| |
1 آذر ماه1312 ش. |
فرمان اجراي قانون راجع به احداث و توسعة معابر و خيابانها به انضمام متن قانون
عنوان سند: فرمان اجراي قانون راجع به احداث و توسعة معابر و خيابانها به انضمام متن قانون
شرح سند: اين قانون، مشتمل بر ده ماده، در جلسة بيست و سوم آبان 1312 به تصويب مجلس شوراي ملي رسيده و فرمان اجراي آن، در اول آذر ماه همان سال صادر شده است. در اين قانون به موادي كه طبق آن بايد شهرداري به احداث و توسعة معابر بپردازد، از قبيل ترسيم نقشة مشروح محل، كسب تصويب انجمن بلديه، حكومت محل و وزارت داخله، انتشار اعلان براي اخطار به مالكان، رسيدگي به اعتراضات، نحوة خريداري و پرداخت قيمت املاك و نحوة حل اختلافات اشاره شده است.
شمارة سند: 293006090
تاريخ سند: 1/9/1312 ش.
تصاوير مرتبط: 1- 2- 3- 4- 5- 6-
جابجايي و انتقال انسانها و يا اموال و كالاها از جايي به جاي ديگر در حوزة حمل و نقل قرار ميگيرد. اين مسئله در واقع يكي از مشغلههاي مهم انسان از ابتداييترين تا پيشرفتهترين مراحل توسعة جوامع بشري بوده است. از زماني كه انسان به توليد بيشتر پرداخت، نياز به ايجاد راههاي بهتر و جادههايي با مشخصات فني و مناسب، بيشتر احساس شد. اين نياز به حدي گسترش يافت كه امروزه استفاده از وسايل نقلية غولپيكر و سريعالسير و راههايي در زمين و هوا و دريا با كيفيتهاي بسيار بالا، امري غير قابل اجتناب گرديده است.
علل گرايش ايرانيان به راهسازي و به تبع آن توسعه و افزايش مهارت آنها در اين بخش را بايد تا اندازة زيادي ناشي از شرايط و ويژگيهاي حاكم بر سرزمين ايران دانست. راه و راهسازي در ميان ايرانيان چه در دوران باستان و چه در دورههاي پس از آن همواره يك ضرورت بوده است.
شهرهاي دوران باستان در ايران به دلايل نظامي، مذهبي و يا اهميت اقتصادي بنا ميشد. با وجود اينكه شهرنشيني قبل از دورة ساسانيان وجود داشت ولي بيشتر شهرهاي ايران در دوران باستان در زمان ساسانيان به وجود آمده است. در اين دوره عناصر عمدة ساخت شهر، كهندژ، شارستان و رَبَض بوده است.
ويژگيهاي شهرسازي ايران پس از اسلام با خصوصيات مذهبي و اسلامي در هم آمیخت و تكامل يافت، تا آنجا كه علاوه بر وجود ارتباطهاي منطقي و دقيق بين فضاها و عناصر شهرها مطابق با شرايط جغرافيايي، اقتصادي، نظامي سياسي و مذهبي، مفهوم منطقة شهري نيز در قالب روابط برابر و سالم بين شهر و روستا تحقق پيدا كرد. عناصر شهري در اين دوره، محله، بازار، مسجد، مدرسه، ميدان، ارگ، بارو و گذر بوده است.
آنچه كه تحت عنوان شهرسازي دورة جديد در ايران با هجوم موجي فراگير به شهرهاي بزرگ و سپس به سراسر كشور رسيد، چيزي جز انعكاس تحولات غرب نبود. در واقع سالها پس از انقلاب صنعتي در غرب دگرگونيهايي در شيوههاي شهرنشيني و برنامهريزي شهري به عمل آمد. اين مسئله ابتدا در شكل ساختمانهاي شهري و معماري تك بناها و سپس بر روي اقدامات شهرسازي اوليه حكومت پهلوي تأثير گذاشت و بتدريج به شكل قوانين نوسازي و بهسازي درآمد. |
|
| |
2 آذر ماه1321ش. |
اعلام انتخاب آقاي فروغي به عضويت افتخاري فرهنگستان شوروي
عنوان سند: اعلام انتخاب آقاي فروغي به عضويت افتخاري فرهنگستان شوروي
شرح سند: گزارش محمد ساعد به قوام دربارة انتخاب آقاي فروغي به عضويت افتخاري فرهنگستان شوروي
شمارة سند: 424/12-116002
تاریخ سند: 2/9/1321 ش.
