوشت مصدق گواهي ادارۀ فرهنگ نيز شاهد آن است.
شماره سند : 293005449
تاریخ سند :14/1/1333ش
تصاویر مرتبط : 1 |
|
| |
14 فروردين ماه 1334 ش. |
ابلاغ فرمان شاه دربارة اجراي اجازة تعويض اسكناسهاي پنجاه و يكصد ريالي
عنوان سند: ابلاغ فرمان شاه دربارة اجراي اجازة تعويض اسكناسهاي پنجاه و يكصد ريالي
شرح سند: سند حاوي ابلاغ فرمان و رونوشت فرمان اجراي قانون اجازة تعويض اسكناسهاي پنجاه و يكصد ريالي است. قانون مشتمل بر دو ماده و ماده واحدهاي است كه وظيفة بانك ملّي ايران را در اجراي قانون مشخص كرده است.
شمارة سند: 240022131
تاریخ سند: 14 فروردين 1334 ش.
تصاویر مرتبط: 1- 2- |
|
| |
15 فروردين ماه 1320 ش. |
درگذشت پروين اعتصامي
شرح سند:لزوم مساعدت فرمانداري قم جهت انتقال و دفن پروين اعتصامي فرزند اعتصام الملك در مقبره پدرش
تاريخ سند: 1320
شماره سند: 293002739
صداي مرتبط: 1-2
پروين اعتصامی در ۲۵ اسفند ۱۲۸۵ در شهر تبريز به دنیا آمد. پدرش یوسف اعتصام الملک از سکنه شفت و اصالتاً آشتیانی و مادرش اختر فتوحی از اهالی آذربایجان بود. پروین تنها دختر خانواده بود و چهار برادر داشت. اعتصام الملک پدر پروین از نویسندگان و مبارزان دوران مشروطه بود. او در سال ۱۲۹۱ به همراه خانواده اش از رشت به تهران مهاجرت کرد؛ به همین خاطر پروین از کودکی با مشروطهخواهان و چهرههای فرهنگی آشنا شد و ادبیات را در کنار پدر و استادانی چون دهخدا و ملک الشعرای بهار آموخت. در دوران کودکی، زبانهای فارسی و عربی را زیر نظر معلمان خصوصی در منزل و زبان انگلیسی را در مدرسه امریکاییها فراگرفت. او از حدود هفت سالگي شعر گفت. قريحة سرشار و استعداد خارق العاده وي همواره مورد تعجب فضلا و دانشمنداني كه با پدر او مراوده داشتند. در تیر ماه سال 1303 دورة مدرسه دخترانه آمریکایی را که به سرپرستی خانم شولر در ایران اداره می شد با موفقیت به پایان برد و در جشن فارغ التحصيلي خطابه ای با عنوان" زن و تاریخ" ایراد کرد. پروین در تمام سفرهای پدرش در داخل و خارج ایران با او همراه بود و به گسترش دید و اطلاعات و کسب تجارب تازه می پرداخت. پروین در نوزده تیر ماه 1313 با پسر عموی خود ازدواج کرد و چهار ماه پس از عقد ازدواج به کرمانشاه به خانه شوهر رفت. شوهر پروین از افسران شهربانی و هنگام وصلت با او رئیس شهربانی در کرمانشاه بود. اخلاق نظامی او با روح لطیف و آزاده پروین مغایرت داشت. او که در خانه ای سرشار از مظاهر معنوی و ادبی و به دور از هر گونه آلودگی پرورش یافته بود پس از ازدواج ناگهان به خانه ای وارد شد که یک دم از بساط عیش و نوش خالی نبود و طبیعی است همراهی این دو طبع مخالف نمی توانست دوام یابد و سرانجام این ازدواج ناهمگون به جدایی کشید و پروین پس از دو ماه و نیم اقامت در خانه شوهر، طلاق گرفت. با این همه او تلخی شکست را با خونسردی و متانت شگفت آوری تحمل کرد و تا پایان عمر از آن سخنی بر زبان نیاورد و شکایتی ننمود. در سال 1314 چاپ اول دیوان پروین اعتصامی، شاعره توانای ایران، به همت پدر ادیب و گرانمایه اش انتشار یافت. دیوان پروین، شامل ۲۴۸ قطعه شعر می باشد، که از آن میان ۶۵ قطعه به صورت مناظره است. اشعار پروین اعتصامی بیشتر در قالب قطعات ادبی است که مضامین اجتماعی را با دیدهٔ انتقادی به تصویر کشیده است.پروین به تشویق ملکالشعرای بهار در سال ۱۳۱۵ دیوان خود را منتشر کرد ولی مرگ پدرش در دی ماه ۱۳۱۶ در سن ۶۳ سالگی، ضربه هولناک دیگری به روح حساس او وارد کرد که عمق آن را در مرثیه ای که در سوگ پدر سروده است، به خوبی می توان احساس کرد
ديوان وي تاكنون هشت هزار نسخه به چاپ رسيده است . يك قسمت از اشعار پروين پيش از آنكه به صورت ديوان منتشر شود در مجلد دوم مجله بهار كه به قلم پدر او يوسف اعتصام الملك انتشار مي يافت چاپ ميشد. او مدتی در کتابخانه دانشسرای عالی تهران سمت کتابداری داشت و به کار سرودن اشعار خود نیز ادامه می داد. تا اینکه دست اجل او را در 34 سالگی از جامعه ادبی گرفت. او در 16 فروردین سال 1320 بر اثر ابتلاء به بیماری حصبه در تهران زندگی را بدرود گفت و پیکر او را به قم بردند و در جوار قبر پدر ش در مقبرة خانوادگی به خاک سپردند. |
|
| |
15فروردين ماه 1324 ش. |
تصويب اساسنامة شوراي عالي اقتصاد
شرح سند: تصويب اساسنامة شوراي عالي اقتصاد توسط هيئت دولت
شماره سند: 240026825
تاريخ سند : 1324ش.
تصاوير مرتبط: 1-2-3
كشور ايران از ابتداي جنگ جهاني دوم مانند بسياري از كشورهاي جهان دچار مشكلات اقتصادي بي شماري گرديد. لذا ضرورت وجود سازماني براي حل اين مشكلات و نظارت و هماهنگي براي توسعه و نمو اقتصادي كشور بيش از پيش محسوس گرديد. بالاخره هيئت دولت براي تأمين اين منظور در صدد ايجاد شوراي عالي اقتصاد برآمد. اساسنامة اولية شورا در تاريخ سوم مرداد 1323تدوين شد. به موجب اين اساسنامه شوراي عالي اقتصاد از 24 نفر تشكيل ميشد كه 18 نفر آن را هيئت وزيران بنا به پيشنهاد نخست وزير از اشخاص بصير و مطلع در امور اقتصادي و اجتماعي و فني براي مدت سه سال انتخاب ميكرد و شش نفر ديگر به اكثريت دو سوم آراء 18 نفر مزبور براي همان مدت تعيين ميشدند. روساي بانك ملّي، بانك رهني و بانك كشاورزي و شركت بيمة ايران جزء 18 نفر اول تعيين ميشدند. رئيس شورا ي عالي اقتصاد نخست وزير بود و نايب رئيس شورا نيز با اكثريت تام از بين اعضاي شورا انتخاب ميشد.