تصاویر مرتبط: 1 –
محمد علي فروغي معرف به ذكاءالملك فرزند محمد حسين در سال 1254ش. در تهران متولد شد. پدرش از دانشمندان و محققان و شاعران بلند پاية عصر ناصري است و در وزارت انطباعات اعتماد السلطنه رياست قسمت ترجمه و تاليف را بر عهده داشت. فروغي در مدرسه دارالفنون به تحصیل علم پرداخت ولی قبل از تمام شدن این رشته، به ادبیات و فلسفه رو آورد و کم کم وارد خدمت دولتی شد. در سال 1274 علاوه بر تدریس در مدرسه علمیه و سیاسی، مترجم زبانهای فرانسه و انگلیسی در مراکز دولتی بود، سال 1286، در سن 32 سالگی از بنیانگذران لژ «بیداری ایران» شد. در این لژ، به مقام استاد اعظم با عنوان خاص (چراغدار) نائل گشت. وي در جريان انتقال سلطنت از قاجاريه به پهلوي و هم در جريان انتقال سلطنت از رضا شاه به پسرش نقش مهمي ايفا کرد. فروغي داراي دو چهره متضاد است، يكي فروغي سياستمدار و ديگري فروغي دانشمند، اديب و فيلسوف. در چهرة اول فروغي تمام مراحل ترقي و مشاغل مهم مملكت را پشت سر گذاشت. او در طول زندگي سياسي خود سه بار نخست وزير، يك بار كفيل نخست وزيري، يك بار رئيس مجلس شوراي ملي، پانزده بار وزير امور خارجه، دارائي، جنگ، عدليه، اقصاد ملي، يك بار سفير، وزير دربار، رئيس جامعة ملل، رئيس مدرسة عالي حقوق و بلاخره رئيس ديوان عالي كشور بوده است. در چهرة ديگر، فروغي دانشمند، اديب و فيلسوف و از بزرگان و محققين درجة اول محسوب ميشود. وي در جواني به كار ترجمه اشتغال داشت و چندين جلد تاريخ دنيا را ترجمه و تخليص كرد كه در مدارس آن روز تدريس ميشد. پر بارترين دوران حيات علمي فروغي از 1314تا1320 است كه موفق شد آثار مهمي از خود به يادگار گذارد. در اين شش سال فروغي منزوي و خانه نشين بود و در تمام اين مدت رضا شاه حتي يک بار هم سراغي از او نگرفت. اما از نظر خود فروغي اين دوران پر بارترين دوران زندگي او به شمار ميآيد، زيرا طي اين سالهاي انزوا و گوشه گيري بود که آثاري چون «سير حکمت در اروپا» و «حکمت سقراط» و «آئين سخنوري» را پديد آورد و به تحقيق در آثار بزرگان ادب فارسي و تصحيح و نشر گلستان و بوستان سعدي، و مقابله و تصحيح شاهنامه فردوسي و خمسه نظامي پرداخت. فهرست ديگر آثار وي بدين شرح است: تاریخ مختصر ایران، تاریخ مختصر دولت قدیم روم، دوره مختصر از علم فیزیك، اصول علم ثروت ملل، حقوق اساسی یا آداب مشروطیت دول، تاریخ ملل قدیمه مشرق، حكمت سقراط و افلاطون، اندیشههای دور و دراز، پیام به فرهنگستان، فن سماع طبیعی، آئین سخنوری، زبده دیوان حافظ، تصحیح رباعیات خیام، خلاصه شاهنامه، مواعظ سعدی . فروغي در تأسيس فرهنگستان و احياء زبان فارسي كوشش فراوان داشت و مدتي رياست فرهنگستان را عهده دار بود. وي سرانجام در آذر 1321 در سن 67 سالگي در اثر سكته در گذشت. |
|
| |
3 آذر ماه1305 ش. |
اعلان خروج اشياي عتيقة روي خاكي و زير خاكي از مرزهاي ايران
عنوان سند: اعلان خروج اشياي عتيقة روي خاكي و زير خاكي از مرزهاي ايران
شرح سند: اين اعلان كه از سوي رئيس كل ماليه، وزارت معارف و وزارت ماليه صادر شده، مشتمل بر 4 ماده است كه در آن به موضوعاتي چون لزوم مراجعه به ادارات مالية يكي از استانهاي آذربايجان، خراسان، اصفهان و شيراز براي كسب مجوز خروج اشياي عتيقة روي خاكي با عمر كمتر از پنجاه سال، مراجعه به ادارة خزانهداري كل محاسبات بيوتات براي كسب مجوز خروج اشياي عتيقة روي خاكي با عمر بالاتر از پنجاه سال، مراجعه به وزارت معارف براي حمل ساير اشياي عتيقة رو خاكي و انواع اشياي زير خاكي و ضبط عين جنس توسط دولت در صورت خروج بدون مجوز اشاره شده است.
شمارة سند: 240002581
تاريخ سند: 3/9/1305 ش.