در 18 دي ماه 1323 قانون لغو اختيارات اقتصادي دكتر ميلسپو از مجلس گذشت و به موجب تبصرة 3 قانون مزبور دولت مكلف گرديد تا هر چه زودتر شوراي عالي اقتصادي را كه طرح آن قبلاً ريخته شده بود با اصلاحاتي كه لازم بداند تشكيل دهد و در ظرف سه ماه از تاريخ تصويب قانون مزبور نقشة اقتصادي، علمي متناسب با احتياجات فوري كشور را تنظيم و به مجلس شوراي ملّي ارائه كند. متعاقب آن تصويب نامة شماره 688-15/01/24 هيئت وزيران راجع به اساسنامة شورا همراه با اصلاحاتي صادر شد. در اين اساسنامه اعضاي شورا از 24 نفر به 25 نفر افزايش يافت و تصريح شد كه وزراي دارايي، پيشه و هنر و كشاورزي و روساي سازمانهاي اقتصادي دولت، بانك ملّي، بانك كشاورزي، بانك رهني و شركت بيمة ايران و رئيس هيئت اتاق بازرگاني و رئيس انجمن شهر به مناسبت شغلشان عضو شورا باشند. در اين اساسنامه پيش بيني شد كه اعضاي شورا به تناسب تخصص و بصيرتشان به كميسيونهايي تقسيم شوند. |
|
| |
16 فروردين ماه 1292ش. |
نامة سفارت فرانسه، دربارة استعفاي دكتر گاله، استاد جراحي مدرسة دارالفنون
عنوان سند: نامة سفارت فرانسه، دربارة استعفاي دكتر گاله، استاد جراحي مدرسة دارالفنون
شرح سند: سند، نامهاي از سفارت فرانسه است كه در آن، با اشاره به استعفاي دكتر گاله، استاد جراحي مدرسة دارالفنون بنا بر دلايل خانوادگي، درخواست شده است كه نظر دولت ايران دربارة تعيين جانشين وي اعلام شود تا اگر مقرر است از كشور فرانسه فرد ديگري براي اين سمت منصوب گردد، مقدمات كار فراهم آيد تا با آغاز مدارس، درس جراحي بدون استاد نماند.
شمارة سند: 297026211
تاريخ سند:27 ربيع الثاني 1331 ق. [16/1/1292 ش.]
تصاوير مرتبط: 1 |
|
| |
16 فروردين ماه 1337 ش. |
ارسال اساسنامة شوراي عالي جهانگردي
عنوان سند: ارسال اساسنامة شوراي عالي جهانگردي.
شرح سند: در اين نامه وزارت دارايي ضمن بيان دستور وزيركشور دربارة اطلاع رساني اساسنامة شوراي عالي جهانگردي، نسخهاي از آن را براي اطلاع ادارة كل نفت و امتيازات ارسال كرده است. اين اساسنامه حاوي هشت ماده است كه در آن ضمن بيان هدف از تشكيل شوراي عالي جهانگردي به مواردي چون اعضاي اصلي شورا، نحوة انتخاب آنها، شرايط اعتبار جلسات، ترتيب تشكيل جلسات، تكليف عضويت اعضاء هنگام فوت يا استعفاء و لازم الاجراء بودن تصميمات شورا براي كلية ادارات و بنگاههاي دولتي اشاره شده است.
شماره سند: 240001414
تاريخ سند: 16 فروردين 1337ش.
تصاوير مرتبط:1-2-3-
كشور ايران از ديرباز از نقطهنظرهاي گوناگون مورد توجه مردم جهان بوده و جهانگردان از نقاط مختلف جهان به آن رفت و آمد داشتهاند اما پرداختن به موضوع توريسم به طور رسمي به زمان شروع برنامههاي عمراني كشور مربوط ميشود. در سال 1313 ادارهاي در وزارت كشور با نام ادارة امور جهانگردي تاسيس گرديد و انجام امور مربوط به توريسم به آن اداره محول شد كه يكي از فعاليتهاي مهم آن تدوين نشريات راهنما براي جهانگردان بود كه ايران را از نظر جغرافيايي، سياسي و اجتماعي معرفي ميكرد. در شهريورماه 1319، ادارة مذكور به شوراي عالي جهانگردي تغيير نام داد كه اين شورا هفتهاي يك بار در وزارت كشور تشكيل ميشد. در سال 1332 ادارة امور جهانگردي ادامة فعاليت خود را از سرگرفت. از جمله فعاليتهاي اين اداره طي سال هاي 1332-1337 ميتوان به انجام برخي از خدمات زيربنايي و تعيين قوانين و مقررات ورود و اقامت اتباع بيگانه اشاره كرد. در پي سرازير شدن اتباع بيگانه به كشور، در هفدهم فروردين ماه 1341 سازماني به نام سازمان جلب سياحان تاسيس گرديد كه هدف عمدة آن معرفي بيشتر كشور و تشويق جهانگردان خارجي و داخلي به بازديد از آثار باستاني و مناظر طبيعي و ايجاد تمركز و هماهنگيهاي لازم در امور مربوط به جهانگردي بود. سرانجام در تاريخ سوم تيرماه سال 1352 سازمان جلب سياحان و وزارت اطلاعات در يكديگر ادغام شدند و وزارتخانة جديدي به نام وزارت اطلاعات و جهانگردي به وجود آوردند. با پيروزي انقلاب اسلامي، تحولي در ارزشها و ديدگاههاي اقتصادي، فرهنگي و سياسي پديد آمد كه بيشك جريانات و مسائل توريستي را نيز در برگرفت .اين دگرگوني باعث شدكه پس از آن به صنعت توريسم به عنوان جرياني با هويت اقتصادي، فرهنگي و سياسي نگريسته شود. در حال حاضر دو نهاد مختلف با امكانات موجود در خدمت گسترش اين بخش فعاليت مينمايند. يكي از اين مراكز معاونت سياحتي و زيارتي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي است كه ادامهدهندة وظايف و فعاليتهاي سازمان جلب سياحان ميباشد. سازمان ديگري كه در اين زمينه فعاليت دارد، مجتمع بينالمللي ايرانگردي و جهانگردي آيتو (AITO) است كه پس از انقلاب اسلامي تشكيل شد كه زيرنظر بنياد جانبازان ميباشد. آنچه كه طي برنامة پنجسالة اول توانسته نقطة عطفي در اين امر مهم به حساب آيد، مسالة تشكيل شوراي عالي جهانگردي است كه توسط مجلس شوراي اسلامي عنوان شد. اين شورا كه از معاون اول رئيس جمهوري و تعدادي از وزيران ذيربط تشكيل شدهاست، مسؤوليت سياستگذاريي اصلي جهانگردي و مرتفع ساختن مشكلات و نارسائي موجود در امر توريسم را عهدهدار ميباشد. |
|
| |
17فروردين ماه 1323ش. |
اعزام نمايندگاني از ايران به مصر، براي شركت در انجمن مالي قاهره (به دعوت سفارت انگليس) از جمله ابوالحسن ابتهاج
عنوان سند: اعزام نمايندگاني از ايران به مصر، براي شركت در انجمن مالي قاهره (به دعوت سفارت انگليس) از جمله ابوالحسن ابتهاج.
شرح سند: در اين سند، آمده است كه در قبال دعوتي كه از سفارت انگليس دربارة حضور نمايندگان دولت ايران در انجمن مالي قاهره از دولت ايران به عمل آمده، هيئتي به رياست آقاي ابتهاج (مدير كل بانك ملي ايران) به آن كشور اعزام شوند، مشروط بر آن كه اعزام اين نمايندگان، صرفاً جنبة مشورتي داشته باشد و هزينة سفر نمايندگان بانك ملي را بانك و هزينة سفر نمايندگان ديگر رادولت تأمين اعتبار نمايد.
شمارة سند: 310001281
محل در آرشيو: 402ف5آد1
تاريخ سند: 17/1/1323ش.
تصاوير مرتبط: 1 |
|
| |
17 فروردين ماه 1337 ش. |
گزارش اداره كل هنرهاي زيباي كشور به وزير فرهنگ دربارة نمايشگاه بزرگ جهاني در بروكسل
عنوان سند: گزارش اداره كل هنرهاي زيباي كشور به وزير فرهنگ دربارة نمايشگاه بزرگ جهاني در بروكسل
شرح سند: اين گزارش به اقدامات به عمل آمده براي شركت ايران در نمايشگاه بزرگ جهاني در شهر بروكسل پرداخته است. ارائه كننده گزارش به برنامههاي تعيين شده دربارة اجراي سخنراني مربوط به آثار باستاني و هنري ايران، اجراي برنامة اركستر سمفونيك از آثار امين الله حسين، اجراي رقصهاي ملّي و محلي ايران و نيز اجراي آهنگهاي ايراني و همچنين ارسال 35 صندوق اشياي هنري، اعزام دو قاليباف براي به نمايش گذاشتن هنر قاليبافي، اعزام 14 هنرآموز براي اجراي برنامة رقص ملّي و محلي و 10 نفر ورزشكار باستاني كار را اشاره كرده است.
شمارة سند: 29701905
تاریخ سند: 17 فروردين 1337 ش.
تصاویر مرتبط: 1- 2-3-
شاید معروفترین نمایشگاه جهانی در دوران جنگ سرد نمایشگاه همگانی و بینالمللی بروکسل در سال 1958، اکسپو 58 بود. اکسپو 58، به عنوان اولین نمایشگاهی که پس از جنگ جهانی دوم برگزار میشد، اهمیت گستردهای کسب کرد: فرانسه وانگليسبه عنوان دولتهای هم پیمان اروپای غربی از این رویداد براي به نمایش گذاشتن موفقیتهای پس از جنگ استفاده کردند، در حالیکه کشورهای هم محور – آلمان، ژاپن و ایتالیا – ميتوانستند از این فرصت براي بهتر کردن تصویر بینالمللیشان استفاده كنند. ولیکن، بارزترین مسئله در میان هیجان و شلوغی عمومی نمایشگاه، تنش آشکار بین ایالات متحده و اتحاد جماهیر شوروی بود، که از غرفههای خود برای ترویج و گسترش دو نظام سیاسی رقیب استفاده کردند. |
|
| |
18 فروردين ماه 1290 ش. |
شرح وظايف ادارة كل اوقاف و دائرة تحقيق كل اوقاف
عنوان سند: شرح وظايف ادارة كل اوقاف و دائرة تحقيق كل اوقاف
شرح سند: در سند، به مادة ششم قانون اداري وزارت معارف و اوقاف در بيان وظايف ادارة كل اوقاف در 6 بند و وظايف دائرة تحقيق كل اوقاف در 4 بند پرداخته شده است.
شمارة سند: 297027322
تاریخ سند: 18 فروردين 1290 ش.
تصاویر مرتبط:1-
وقف با انگيزه نيكوكارى و ديگرانديشى سابقة طولانى در تاريخ بشر داشته و به عنوان بارزترين مصداق احسان، تعاون و عمل صالح ماندگار است. اسلام وقف را معنايى روشنتر بخشيده، رهنمودهاى قرآن در تشويق انسانها به خيرات و نكوهش مال اندوزى و نيز عملكرد پيامبراسلام (ص) و ائمه اطهار در ترويج اين سنت حسنه، نقشى عظيم ايفا نموده است. رونق اين امردر شكوفايى اوضاع اقتصادى و اجتماعي كشورهاى اسلامى، تأثيرچشمگيرى داشت. موقوفات به عنوان ثروتهاى عمومى و منبع درآمدى براى عموم مردم مورد توجه حكام و دولتها قرارگرفته و به صورت نهادين درآ مده و منشاخدمات علمى، فرهنگى، اجتماعى و اقتصادى در جامعه است. پس از استقرار حکومت مشروطه در سال 1285 ش. وزارت معارف و اوقاف و صنايع مستظرفه تاسيس شد. با تصويب قانون ايجاد وزارت معارف و اوقاف و صنايع مستظرفه در سال 1289 امور موقوفات زير نظر مسئولان اين وزارتخانه قرارگرفت و مسئولان ادارات معارف در شهرستانها عهدهدار انجام امور موقوفات محل خدمت خود شدند. از زمان به قدرت رسيدن رضاخان جريان ادارة موقوفات وارد مرحله جديدى شد. املاك و اراضى حاصلخيز موقوفى به نام وابستگان و درباريان ثبت ميگشت و بخشى از موقوفات نيز در قالب اصلاحات ارضى جدا شده و موارد مصرف آنها تغيير يافت. با اين حال در دى ماه 1313 قانون جديد اوقاف مشتمل در ده ماده تهيه شد كه آ ييننامة آن در سال 1313 به تصويب هيئت دولت رسيد. تا سال 1328 ادارة اوقاف در تهران از ادارة فرهنگ مستقل بود اما در شهرستانها يك نفر رياست فرهنگ و اداره اوقاف را برعهده داشت و از اين پس مسئولين ادارات فرهنگ و اوقاف در شهرستانها نيز به صورت مستقل تعيين شده و انجام وظيفه ميكردند. در پانزدهم آ ذر ماه 1343 با تصويب قانون تفكيك وزارت فرهنگ، تشكيلات سازمان اوقاف تحت نظارت دفتر نخست وزير قرار گرفت. به دنبال تشكيل سازمان اوقاف، ادارة كل اوقاف با بودجة مصوب و كارمندان آن از وزارت فرهنگ منتزع و به سازمان مذكور ملحق شد. سرپرستى اين سازمان با معاونت نخست وزير بود. با پيروزى انقلاب اسلامى ايران وقف و اوقاف، فلسفة ديگرى يافت و بسيارى از موقوفات احياء گشته و درآمد آنها صرف نيات واقفين گرديد. چنان كه امام خمينى در اين مورد فرمودند: اگر تبليغات دولت رايج شود خواهيد ديد كه از همين نذر و وصيت وقف چه خدمتهايى به كشور و توده مردم ميشود و بى شك نيمى از اداره كشور را اين گونه چيزها ميچرخاند. پس از انقلاب اسلامى، تحول نظام ادارى اوقاف همچنان مسير خود را ادامه داد چنانكه شوراى قبلى تحت عنوان شوراى مركزى اوقاف در تشكيلات سازمان مذكور مورد تجديد نظر و بررسى قرار گرفت و با توجه به ضرورت و نيازهاى آن دوران پرتب و تاب و حجم وظايف ونوع مسئوليت، طرح جديد سازمان مركزى اوقاف تدوين گرديد كه در تاريخ به تأييد سازمان امور ادارى و استخدامي كشور رسيد. براساس تشكيلات جديد، سرپرست منتخب سازمان از سوى ولي فقيه در تصديامورى كه متوقف بر اذن ولى فقيه ميباشد مجاز است . لازم به ذكر است كه تا سال1370 اين سازمان به نام سازمان حج و اوقاف و امور خيريه بود و از تاريخ مذكور تا به امروز براساس مصوبة شوراى عالى ادارى ، اوقاف و امور خيريه و سازمان حج به وجود آمد. |
|
| |
18فروردين ماه 1303ش. |
نظامنامة عتيقات
عنوان سند: نظامنامة عتيقات
شرح سند: اين سند، حاوي نظامنامة عتيقات و مشتمل بر 3 فصل و 29 ماده ميباشد كه در فصول آن، به عتيقات روي خاكي، عتيقات زيرخاكي و وظايف اداري پرداخته و هركدام از اين فصول داراي مادة نظامنامهاي شامل ممنوعيت حمل كتب خطي و نقاشي، اشياي تذهيب شده، ادوات سفالي و ظروف كاشي و فلز، حمل اين اشياء به دست اشخاص بدون اجازة وزارت معارف، ضبط موزة معارف، چگونگي شرايط اخذ ماليات از آثار مهم تاريخي غير دولتي، چگونگي شرايط استخراج عتيقه و حفر اراضي ايران، شرايط انتخاب عمله براي حفاري و... ميباشد.