تصاوير مرتبط: 1- |
|
| |
3 آذر ماه1313 ش. |
گزارشهاي برگزاري جشن و كنفرانسهايي دربارة فردوسي، از مصر و برلن
عنوان سند: گزارشهاي برگزاري جشن و كنفرانسهايي دربارة فردوسي، از مصر و برلن
شرح سند: در گزارش ارسالي از قاهره به برگزاري جشن و كنفرانس به مناسبت هفتة فردوسي به وسيلة سفارتخانة ايران در قاهره اشاره شده است. در اين گزارش به خلاصة برنامههاي اجرايي شامل سخنراني به زبان فارسي، عربي و فرانسه راجع به ايران و فردوسي، برگزاري نمايشگاه آثار ادبي و صنعتي ايران، نمايش فيلمهايي دربارة پيشرفت ايران، نام گذاري يك خيابان يا پل يا باغ معتبر پايتخت مصر به نام فردوسي، اشاره شده است. وزير مختار ايران در برلن نيز برگزاري جشنهايي به مناسبت هزارمين سال زادروز فردوسي و نامگذاري خياباني در برلن به نام ايران را گزارش كرده است.
شمارة سند: 297022224
تاريخ سند: 3/9/1313 ش.
تصاوير مرتبط: 1- 2- 3- |
|
| |
3 آذر ماه 1319 ش. |
مصوبة هيئت وزراء دربارة جلوگيري از گران فروشي كارخانهها و فروشندگان منسوجات و مصنوعات
عنوان سند: مصوبة هيئت وزراء دربارة جلوگيري از گران فروشي كارخانهها و فروشندگان منسوجات و مصنوعات و تعيين نرخ براي جلوگيري از اجحاف و بي عدالتي شرح سند: اين مصوبه با پيشنهاد وزارت پيشه و هنر تهيه شده و داراي 8 بند است كه در آن به تشكيل كميسيوني مركب از نمايندگان وزارت پيشه و هنر، دادگستري، بازرگاني، دارايي و شهرداري زير نظر استاندار يا فرماندار براي رسيدگي به هزينه و درآمد كارخانههاي منسوجات و مصنوعات و تعيين نرخ محصولات آنها اشاره شده است. در اين مصوبه درصد نرخ سود كارخانهها و فروشندگان عمده تعيين و مقرر شده نرخ اجناس توسط كميسيونهاي محلي براي تصويب به كميسيون مركزي ارسال شود و كلية كميسيونها مسئول نظارت كامل بر اجراي نرخ تعيين شده باشند. درمصوبه امضاي: مجيد آهي (وزير دادگستري)، دكتر محمد سجادي (وزير راه)، علي سهيلي (وزير كشور)، دكتر ابراهيم علم (وزير پست و تلگراف)، صادق وثيقي (وزير بازرگاني)، رضا قلي امير خسروي (وزير دارايي) و مصطفي قلي رام مدير كل كشاورزي شناسايي شد.
شمارة سند:5865 - 113005
تاریخ سند: 3/9/1319 ش
تصاویر مرتبط: 1 – 2 |
|
| |
3 آذر ماه1326 ش. |
مصوبة هيئت وزراء دربارة تأسيس شهرداري در بخش خمام شرح سند: در اين مصوبه هيئت وزراء بنا بر پيشنهاد
عنوان سند: مصوبة هيئت وزراء دربارة تأسيس شهرداري در بخش خمام شرح سند: در اين مصوبه هيئت وزراء بنا بر پيشنهاد وزارت كشور تصويب كرده است كه در بخش خمام شهرداري تأسيس شود. در مصوبه امضاي: عيسي صديق (وزير فرهنگ)، محمودجم (وزير جنگ)، علي اصغر حكمت (وزير مشاور)، احمد حسين عدل (وزير كشاورزي)، موسي نوري اسفندياري (وزير امور خارجه)، دكتر منوچهر اقبال (وزير بهداري)، دكتر محمد سجادي (وزير اقتصاد ملّي) و جواد بوشهري (وزير پست و تلگراف) شناسايي شد. شمارة سند: 7402 - 113006
تاریخ سند: 3/9/1326 ش.