شمارة سند: 240038064
محل در آرشيو: 706آ5پآ1
تاريخ سند: 18/1/1303
تصاوير مرتبط: 1، 2، 3 |
|
| |
19 فروردين ماه 1306 ش. |
الغاي كاپيتولاسيون در ايران
شرح سند : مصوبه واگذاري وظايف كارگزاريها به حكام مناطق و دستورالعمل نحوه حل دعاوي سياسي و قضايي اتباعخارجي پس از لغو كاپيتولاسيون
تاريخ سند : 1306 ش
شماره سند : 290006404
تصاوير مرتبط: 1 - 2 -3 - 4
موضوع کاپیتولاسیون در ایران برای اولین بار در زمان قاجار مطرح شد. به این صورت که فصول هفتم و هشتم معاهدة ترکمانچای که در سال 1203 هجری شمسی بین ایران و روسیه به امضاء رسیده، مربوط به قضاوت کنسولی بود. پذيرش كاپيتولاسيون چه از نظر روابط بين المللي و چه از جنبة استقلال و حاكميت ملي ايران ، يك فاجعه بشمار ميرود زيرا اين فصول قسمتي از حق قانونگذاري و حق قضاوت را سلب و حيثيت ايران را در جامعه بين المللي تضعيف مي كرد. اتباع بيگانه در ايران تابع قوانين و قضاوت كشور خود بودند و مقامات مملكتي اجازه مداخله در امور حقوقي و مالي آنان را نداشتند. در نتيجة چنين وضعي اتباع دولتهاي بيگانه در روابط خود با ايرانيان در صورت لزوم از تجاوز و زورگوئي خودداري نمي كردند و اين امر موجب مي شد كه عده اي از ايرانيان به منظور استفاده از مزايا و شرايط ويژه بيگانگان، تابعيت دولتهاي خارجي را بپذيرند و تحت حمايت كنسولهاي بيگانه در آيند. برخي از دولتهاي بزرگ كه مطامع سياسي و اقتصادي آنان در ايران بركسي پوشيده نبود، سفارت و كنسولگريهاي خود را تبديل به پناهگاه افرادي نموده بودند كه در مواقع لازم مي بايست مصالح و منافع حاميان خود را به منافع و مصالح ميهن ترجيح دهند. ادامة اين وضع و از بين رفتن حيثيت بين المللي مملكت و ضوابط نظم عمومي در داخل موجب نگراني و نارضايتي و تاثر ميهن پرستان و كساني شده بود كه مصمم به تغيير وضع و اعاده استقلال و كسب آزادي و لغو مزاياي بي مورد خارجيان شده بودند و در جهت روشن ساختن افكار عمومي و فراهم آوردن مقدمات انقلاب مشروطيت مبارزه مي كردند.
با تغيير حكومت از قاجار به پهلوي، دولت وقت قصد الغاي «حق قضاوت كنسولي»(كاپيتولاسيون) را داشت و مقدمة ضروري آن، وجود قانون مدني مدون و مشخص و پيشرفته و موافق با نيازها و قابل ارائه به جوامع پيشرفته بود. در اواخر سال 1305 «علي اكبر داور» در ترميم كابينة «ميرزا حسن مستوفي»، وزير عدليه شد و در همان روز عدليه تهران را منحل كرد. وي در 27 بهمن 1305 يعني چند روز پس از انتصاب به وزارت عدليه، از مجلس به موجب ماده واحده اي اختيارات ويژه براي دگرگون كردن وضع عدليه ايران گرفت، و بر مبناي اختياراتي كه گرفته بود افرادي را از سراسر ايران جمع آوري و در مراتب مختلف قضايي منصوب كرد. وي از «دكتر مصدق » نيز دعوت كرد تا رياست ديوان كشور را بپذيرد ولي دكتر مصدق كه در آن زمان نمايندة مجلس ششم بود اين پيشنهاد را نپذيرفت و نمايندگي را ترجيح داد ولي با داور در ارتباط بود و به او مشورت مي داد. در ارديبهشت سال 1306 ، «عدليه» جديد طي مراسمي در تهران به طور «ناقص» شروع به كار كرد و در همان روز رضاشاه براي الغاي كاپيتولاسيون فرماني خطاب به «مستوفي الممالك» صادر كرد تا مقدمات آن را ظرف يك سال فراهم كند و چند روز بعد داور وزير عدليه، تصميم ايران را براي لغو كاپيتولاسيون را به دولتهاي آلمان، ايتاليا، بلژيك، هلند، سوييس و اسپانيا اعلام كرد و خاطر نشان ساخت كه اين امر يكسال بعد يعني در تاريخ نوزدهم ارديبهشت سال 1307 محقق خواهد شد. لذا تا آن تاريخ مي بايست قانون مدني ايران نوشته مي شد. |
|
| |
19 فروردين ماه 1306 ش. |
بخشنامة نحوة نگارش مراسلات و لوايح و پيشنهادات قانوني به مجلس شور
عنوان سند: بخشنامة نحوة نگارش مراسلات و لوايح و پيشنهادات قانوني به مجلس شورا
شرح سند: در اين بخشنامه دستور داده شده است كه كلية مراسلات به مجلس با عنوان «مقام محترم رياست مجلس شوراي ملّي» و كلية لوايح و پيشنهادات با عنوان «ساحت محترم مجلس شوراي ملّي» نوشته شود.
شمارة سند: 297007234
تاریخ سند: 19 فروردين 1306
تصاویر مرتبط: 1- |
|
| |
19 فروردين ماه 1316ش. |
اعلام تصويب اساسنامة شوراي اقتصادي در هيئت وزيران
عنوان سند: اعلام تصويب اساسنامة شوراي اقتصادي در هيئت وزيران
شرح سند: در اين سند، تصويب تشكيل شوراي اقتصادي به پيشنهاد ادارهكل تجارت اعلام شده است و مواد اساسنامه شامل مسائلي چون ضرورت تشكيل شوراي اقتصادي، اركان تشكيل دهندة آن و مدت تصدي آنها، تكليف كلية وزارتخانهها و ادارات در كسب نظريات شورا در امور مربوط به آن، تكليف شورا در بررسي دقيق مسائل ارجاعي و ارائة پيشنهاد، وظايف و اختيارات شورا، ارتباط آن با نهادهائي چون اتاقهاي تجارت، هيئت مديرة شركتها و بانكها و طرز تشكيل جلسات شورا برشمرده شده است.
شمارة سند: 310000572
تاريخ سند: 19/1/1316 ش.
تصاوير مرتبط:1 ، 2
در سال 1316، نخستين بار فكر تنظيم برنامه، براي فعاليتهاي عمراني كشور به وجود آمد. در يازدهم فروردين ماه سال مزبور، بنا به تصويب هيئت وزيران، هيئتي به نام «شوراي اقتصادي» براي تمركز مطالعات اقتصادي در كشور تشكيل شد. رياست اين هيئت با نخست وزير بود و اعضاي آن را وزير ماليه، رئيسان كل فلاحت، صناعت و تجارت، رئيس هيئت نظارت بر شركتها، رئيسان بانك ملي ايران، بانك فلاحت و بانك سپه و سه نفر از اشخاص صلاحيتدار با تصويب هيئت وزيران، تشكيل ميداد. شوراي مزبور، در دهمين جلسة خود (اول تيرماه 1316)، گزارشي دربارة تهية برنامة عمومياقتصادي كشور به رضا شاه داد و متعاقب آن، كميسيون دائمي زير نظر اين شورا براي تهية برنامة امور اقتصادي كشور تشكيل شد. اين كميسيون، پس از چند هفته نتايج مطالعات خود را دربارة اصلاح وضع كشاورزي و اسكان ايلات و عشاير تحت عنوان «برنامة هفت سالة كشاورزي» تهيه و به نخستوزير وقت ارائه كرد. مقدمات برنامة پيشنهادي در دست تهيه بود كه شروع جنگ جهاني و بسته شدن راههاي زميني و دريائي امكان اجرا و پيگيري آن را غير عملي كرد. |
|
| |
21 فروردين ماه 1310 ش. |
مكاتباتي دربارة تأسيس مدرسة هواپيمايي يونكرس
عنوان سند: مكاتباتي دربارة تأسيس مدرسة هواپيمايي يونكرس
شرح سند: در اين مكاتبات اشاره شده كه در قراردادهاي سابق دولت با كمپاني يونكرس به اندازة كافي به تأسيس مدرسة هواپيمايي تصريح نشده است، لذا هيئت وزراء مقرر داشته كه براي تجديد كنترات، به اعزام چند محصل به آلمان براي آموزش با خرج كمپاني و تأسيس مدرسة هواپيمايي با نظارت دولت ايران اشاره و تأكيد شود.
شمارة سند: 12901- 102014
تاریخ سند: 21 فروردين 1310 ش.
تصاویر مرتبط: 1-2-
سالها پس از نخستين پرواز با هواپيماي گلايدر در آمريكا توسط برادران رايت و بعد از اولين نمايشگاهي كه در پايتخت فرانسه برگزار شد، جهان هر سال شاهد شگفتيهاي سريع در صنعت هوانوردي بود و ايران نيز در سال 1303 ضمن عقد قراردادي با كمپاني آلماني يونكرس در سال 1303 نخستين شعبة فعاليت هواپيمايي خود را در تهران افتتاح كرد و با وارد كردن چند هواپيماي يونكرس موفق شد خطوط هوايي تهران، مشهد، شيراز، بندرانزلي و بوشهر را برقراركند و به حمل مسافر و محمولههاي پستي بپردازد. تشكيل دفتري براي امور هواپيمايي براي نخستين بار از سوي رضا خان در سال 1301 ابلاغ و اسم هواپيمايي جزو ساير سازمانهاي ارتش ذكر شد. در سال 1310 به دليل ضرورت آموزش صنعت هواپيمايي هيئت وزرا مقرر داشتند كه براي تجديد كنترات، نسبت به اعزام چند محصل به آلمان براي آموزش با خرج كمپاني و تأسيس مدرسة هواپيمايي با نظارت دولت ايران اقدام شود. |
|
| |
21فروردين ماه 1344 ش. |
ترور ناموفق شاه توسط رضا شمس آبادي در كاخ مرمر.
|
شرح سند: تشكر محمدرضا شاه از پيام تلگرافي وزير دادگستري در مورد رفع خطر از حادثة 21 فروردين
شماره سند: 298003710
تاريخ سند: 1344ش
تصاویر مرتبط:1
روز 21 فروردين سال 1344 شمسي ، سرباز وظيفه رضا شمس آبادي، يكي از افراد گارد سلطنتي كه در كاخ مرمر مأمور نگهباني بود، محمدرضا شاه را هنگامي كه از اتومبيل در مقابل سرسراي كاخ پياده شد، به رگبار مسلسل بست. شاه با شتاب خود را به داخل ساختمان رسانيد، ولي دوتن از درجه داران اسكورت او مورد اصابت گلوله شمس آبادي قرار گرفته و كشته شدند. شمس آبادي نيز با گلولة درجه داران اسكورت به قتل رسيد. نخست سعي شد از علني شدن حادثه جلوگيري به عمل آيد، خبر روزنامه هاي عصر روز 21 فروردين حاكي از « نزاع چند سرباز در كاخ مرمر بود كه منجر به تيراندازي و قتل دو سه نفر شده بود.»
دولت در حادثه كاخ مرمر، چهارده تن را به اتهام كوشش در انجام سوءقصد به جان شاه بازداشت و محاكمه كرد. اين در حالي بود كه دادستاني ارتش نتوانست ادعاي خود را درمورد رابطه بين دستگيرشدگان و رضا شمس آبادي به اثبات برساند.
پيكر رضا شمس آبادي در مكاني نامعلوم به خاك سپرده شد تا نشاني از او باقي نماند. سنگ يادبود اين شهيد بزرگوار در كنار ديگر شهداي شهر نوش آباد در جوار امامزاده محمد بن زيد بن حسن مجتبي (ع ) مورد علاقه و احترام مردم قرار دارد |
|
| |
21فروردين ماه 1353ش. |
اعلام تصويب قانون موافقتنامة همكاري اقتصادي بين دولت ايران و دولت لهستان و ارسال موافقتنامه
عنوان سند: اعلام تصويب قانون موافقتنامة همكاري اقتصادي بين دولت ايران و دولت لهستان و ارسال موافقتنامه.
شرح سند: در اين سند، ضمن اعلام تصويب قانون موافقتنامة همكاري اقتصادي بين دولت ايران و دولت لهستان، نسخهاي از آن ضميمه شده است كه در آن، به مسائلي چون واگذار كردن هفت بيليون ريال از دولت لهستان به دولت ايران، تعيين موارد خرج اين اعتبار، تعيين موارد شمول موافقتنامه، صدور اجازة صدور و ورود كالاها به دست دولتهاي نامبرده، تعيين ريال به عنوان ارز شناخته شده براي قراردادهاي تحويل كالا، شرايط پرداخت، تعيين بانكهاي عامل قرارداد، تعيين بهرة اعتبار مورد استفاده، نحوة حل اختلافات، به رسميت شناخته شدن نسخة فارسي زبان و نسخة انگليسي و زمان اعتبار موافقتنامه، اشاره شده است.
شمارة سند: 220004516
تاريخ سند: 21/1/1353 ش.
تصاوير مرتبط:1، 2، 3، 4، 5، 6، 7، 8، 9، 10، 11، 12، 13، 14، 15
پيشينة روابط سياسي ميان ايران و لهستان، به عصر آق قويونلوها ميرسد؛ عصري كه هنوز نميتوان از ايران به مفهوم سياسي سخن گفت. اين روابط، در زمان دولت صفوي گسترش يافت و پيمان وحدت ميان دو دولت عليه عثمانيان بسته شد.
در دورة پهلوي و در سال 1305ش.،1927م. معاهدة مودت بین دولتهاي ایران و لهستان به دست علی نقیخان انصاری وزیر امور خارجه و کاردار سفارت لهستان در تهران منعقد گرديد و به دنبال آن، نمایندگی ایران در ورشو و نمایندگی لهستان در تهران تأسیس شد.
دورة جنگ جهانی اول و جنگ جهانی دوم، دورة احیای روابط دوجانبه بود. تاجران و شرکتهای لهستانی، تمایل عمیق خود را به همکاری با طرفهای ایرانی بخصوص در زمینة صنایع نفت، شیشه، چرم، پردازش غذا و مبلمان، اعلام كردند.
در سال 1943م. این روند طبیعی تعاملات دوجانبه، با ورود پناهندگان لهستانی از سیبری و آسیای مرکزی به ايران تقویت شد. اين پناهندگان، در دوران جنگ جهانی دوم، بهشت امنی در ایران یافته بودند و بسياري از آنان سالهاي طولاني در ایران ماندند.
لهستانیها در پنج اردوگاه در ایران زندگی میکردند: سه تا در تهران، یکی در مشهد و یکی هم برای بچهها در جلفای اصفهان. محل استقرار لهستانیها در تهران، در خیابان لالهزار بود، با مغازهها و رستورانهای لهستانی. انجمن ایرانی و لهستانی را نیز پرفسور «فرانچیک ماچالسکی» بنا نهاد. از اين رو بعد از جنگ جهانی دوم نيز، همکاریهای ايران و لهستان در عرصههای فرهنگی و اقتصادی ادامه يافت. در همين راستا، در سال 1347 طی سفر رئیس جمهور وقت لهستان به ايران، اولین سندی را - که به طور رسمی حاکم بر روابط فرهنگی دو کشور بود - وزيران امور خارجة دو کشور امضا كردند. |
|
| |
22فروردين ماه 1315ش. |
بخشنامه نخست وزير به وزارت دارايي و بيان دستورالعمل تغيير نام شهرها و مكانهاي جغرافيايي طبق نظر فرهنگستان
عنوان سند: بخشنامه نخست وزير به وزارت دارايي و بيان دستورالعمل تغيير نام شهرها و مكانهاي جغرافيايي طبق نظر فرهنگستان
شرح سند: در اين بخشنامه ضمن اشاره به ديده شدن اشتباهاتي از لحاظ علمي، تاريخي، جغرافيايي و لغوي در تغيير نامهاي جغرافيايي و اسامي خاص، دستور داده شده است كه اسامي جغرافيايي و تاريخي براي تصحيح به فرهنگستان ارسال شوند و نيز در آينده پيشنهاد هر تغييري در اسامي با دلايل تغيير براي تصويب به فرهنگستان ارسال شود.
شمارة سند: 240039141
تاریخ سند22 فروردين 1315 ش.
تصاویر مرتبط: 1- |
|
| |
23فروردين ماه 1318ش. |
تشكيل كميسيوني براي جلوگيري از نامگذاري اطفال به نامهاي نامأنوس خارجي
عنوان سند: تشكيل كميسيوني براي جلوگيري از نامگذاري اطفال به نامهاي نامأنوس خارجي
شرح سند: در اين سند وزير كشور از وزارت فرهنگ خواسته است كه براي شركت در كميسيوني براي جلوگيري از نامگذاري اطفال به نامهاي نامأنوس خارجي نمايندهاي را معرفي كند. وزير فرهنگ نيز به آقاي محيط طباطبايي دستور داده است كه به عنوان نمايندة وزارت فرهنگ در اين كميسيون شركت كند.