تصاویر مرتبط: 1 –
خمام يكي از بخشهاي شهرستان رشت در استان گيلان است كه از شمال به درياي خزر، از خاور به لشت نشاء، از جنوب به كوچصفهان و حومه رشت و از باختر به بندر انزلي محدود ميشود. تنها دليل شكلگيري اين شهر در اين محل بخاطر وجود خمام رود است كه اين رودخانه در انتها به مرداب انزلي ميپيوندد. اين بخش داراي 2 شهر و 5 دهستان است. شهرهاي بخش خمام عبارتند از خمام و خشكبيجار و دهستانهاي آن چاپارخانه، چوكام، حاجي بكنده خشكبيجار، كته سر خمام و نوشر خشكبيجار مي باشند كه مجموعا داراي 79 آبادي هستند. توسعه و آبادي اين شهر به علت قرار گرفتن در مسير دو شهر مهم رشت و بندر انزلي است. در قديم در اين منطقه در هر خانهاي براي نگهداري آب شرب مورد استفاده، آن را داخل خمهايي نگه ميداشتند به طوري كه در اكثر خانهها اين خمها وجود داشت و به دليل وجود اين خم ها اين منطقه به خمآب و به مرور زمان به خمام تغيير نام پيدا كرد. اين شهر به شهر خوبان معروف بوده و در حال حاضر پسوند اغلب مردم اين منطقه خوباني است. مكان زيارتي مهم اين شهر بقعه آقا سيد حسن، از پسران امام موسي كاظم(ع) واقع در 13 كيلومتري شمال غربي رشت است. بناي قديمي اين بقعه را تخريب و به جاي آن ساختمان جديد و مجللي ساخته اند. صادرات اين شهر برنج، ماهي، تره بار، پيله كرم ابريشم و صنايع دستي چوبي ميباشد. آب و هواي اين بخش معتدل و مرطوب است. |
|
| |
4 آذر ماه1307 ش. |
مصوبة هيئت وزراء دربارة تعطيلي بعد از ظهر پنجشنبهه
عنوان سند: مصوبة هيئت وزراء دربارة تعطيلي بعد از ظهر پنجشنبهها
شرح سند: در اين مصوبه هيئت وزراء تصويب كرده است كه تعطيل بعد از ظهر دوشنبه در وزارتخانهها و ادارت دولتي به بعد از ظهر پنجشنبه تبديل شود. در مصوبه امضاي: مهديقلي هدايت (نخست وزير)، قاسم صوراسرافيل (كفيل وزارت پست و تلگراف)، حسين سميعي (وزير داخله)، فيروز فيروز (وزير ماليه) و علي اكبر داور (وزير عدليه) شناسايي شد.
شمارة سند: 12441 - 113018
تاریخ سند: 4/9/1307 ش.
تصاویر مرتبط: 1 – |
|
| |
4 آذر ماه1323 ش. |
برنامة دولت مرتضي قلي بيات
عنوان سند: برنامة دولت مرتضي قلي بيات
شرح سند: در اين سند آقاي بيات ضمن معرفي اعضاي كابينة خود، برنامة دولت را شامل 5 بند به مجلس شورا تقديم كرده است. وي سرعنوانهاي كلي برنامة دولت خود را در سياست خارجه، بهبود روابط دوستي با دول دوست، همكاري با متفقين و حفظ امنيت كشور و در سطح كشور بهبود زندگي مادي و معنوي مردم، تجديد نظر در قانون انتخابات و تهية مقدمات تبديل تدريجي وضع كشور به وضع عادي بعد از جنگ را از خود معرفي كرده است.
شمارة سند: 472/17- 116002
تاریخ سند: 4/9/1323 ش.
تصاویر مرتبط: 1 – 2-
مرتضي قلي بيات، فرزند حاج عباسقلي خان سهم الملك از مالكين بزرگ اراك در سال 1266 ش. [ وبه نقلي در سال 1268 ش.] در اراك ديده به جهان گشود. مادرش دختر مرتضي قلي خان وكيل الملك كرماني و نجم السلطنه (مادر دكتر مصدق) بود. بيات تحصيلات ابتدايي را در ايران فراگرفت. چند سالي را نيز در اروپا به سر برد، اما تحصيلات منظم و مشخصي نداشت. لقب سهام السلطان را احمد شاه به او داده بود. در آغاز مشروطيت وارد فعاليتهاي سياسي شد و حزب دموكرات را در اراك بنيان نهاد. وي از دورة چهارم تا سيزدهم مجلس شوراي ملّي به نمايندگي مردم اراك انتخاب شد و در اغلب دورهها نيز نيابت رياست مجلس را بر عهده داشت. در انقراض سلسلة قاجار از افراد فعال بود و در مجلس مؤسساني كه در سال 1304 براي تغيير سلطنت تشكيل شد، نايب رئيس مجلس بود. در سال 1322 در دولت دوم سهيلي وزير دارايي و در كابينة ساعد به عنوان وزير مشاور معرفي شد. محمد ساعد در اواسط آبان ماه 1323 بر اثر دشمني هاي حزب توده و تيرگي روابطش با دولت شوروي مجبور به كناره گيري از مقام خود شد. در اين هنگام عدهاي از نمايندگان به نخست وزيري دكتر مصدق