شمارة سند: 297013301
تاریخ سند: 23 فروردين
تصاویر مرتبط: 1- 2- 3 |
|
| |
23 فروردين ماه 1329ش. |
قانون تعرفة مخابرات تلگرافي
عنوان سند: قانون تعرفة مخابرات تلگرافي
شرح سند: اين سند، حاوي قانون تعرفۀ مخابرات تلگرافي مشتمل بر پانزده ماده ميباشد که در آن، به مواردي از جمله: قيمت مخابرات تلگرافي در ايران، پرداخت كنندۀ قيمت مخابرات تلگرافي، چگونگي الصاق تمبر بر روي قبض و بر روي ته ورق كتابچه، شرايط ثبت نشانی براي ادارة تلگراف، قيمت مخابرات تلگرافي به خط لاتين، قيمت مخابرات تلگرافي براي هر وزارتخانه و انجمن طبق اعتبار داده شده و...، اشاره شده است
شمارة سند: 240003247
محل در آرشيو: 524ث4آآ1
تاريخ سند: 23/1/1329
تصاوير مرتبط: 1، 2، 3.
در دنياي قديم و در كشورهاي باستاني مانند ايران، با افروختن آتش در قلۀ كوهها و جاهاي بلند، از نقاط دور علامت مي دادند و از خبرها آگاه مي شدند. در زمان شاهان هخامنشي، اين كار معمول بود و نگهبانان در پست هاي خود مراقب بودند. پادشاهان، از خبرهاي مهم و پيشامدهاي غير منتظره آگاه مي شدند و دستور اقدام فوري و مقتضي صادر مي كردند .
يوناني ها و رومي هاي قديم نيز، همين روش را به كار مي بردند . بوميان سرخ پوست امريكا، به وسيلۀ دود به هم علامت ميدادند و سياهان افريقائی از صداي نوعي طبل ( تام تام )، براي مخابرات استفاده ميكردند. اينها همه مقدمات تلگراف هوائي بود، كه به دست كلدشاب اختراع شد و نخستين بار در سال 1794م.، براي اعلام خبر فتحي به موقع عمل گذاشته شد .اما الكتريسيته، طريقهاي براي انتقال علامات به دست داد كه مطمئنتر، كاملتر و انعطاف پذيرتر بود . ابتدا كوك، آن گاه ويتستن در1840م. به وسيلۀ الكتريسيتۀ مغناطيسي، جريانهائي فرستادند. اما يك نفر نقاش موسوم به ساموئل مورس، از 1832م. به اين فكر افتاد كه علامات را براي هميشه در مجموعهاي ثبت كند. آن مجموعه، شامل تركيبي ساده از خط و نقطه است كه نمايندۀ حروف الفباست و با فرستادن جريانهاي كوتاه يا بلند، خط و نقطهها يعني حروف را انتقال ميدهند. اين روش، امروزه جهاني و بين المللي گرديده است.
تلگراف، همواره رو به تكامل رفت و موفق گرديد علامات را به طور خود كار چاب كند.
در 1854م. بورسل، ارتعاشات صوتي انسان را در هوا، تبديل به امواج الكتريكي كرد و پايۀ اختراع تلفن را كار گذاشت. اما گراهام بل بود كه با ساختن غشا يا پردۀ ناقل ، افتخار اين اختراع را به دست آورد.
از هنگامي كه تلگراف و تلفن اختراع شد، نويد اختراع ديگري را نيز ميدادند كه عبارت از بلينوگرافي ( انتقال تصاوير ) و راديو و تلويزيون بود.
در ايران، تـلگراف اولین بار در سال 1275 ق. بـين تهـران و کاخ سلطنـتي سلطانـيه داير شد. جريان امر، چـنين بود که در زمان سلطنت ناصرالدين شاه، ميرزا آقا خان نوري، صدراعـظم وقت، در ضمن گزارش روزانه، خبراختراع جديد (تـلگراف) را به عرض شاه رسانيد، وي مقرر کرد که اين اخـتراع، در ايران نیز مورد استـفاده قرار گـيرد. پس از آزمايش هاي اوليه- که در مدرسۀ دارالفـنون و بـين باغ سلطاني ارگ وباغ لاله زار به عـمل آمد- دستور داده شد که بـين باغ سلطانيه (باغ يـيلاقي شاه) و تهـران، سيم تـلگراف کشيده شود. سيم کشي در سال 1274 ق. آغازشد و در سال 1275ق.، خاتـمه يافت.
اولين مخابرۀ تـلگراف، به وسيلۀ ناصرالدين شاه و عـده اي از رجال و امرا انجام گـرفت. از آن پس مقـررشد که سيم کشي به نقاط ديگر مخصوصاٌ تـبريز ( مقر وليعـهـد ) شروع شود. پس از اتمام سيم کشي به تـبريز، خطوط تـلگرافي به ماکو و سپس به جلفا امـتـداد يافت، و بـين امپراتور روسيه و شاه ايران تـلگـرافهاي تـبريک مبادله شد. |
|
| |
25 فروردين ماه 1326ش. |
رونوشت تصويبنامة هيئت وزيران، دربارة فروش عمارت و اراضي خزانه داريكل به بانك ملي
عنوان سند: رونوشت تصويبنامة هيئت وزيران، دربارة فروش عمارت و اراضي خزانه داريكل به بانك ملي.
شرح سند: اين سند، حاوي رونوشت تصويبنامة هيئت وزيران در خصوص فروش عمارات و اراضي خزانهداري كل مطابق مقررات و بدون رعايت مزايده، به بانك ملي ايران است. در انتها اشاره شده است كه پس از افتتاح مجلس شوراي ملّي، مجوز قانوني ترك مزايده تحصيل خواهد شد.
شمارة سند: 230000510
محل در آرشيو: 310 ب3آح1
تاريخ سند: 25/1/1326
تصاوير مرتبط:1 |
|
| |
26فروردين ماه 1318ش. |
صدورفرمان انتخابات دوره دوازدهم
|
شرح سند: فرمان انتخابات دوازدهمين دوره مجلس شوراي ملي
شمارة سند:293005239
تاريخ سند: 1318
تصاوير مرتبط: 1
دوازدهمين دوره قانونگذاري در سوم آبان 1318ش. توسط رضاشاه افتتاح و در نهم آبان ماه همان سال رسميت يافت.
بروز جنگ جهاني در اين سالها، تحولات گوناگوني در اوضاع اجتماعي، اقتصادي و سياسي كشور پديد آورد. در اواخر دورة دوازدهم، پس از حملة قواي انگليس و شوروي به خاك ايران، رضاخان از مقام سلطنت استعفا داد و محمدرضا پهلوي به سلطنت رسيد. نمايندگان كه در تمام عمر مجلس دوازدهم سكوت اختيار كرده بودند، در اين يك ماه و نيم آخر، خودي نشان دادند و چند لايحة ضروري را به تصويب رساندند كه از آن جمله ميتوان لايحة افزايش حقوق كارمندان كشوري و لشكري، لايحة عفو بعضي از مجرمين و متهمين سياسي (موسوم به لايحة عفو عمومي) و لايحة محاكمه راهزنان در دادگاههاي عمومي به جاي دادگاههاي نظامي را نام برد.
علاوه بر موارد فوق 58 قانون مختلف در زمينه هاي گوناگون از جمله تصويب قانون پيمان دوستي و مودت بين دولت ايران و ساير دول، قانون اجازه استخدام و تمديد قرارداد متخصصين خارجي ، تصويب قانون بازرگاني بين دولت ايران و ساير دول، به تصويب نمايندگان مجلس دورة دوازدهم رسيد.
مجلس دوازدهم در 45 روز آخر فعاليت خود رسيدگي به موضوع جواهرات سلطنتي و ضبط و تحويل اموال رضاشاه و تعقيب و محاكمه و مجازات عمال نظميه را در دستور كار خود قرار داده بود. به دنبال عدم پويايي سياسي جامعه و ركود و تعطيلي فعاليتها و تحركات حزبي و سياسي در دوره رضاشاه، بساط نشريات نيز به كلي از رونق افتاد و به همين دليل در ايام فعاليت دوره دوازدهم مجلس فقط مطبوعات خبري يا سرگرم كننده و نشريات موافق دولت اجازه فعاليت داشتند.