ابراز تمايل كردند اما دكتر مصدق پذيرش اين پيشنهاد را منوط به قبول شرط وي براي بازگشت به مجلس [در صورتي كه تصدي ايشان پيش از انقضاي دورة چهاردهم خاتمه يابد] كرد و پس از عدم پذيرش اين شرط توسط مجلس موضوع نخست وزيري دكتر مصدق منتفي شد و ايشان توصيه كردند كه سهام السلطان بيات (خواهر زادة وي) به اين مقام برگزيده شود. در نتيجة اين توصيه و تلاشهاي خود بيات براي كسب رأي بالاخره با 50 رأي موافق كانديداي نخست وزيري شد و فرمان خود را دريافت كرد. افراد كابينة وي عبارت بودند از: محسن رئيس (وزير امور خارجه، تا 16/9/1323)، ابراهيم زند (وزير جنگ)، محمد سروري (وزير كشور)، امان الله اردلان (وزير دارايي)، مصطفي عدل (وزير دادگستري)، عيسي صديق (وزير فرهنگ)، نادر آراسته (وزير پست و تلگراف)، نصرالله انتظام (وزير راه تا 16/9/1323، وي سپس وزير امور خارجه شد)، كمال هدايت (وزير بازرگاني و پيشه و هنر)، سعيد مالك (وزير بهداري)، آقايان خليل فهيمي و علي اكبر سياسي (وزير مشاور). امور مربوط به وزارت كشاورزي نيز بر عهدة نخست وزير بود كه عملاً بر عهدة پسرش كه معاون وزارت كشاورزي بود، سپرده شده بود و بيات بدين وسيله راه را براي وزارت فرزندش هموار ميكرد. برنامة دولت بيات در 5 اصل تهيه و به مجلس تقديم شد كه با 72 رأي موافق مورد پذيرش نمايندگان قرار گرفت. از مهمترين وقايع دوران صدارت وي ميتوان به موارد زير اشاره كرد: ارائة طرح سياست موازنة منفي توسط دكتر مصدق به مجلس، تصويب مادة واحدة مربوط به لغو امتيازات دكتر ميلسپو رئيس كل دارايي، استعفاي دكتر ميلسپو از رياست كل دارايي و قبول آن توسط دولت، خروج ميلسپو و مستشاران مالي امريكايي از ايران، تحويل بندر شاهپور و راه آهن اهواز كه به موجب پيمان سه جانبه در مدت جنگ در اختيار متفقين بود به دولت ايران، اعلام جنگ دولت ايران به دولت ژاپن در پي امضاي موافقتنامة يالتا دربارة طرح نهايي براي شكست آلمان از طرف روزولت، چرچيل و استالين و شركت نمايندگان ايران در كنفرانس سانفرانسيسكو. مشكلاتي كه در دوران تصدي وي در پست نخست وزيري وجود داشت سبب شد كه در تاريخ 28 فروردين 1324 در مجلس حضور يافته و تقاضاي رأي اعتماد كند. ار 92 نفر نمايندة حاضر تنها 45 نفر به وي رأي اعتماد دادند و به اين ترتيب كابينة وي در 12 ارديبهشت 1324 ساقط شد و بيات جاي خود را به ابراهيم حكيمي سپرد. در كابينة دوم حكيمي، بيات به سمت استانداري آذربايجان برگزيده شد اما زماني وارد تبريز شد كه پيشه وري تمام امور شهر را در دست داشت و لذا مجبور به ترك محل خدمت خود شد. او در كابينة قوام سمت وزارت دارايي را بر عهده داشت و در غياب نخست وزير هنگام عزيمت به مسكو، نايب نخست وزير بود. در سال 1328 نائب رئيس مجلس مؤسسان دوم شد و در اولين دورة انتخابات مجلس سنا به نمايندگي اين مجلس برگزيده شد و در اين مجلس نيز نيابت رياست به او واگذار شد. در جريان خلع يد، جزء منتخبين مجلس سنا بود. در سال 1331 از طرف دكتر مصدق به رياست هيئت مديره و مدير عاملي شركت نفت ملّي ايران برگزيده شد و تا هنگام فوت در اين سمت باقي بود. بيات در 20 ارديبهشت ماه 1336 درگذشت و طبق وصيت جنازه اش در نجف اشرف دفن گرديد. |
|
| |
5 آذر ماه1312 ش. |
اعلام مصوبة هيئت وزيران دربارة نظامنامة شهرية محصلين مدارس متوسطه و عاليه
عنوان سند:اعلام مصوبة هيئت وزيران دربارة نظامنامة شهرية محصلين مدارس متوسطه و عاليه
شرح سند: اين نظامنامه مشتمل بر پنج ماده است كه در آن به مسائلي چون دريافت شهريه در مدارس دولتي به غير از مدارس ابتدايي، تعيين ميزان شهريه، تعيين افرادي كه از دادن شهريه معافند در 8 بند، تعيين تكليف افرادي كه در خرداد 1312 از تادية شهريه معاف بودهاند و معرفي افراد محروم به مدارس ملي اعانه بگير توسط وزارت معارف، اشاره شده است.
شمارة سند: 297008465
تاريخ سند: 5/9/1312 ش.
تصاوير مرتبط: 1- 2- |
|
| |
5 آذر ماه1318 ش. |
دستور وزير فرهنگ مبني بر مشاركت سينماها براي تبليغ و دعوت از سالمندان براي حضور در كلاسهاي سوادآموزي
عنوان سند: دستور وزير فرهنگ مبني بر مشاركت سينماها براي تبليغ و دعوت از سالمندان براي حضور در كلاسهاي سوادآموزي شرح سند: در اين دستور كه خطاب به رياست اداره كل شهرباني صادر شده، وزير فرهنگ ضمن اشاره به تبليغات مؤثر سينماها در هدايت بيسوادان به كلاسهاي سوادآموزي، از رئيس اداره كل شهرباني درخواست كرده است كه مديران سينماها را ملزم سازند كه چند جملة تبليغي را قبل از نمايش هر فيلم بر پرده سينما نمايش دهند.
شمارة سند: 297026375
تاریخ سند: 5/9/1318 ش.
تصاویر مرتبط: 1 –2- |
|
| |
5 آذر ماه1323 ش. |
ارسال گزارش نمايندگي سياسي ايران در هندوستان به نخست وزير
عنوان سند: ارسال گزارش نمايندگي سياسي ايران در هندوستان به نخست وزير
شرح سند: در اين گزارش به فعاليتهاي سياسي امريكا براي توسعة نفوذ سياسي و اقتصادي خود در جهان و رقابتهاي اين كشور با انگلستان در زمان جنگ جهاني از جمله در هند اشاره شده است. نويسندة گزارش به بيان اين موضوع پرداخته است كه چگونه امريكا با پي بردن به اهميت استراتژيك هندوستان از نظر اجراي عمليات جنگي در برمه، بر عليه ژاپن، به فكر مداخلة جدي در اوضاع سياسي اين كشور و حتي تحريك احساسات ملي و آزاديخواهي مردم آن است. در ادامة گزارشهاي دو نمايندة شخص رئيس جمهور امريكا مبني بر لزوم اتخاذ تدابير فوري از طرف دولت انگلستان و اعطاي آزادي و استقلال به مردم هندوستان و جلب محبت آنها براي مشاركت در جنگ بر عليه ژاپن آمده است.
شمارة سند: 11269 - 102011
تاريخ سند: 5/9/1323 ش.
تصاوير مرتبط: 1- 2-3- |
|
| |
5 آذر ماه1324 ش. |
مصوبة هيئت وزراء دربارة مادة هشتم آييننامة اجراي قانون مطبوعات
عنوان سند: مصوبة هيئت وزراء دربارة مادة هشتم آييننامة اجراي قانون مطبوعات، مصوب 21 بهمن ماه 1323 و 31 شهريور ماه 1324 ش.
شرح سند: در اين مصوبه هيئت وزراء بنا بر پيشنهاد وزارت فرهنگ به جاي مادة هشتم آيين نامة اجراي قانون مطبوعات، مصوب 21 بهمن ماه 1323 و 31 شهريور ماه 1324 ش. مادهاي را تعيين كردهاند كه در آن به مدارك مورد نياز براي متقاضيان امتياز روزنامه و مجله اشاره شده است و افراد ملزم شده اند كه اين مدارك را به اداره كل نگارش وزارت فرهنگ در تهران و به ادارة فرهنگ در شهرستانها ارائه كنند. در مصوبه امضاي: علي رياضي (وزير جنگ)، احمد حسين عدل (وزير كشاورزي)، خليل فهيمي (وزير كشور)، امان الله اردلان (وزير دادگستري) و محمد حسين فيروز (وزير راه) شناسايي شد.
شمارة سند: 8486 - 113008
تاریخ سند: 5/9/1324 ش.
تصاویر مرتبط:1 –
مطبوعات در لغت به معني نوشتجات چاپی ميباشد كه مطبوع به معنی طبع شده يا چاپ شده است. مطبوعات در قانون، عبارت است از نشرياتي كه بطور منظم با نام ثابت و تاريخ و شماره رديف در زمينههاي گوناگون خبري، انتقادي، اجتماعي، سياسي، اقتصادي، كشاورزي، فرهنگي، ديني، علمي، فني، نظامي، هنري، ورزشي و نظاير اينها منتشر مي شوند. مطبوعات حق دارند نظرات، انتقادات سازنده، پيشنهادها، توضيحات مردم و مسئولين را با رعايت موازين اسلامي و مصالح جامعه درج و به اطلاع عموم برسانند. حيات مطبوعات ايران به سه دوره اصلي قاجار، پهلوي و جمهوري اسلامي تفكيك شدهاست. روزنامهنگاري فارسي از هند شروع شد. روزنامهنگاري در ايران به دنبال سفر ميرزا صالح شيرازي به انگلستان به وجود آمد. وي اولین روزنامهنگار ایرانی بود كه با نشریه کاغذ اخبار، در عهد قاجار اسم خود را در تاریخ مطبوعات جاودانه کرد. مطبوعات داخلي در عهد ناصري دولتي بودند و در دوره مظفري فضاي مطبوعاتي به وجود آمد كه براي اولين بار به بخش خصوصي مجوز انتشار نشريه ادواري داده شد. نظامنامهها، تصويبنامهها و آئيننامهها از سال 1312 به بعد مصوب شدهاند كه هيئت وزيران در جلسه 30 آبان 1324 به پيشنهاد وزارت فرهنگ، ماده هشتم آئيننامه اجراي قانون مطبوعات را مصوب كرد. |
|
| |
6 آذر ماه1301 ش. |
گزارش مأمور مخفي دربارة تهديد دولت روسيه به قطع رابطه با ايران
عنوان سند: گزارش مأمور مخفي دربارة تهديد دولت روسيه به قطع رابطه با ايران و اثرات آن در مجالس سياسي و غيره
شرح سند: در اين گزارش به انتقادات مخالفان از دولت اشاره و نقل شده است اين عده معتقدند سياستهاي غلط دولت كشور را دچار تهديداتي از جانب روسيه خواهد كرد و تمامي زحمات دولتهاي پيشين را به هدر ميدهد.