دوازهمين دورة قانونگذاري روز 9 آبان ماه 1320 خاتمه يافت.
|
|
| |
26 فروردين ماه 1342ش. |
يك نسخه ضميمة مجلة دانشكدة ادبيات با عنوان «پروفسور ريپكا» در دانشكدة ادبيات تهران، سخنراني و مراسم اعطاي دكتراي افتخاري
عنوان سند: يك نسخه ضميمة مجلة دانشكدة ادبيات با عنوان «پروفسور ريپكا» در دانشكدة ادبيات تهران، سخنراني و مراسم اعطاي دكتراي افتخاري»
شرح سند: در اين مجله، گزارشهائي دربارة برگزاري مراسم در دانشكدة ادبيات دانشگاه تهران، سخنراني دكتر علي اكبر سياسي (رئيس دانشكده)، سخنراني پروفسور ريپكا دربارة حافظ و سپاسگزاري وي از بابت لطف جامعة علمي ايران در حق او، سخنراني پروفسور ريپكا در تالار فردوسي با موضوع خاقاني و مراسم اعطاي دكتراي افتخاري به نامبرده به دست دكتر سياسي و آقاي (كيهان معاون دانشگاه)، به چشم ميخورد.
شمارة سند: 280001261
تاريخ سند: 1342 ش. [26/1/1342 ش.]
تصاوير مرتبط: 1، 2، 3، 4، 5، 6، 7، 8، 9، 10، 11، 12، 13، 14، 15، 16، 17، 18
يان ريپكا، [yan ripka]، مستشرق چكسلواكيائي، استاد دانشگاه پراگ؛ از دانشگاه وين در زبانهاي اسلامي (عربي، فارسي و تركي) درجة دكتري گرفت. به قفقاز، تركيه و ايران، مسافرتهاي بسيار كرد. در جشن هزارة فردوسي در تهران، نمايندة رسمي دولت چكسلواكي بود. پس از آن، يك سال در ايران توقف كرد و با فضلاي كشورمان باب معاشرت را باز كرد و مدال فردوسي به وي اعطا شد. به دعوت محمد رضا پهلوي، در فرودين 1342 به ايران سفر كرد. اثر عمدهاش، كتابي است در تاريخ ادبيات ايران، بعلاوه مقالات متعدد در مجلات معتبر مانند آرشيو شرقي (پراك).همچنين، مدير سلسله انتشارات معروف به مونوگرافي آرشيو شرقي بوده و در تأسيس مؤسسة شرقي پراگ سهم داشته است. |
|
| |
27 فروردين ماه 1304 ش . |
ابلاغ قانون تبديل بروج به ماههاي فارسي از نوروز 1304 ش
عنوان سند: ابلاغ قانون تبديل بروج به ماههاي فارسي از نوروز 1304 ش.
شرح سند: اين قانون مشتمل بر دو ماده و در يازدهم فروردين 1304 به تصويب مجلس رسيده و در آن مبداء تاريخ، هجرت خاتم النيين (ص)، آغاز سال روز اول بهار، سال شمسي حقيقي و تعداد ماهها دوازده عدد اعلام و نيز سال شماري خطا و ايغور از تاريخ تصويب اين قانون منسوخ اعلام شده است.
شمارة سند: 297038613
تاریخ سند: 27 فروردين 1304
تصاویر مرتبط: 1-
به درستی روشن نیست از چه زماني ماه شماری بُرجی (حمل، ثور، ...) به گاهشماری ایرانی راه یافته است. روایات تاریخی در این زمینه متفاوت است. پس از حملة مغول، گاهشماری مغولی خُتا و اویغور گاهشماری ایرانی شد. امّا اثری که این گاهشماری به جای گذاشت سال شماری دوازده حیوانی بود که به موجب آن هر سال به نام یک حیوان مشخص میشد. در دوران قاجار، پس از تأسیس سازمانهای نوین اداری، بهویژه پس از سپرده شدن امور گمرک به دست مستشاران بلژیکی، برای محاسبات اداری و پرداخت حقوق کارکنان دولت، ماه شماری بُرجی به کار گرفته شد. اصطلاح «اول برج» و «آخر برج» نیز، که هنوز ورد زبان کارمندان دولت است، ظاهراً از همان زمان باب شده است. در 21 صفر 1329 ق./ یکم اسفند 1289 ش. «قانون محاسبات عمومی» به تصویب مجلس شورای ملی رسید. مادة سوم این قانون چنین مقرر میدارد: «مقیاس زمان بعد از این در محاسبات دولتی سالهای شمسی و ماههای شمسی (بروج) خواهد بود.» هرچند تصویب این قانون نخستین گام برای رسمیت دادن گاهشماری ایرانی به جای گاهشماری قمری بود، امّا همین قانون نیز مانند فرمان مشروطیت، قانون اساسی و متمم قانون اساسی، و همه قوانینی که تا پایان سال 1303 شمسی به تصویب مجلس شورای ملی رسیده، به تاریخ هجری قمری تاریخ گذاری شده است. با اين وجود تلاشها براي كاربرد گاهشماري ايراني ادامه يافت و در اين ميان بايد به اقدامات سيد حسن تقي زاده اشاره كرد. سرانجام در تاريخ يازدهم فروردين 1304 قانون استفاده از گاهشماري ايراني به جاي گاهشماري قمري به تصويب مجلس شوراي ملي رسيد. |
|
| |
28 فروردين ماه 1309ش. |
درخواست «اوگانيانس» مبني بر اجازة تأسيس مدرسه
عنوان سند: درخواست «اوگانيانس» مبني بر اجازة تأسيس مدرسه
شرح سند: اين سند، حاوي تقاضاي اوگانيانس از وزارت معارف ميباشد. نامبرده، ضمن معرفي خود و اينكه از طرف سفارت ايران در مسكو، مأمور تحصيل در رشتة سينما بوده و بعد از اتمام تحصيل، از وزارت معارف تقاضاي افتتاح كلاس سينما كرده، اما وزارت معارف، اجازة رسمي تأسيس كلاس را در صلاحيت نظميه دانسته و ادارة نظميه نيز وزارت معارف را مسئول اين امر قلمداد كرده است. لذا مشاراليه با خاطر نشان ساختن تلاشهاي زياد در اين زمينه و در آستانة تشكيل بودن كلاس، تقاضا دارد اجازة رسمي آن، هرچه زودتر صادر گردد.
شمارة سند: 297007469
محل در آرشيو: 403ث5آپ1
تاريخ سند: 28/1/1309
تصاوير مرتبط: 1
اوانس اوگانیانس، اولین کارگردان سینمای ایران و همچنین، بانی اولین مدرسة بازیگری در ایران بود. وي، در سال۱۲۷۹ یا ۱۲۸۰، به روایتی در عشق آباد جمهوری ترکمنستان و به روایتی در مشهد متولد شد. اوانس اوگانیانس، به نام اوانس اوهانیان [Ovanes Ohanian] هم معروف است که اين، البته تلفظ درست نام او را بهتر نشان میدهد.
تحصیلاتش را در رشتة تجارت در تاشکند، حقوق در عشق آباد و سینما در مسکو پايان برد و در سال ۱۳۰۸، همراه با دخترش زما (بازیگر فیلم حاجی آقا آکتور سینما) به ایران مهاجرت کرد. در سال ۱۳۰۹ مدرسة آرتیستی سینما را - که اولین مدرسة سینمائی در ایران بود - با نام پرورشگاه آرتیستی سینما، در تهران تأسیس کرد و در همان سال به عنوان نویسنده ، کارگردان، بازیگر و تدوینگر، اولین فیلم تاریخ سینمای ایران را به نام آبی و رابی پدید آورد. در سال ۱۳۱۱، استودیو پرسفیلم را راهاندازي کرد. شکست اقتصادی دومین فیلمش، حاجی آقا آکتور سینما، موانعی جدی در جهت پیگیری اهداف اوگانیانس به وجود آورد. در سال ۱۳۱۷، از وی برای تأسیس یک مدرسة سینمائی در کلکته دعوت شد. او نيز با قبول این دعوت و سفر به هند، اولین مدرسة سینمائی را در کلکته ی هند در سال ۱۳۱۸ برای آن کشور راه انداخت. وی، چند سال در هند اقامت داشت و در آن مدت در فرهنگستان اختراعات و اکتشافات آسیا عضویت داشت و در آن فعالیت میکرد. در سال ۱۳۲۶ به ایران بازگشت و سرانجام در سال ۱۳۴۰، در تهران درگذشت و در گورستان ارامنةتهران به خاک سپرده شد. |
|
| |
29 فروردين ماه 1313ش. |
بخشنامة وزارت امور خارجه دربارة ضرورت تمركز اخبار در ادارة اطلاعات مطبوعات و ترجمه
عنوان سند: بخشنامة وزارت امور خارجه دربارة ضرورت تمركز اخبار در ادارة اطلاعات مطبوعات و ترجمه
شرح سند: در اين بخشنامه ضمن اشاره به اهميت تمركز اخبار در ادارة اطلاعات مطبوعات و ترجمه از كلية وزارتخانهها و سازمانهاي دولتي خواسته شده است كه همه روزه اخبار هر يك از دوائر توسط فردي جمعآوري و تنظيم و به اين اداره ارسال شود. همچنين به ضرورت دقت و مراقبت و كنترل اخبار قبل از نشر آنها در جرايد و بهخصوص انتشار اخبار در جرايد خارجي توسط ادارة اطلاعات مطبوعات و ترجمه اشاره شده است.