شمارة سند: 293004745
تاریخ سند: 6/9/1301 ش.
تصاویر مرتبط: 1 – |
|
| |
7 آذر ماه1322 ش. |
گزارش رفع توقيف روزنامة «نامة آزاد
عنوان سند: گزارش رفع توقيف روزنامة «نامة آزاد»
شرح: در اين گزارش، فرماندار نظامي تهران خطاب به نخست وزير دربارة رفع توقيف از روزنامة نامةآزاد و منوط بودن رفع توقيف از روزنامة كيفر به دستور دفتر مخصوص شاهنشاهي توضيح داده است.
شماره سند: 11351-113015
تاريخ سند: 7/9/1322ش.
تصاوير مرتبط:1
اولين شمارة روزنامة كيفر در11 مرداد سال 1321 انتشار يافت. صاحب امتياز آن دكتر شكيبي و سردبيران آن امير نجات و اسدالله خلعتبري بودند. موضع اين روزنامه كمي چپ گرا بود؛ و در شهريور سال 1322 دوبار توقيف شد بار دوم بخاطر انتقاد و حمله به خانوادة شاه توقيف شده بود. روزنامة كيفر در شهريور 1324 به جاي روزنامة دماوند منتشر گرديد و از مرداد 1326 با سردبيران جديد مستقلاً شروع به انتشار نمود. افراسياب آزاد روزنامه نگار، وكيل دعاوي، نمايشنامهنويس و از نويسندگان پركار اواخر دورة مشروطيت بود كه روزنامه «نامة آزاد» را در سال 1303 منتشر كرد. شمارة اول اين روزنامه در چهار صفحه به قطع بزرگ و با سرمقاله زير به چاپ رسيد. «اثر و عقيده آزاد. آنچه سبب ظهور اثري شود قوه باشد. اثري بدون وجود قوه وجود نيابد...». پس از اين سرمقاله، مذاكرات مجلس و بعد اخبار داخله و در پاورقي صفحه دوم تسخير ارواح و علم مغناطيس چاپ شده است. شيوة انتشار روزنامه آن چنان كه در عنوان روزنامه نوشته، هفتگي بوده است. چندي بعد از انتشار، روزنامه وي توقيف شد و در اين زمينه با موفقيتي چشمگير روبه رو نبود. آزاد همچنين يكي از آغازگران مكتب نمايشي اخلاقي در ايران بود و تعداد بسياري نمايشنامه نوشته كه بيشتر آنها به معرض نمايش گذاشته شده است. تنها اثر به چاپ رسيدة وي «نامة آذريان يا سربازي وطن افتخار است» ميباشد كه در سال 1292ش. منتشر شده است. |
|
| |
8 آذر ماه1306 ش. |
ماده الحاقيه به قانون اجازه نامة طبابت
عنوان سند: ماده الحاقيه به قانون اجازه نامة طبابت
شرح سند: در اين مادة الحاقيه، مدت امتحانات مذكور در مادة اول قانون اجازهنامة طبابت مصوب 28 شهريور ماه 1306 از تاريخ تصويب ماده، تا دو سال تعيين شده است. در زير مادة الحاقيه امضاي حسين پيرنيا رئيس مجلس شوراي ملّي مشاهده ميشود.
شمارة سند: 7855 - 113008
تاریخ سند: 8/9/1306 ش.