شمارة سند: 11612 - 102012
تاریخ سند: 29 فروردين 1313 ش.
تصاویر مرتبط: 1- |
|
| |
29 فروردين ماه 1329ش. |
اعتراض جمعي به انتخابات تهران
عنوان سند: اعتراض جمعي به انتخابات تهران.
شرح سند: در اين سند، عدهاي ضمن برشمردن دلايل اعتراض خود به انتخابات برگزار شده در تهران، خواهان رسيدگي فوري به شكايت خود شدهاند. از موارد ياد شده، ميتوان به اعتراض به نحوة اخذ رأي در مسجد تركها، غير منطقي بودن تعداد آرا با ساعت كار شعبه، نامتناسب بودن آرا با ميزان معروفيت نامزدها، يك خط و يكنواخت نبودن كاغذهاي رأي، به كار بردن اسامي جعل شده در دفاتر شعبه، صدور حكم تعقيب اعضاي صندوق ذكرشده به علت تخلف و تطبيق نداشتن آراي اعلام شده با دفاتر، اشاره كرد.
شمارة سند: 293005034
تاريخ سند: 29/1/1329 ش.
تصاوير مرتبط: 1، 2، 3، 4 |
|
| |
30 فروردين ماه 1309 ش. |
اصلاح جملة رابعه از مادة 21 نظامنامة اجراي قانون پستي توسط هيئت وزراء
عنوان سند: اصلاح جملة رابعه از مادة 21 نظامنامة اجراي قانون پستي توسط هيئت وزراء
شرح سند: اين اصلاحية هيئت وزراء در جلسة 28 فروردين 1309 ش. دربارة توقيف و امحاي كارتهاي پستال، كتب، جرايد، مطبوعات، تصاوير و اشكالي كه برخلاف اخلاق حسنه و مذهب ميباشد، صادر شده است.
شمارة سند: 240004617
تاریخ سند: 30 فروردين 1309 ش.
تصاویر مرتبط: 1-
پست يكي از اركان حيات سياسي، اداري، اقتصادي، اجتماعي و همچنين عامل همبستگي ملي و جهاني شناخته شده و در برقراري ارتباطات و فعاليتهاي جوامع نقش زير بنايي دارد. ايرانيان اولين كساني بودند كه از پيامرسانهاي سواره براي حمل مراسلات پستي استفاده ميكردند. واژة پست برگرفته از كلمه پوستاس از زبان سانسكريت به معني ثابت است. اين كلمه در زبان لاتين به صورت پستا به معني به امانت گذاردن تغيير شكل يافته و به ايستگاههايي اطلاق ميگرديد كه در آن اسب يدكي به منظور مسافرت نگهداري ميشد. كورش هخامنشي حدود 2500 سال پيش موقعي كه عازم نبرد با سكاها بود دستور داد بين پايتخت او يعني شهر شوش و درياي اژه يكصد و يازده ايستگاه اسبي ايجاد نمايند تا رابطة دائمي او با پايتخت برقرار باشد به اين ترتيب بود كه كورش، شاه ايران اداره پست منظم را بهوجود آورد. كوروش علاقه داشت هر چه زودتر از كليه اتفاقات و حوادث و نظارت حكام حتي در دورافتادهترين نقاط مملكت مطلع شود وبراي اجراي همين نظر بود كه دستگاه چاپاري دقيق وسريعي در سراسر كشور ايجاد كرد و اين دستگاه پستي كهن به قدري خوب اداره ميشد كه موجب تحسين جهان قديم بود. از سال 1229ش. كه به دستور ميرزا تقيخان اميركبير چاپارخانه علاوه بر ارسال نامهها، مكاتبات و فرامين دولتي، ارسال نامهها و مراسلات مردم و تجار را نيز بر عهده گرفت براي حمل و نقل مرسولات مزبور از قاصدهاي پياده و چاپارهاي سوار استفاده ميشد. به عبارت ديگر ميتوان گفت كه اميركبير معمار پست نوين در كشور ايران است و فكر بلند او بود كه موجب شد سازمان پست به معني واقعي در ايران آغاز به كار كند. در سال 1302 با شركتي ايتاليايي براي حمل و نقل محمولات در خطوط مهم پستي قراردادي بسته شد كه تا اوايل سلطنت رضاشاه ادامه داشت و اين شركت محمولات پستي را با وسايل موتوري خود حمل ميكرد. چاپارخانه از زمان پيدايش خود در اوايل سلطنت ناصرالدين شاه در محلي به نام «سراي امير» در بازار تهران جاي داشت وبعدها نيز به اول خيابان لالهزار فعلي منتقل شده بود. قانون تاسيس پست جمهوري اسلامي ايران در تاريخ سوم آبان ماه 1366 تصويب و در خرداد 1367 توسط نخست وزير وقت به وزارت پست و تلگراف و تلفن ابلاغ گرديد. |
|
| |
30 فروردين ماه 1313ش. |
اعطاي اجازه به بانك ملي براي وارد كردن نقره جهت ضرب سكه
عنوان سند: اعطاي اجازه به بانك ملي براي وارد كردن نقره جهت ضرب سكه
شرح سند: اين سند، شامل تصويبنامة هيئت وزيران راجع به تصويب اجازة ورود نقره به بانك ملي ايران به مدت يك سال ميباشد كه در صورت اقتضا، بانك، موظف به ضرب مسكوكات يك، دو و پنج ريالي در ضرابخانه خواهد بود.
شمارة سند: 2400000871
محل در آرشيو: 205ب1آآ1
تاريخ سند: 30/1/1313
تصاوير مرتبط: 1
از زماني كه زندگي اوليه به صورت خانواده و قبيله درآمد و به طور كلي اجتماع شروع شد، احساس افراد به كمك و ياري به يكديگر بيشتر شد و ناچار هر يك با سعي و عمل خود، به رفع حوائج ديگري پرداخت تا به نوبة خود توانست از دسترنج ديگري بهرهمند گردد. اين عمل ابتدائي را، بايد اولين پاية نظام اجتماعي و اقتصادي و اصل داد ستد دانست. با پيشرفت تمدن، ايجاد شهرها، اختراع خط و به وجود آمدن خانه و مسكن، ارتباط افراد براي مبادله، وسعت بيشتري يافت و كمكم داد و ستد و معاوضه فردي، جاي خود را به بازرگاني داد؛ به طوري كه كوشش در توسعة امور اقتصادي و ارتباطات، موجد تشكيل دولتها و احداث طرق و تأسيسات دريائي و سازمانهاي مختلف و تنظيم قوانين براي بررسي و انتظام امور گرديد.
سپس تشكيل دولتها و رفاه اجتماع و انضباط امور اقتصادي و توليد ثروت، موجد اصولي گرديد كه به پيدايش سكه انجاميد و تا مدتها ضرب سكه با نقوش وطرحهاي گوناگون در دورههاي مختلف انجام ميشد. و رفته رفته با پيدايش بانك و بانكداري، ضرب سكه به عهدة بانك ملي ايران واگذار شد و درحال حاضر، اين وظيفه به عهدة بانك مركزي است. |
|