تصاویر مرتبط: 1 –
طبق قانون مصوب مجلس شوراي ملي در سال 1290ش. كساني حق طبابت داشتند كه داراي تصديق نامه از مدارس طبي دولتي داخله يا خارجه كشور باشند و به اشخاصي كه داراي مدارك ياد شده نبودند در صورتي اجازه نامه طبابت داده ميشد كه امتحان داده و در آزمون آن قبول ميشدند. اما اين قانون به درستي اجرا نشد. از اين رو در شهريور 1306 قانوني به تصويب مجلس شوراي ملي رسيد مبني بر اينكه اطبايي كه تاكنون موفق به اخذ اجازه نامة رسمي طبابت نشدهاند چنانچه مدت ده سال متوالي مشغول طبابت بودهاند ميتوانند در جلسة امتحاني كه در وزارت معارف و مراكز عمدة ايالات و ولايات با عضويت اطباي ديپلمه و اطباي مجاز در طب قديم تشكيل شد، امتحان داده و در صورت قبولي به دريافت اجازه نامة طبابت نائل ميشدند و اطبايي كه از اين به بعد بر طبق اين قانون، اجازه نامة طبابت ميگيرند و ديپلم از مدارس دولتي داخله و خارجه ندارند حق استعمال كلمة «دكتر» را نخواهند داشت. |
|
| |
8 آذر ماه1306 ش. |
قانون اعتبار بلدية تهران و واگذاري عوايد مستغلات به بلديهه
عنوان سند: قانون اعتبار بلدية تهران و واگذاري عوايد مستغلات به بلديهها
شرح سند: اين قانون مشتمل بر دو ماده است كه در آن وزارت ماليه مجاز دانسته شده است كه بودجة بلدية تهران را از قرار ماهي 39 هزار تومان كارسازي كند و همچنين ماليات صدي پنج مستغلات شهرها و قصبات مهم را علاوه بر عوايد مستغلات متعلق به شهرداريها و عايدات فعلي آنها، به شهرداريهاي همان نقاط پرداخت نمايد. در زير قانون امضاي حسين پيرنيا رئيس مجلس شوراي ملّي مشاهده ميشود.
شمارة سند: 6363- 113006
تاریخ سند: 8/9/1306 ش.
تصاویر مرتبط:1 –
بعد از تاسيس قوه قانونگذاري در ايران و شكل گيري نظام حقوقي، نهاد بلديه شهرداري(جزونخستين) نهادهاي اداري تمدني جديد بود كه در جامعة ايران تاسيس شد. قانون بلديه بعد از نظام نامة انتخابات، نظام نامة داخلي دارالشوراي ملي ايران و قانون انجمن هاي ايالتي و ولايتي،چهارمين قانوني است كه به تصويب نخستين دوره مجلس شوراي ملي رسيده است. بلديه نخستين سازمان اداري جديد بود كه در همان دوران به موجب قانون بلديه موجوديت يافت. قانون بلديه اقتباس كاملي از قانون شهرداري ها در فرانسه است كه البته تغييرات قانوني بعدي و درنهايت قانون شهرداري مصوب 1334ش. نشان دهندة حفظ و پايداري شالودة اصلي آن است. به طور بسيار خلاصه نظام حقوقي مديريت شهري كه در قانون بلديه ديده مي شود مبتني بر دو محور بنيادين است مديريت و برنامه ريزي شهري و مستقل بودن، مديريت شهري از دولت است كه خود انجمن بلديه به انتخاب ساكنان شهرها برگزيده ميشدند. با به سلطنت رسيدن رضا شاه و در پرتو نوسازي با اقداماتي از جمله بازسازي و تشكيل ارتش نوين، ساخت كارخانه هاي صنعتي ، ايجاد راههاي جديد و راهآهن سراسري، تأسيس دانشگاه تهران، رواج آموزش نوين و تأسيس ادارات جديد، چهره ايران تا اندازه زيادي تغيير كرد. اما در زمينه مسائل شهري ، عمده توجه دولت رضاشاه به تغيير ظاهر شهرها به ويژه تهران بود. قانون بلديه مصوّب 1286ش. لغو گرديد؛ براي تمركز بيشتر نظام برنامه ريزي و تأمين اعتبار مالي شهرداريها،قانون ديگري در سال 1309 به تصويب رسيد. اين قانون انتخاب شهردار و ساير اعضاي شهرداري را در اختيار وزارت داخله قرار داد. قانون جديد 8 ماده و 3 تبصره داشت و گر چه توانست مشكلاتي از جمله تأمين اعتبارات مالي ضروري براي اداره امور شهرداري را تا اندازهاي حل كند امّا با تضعيف نقش انجمن بلديه، در عمل آرمانهاي قانون بلديه مصوّب دوران مشروطيت را در زمينه مشاركت شهروندان در اداره امور كم رنگ كرد. بر اساس ماده 6 اين قانون « مجلس شوراي ملي به انجمن های بلدی اجازه مي دهد كه براي تأمين مصارف بلدي هر محل به تنظيفات و روشنايي و تعميرات و احتياجات صنفی و معارفي بلدي و امثال آن، عوارض محلي وضع نمايد. نحوةوضع عوارض مزبوره به اين نحو خواهد بود كه انجمن بلديه هر محل ، عوارضي را كه براي تأمين مقاصد مذكور در فوق لازم ميداند توسط رئيس بلديه محل به وزارت داخله پيشنهاد خواهد نمود كه پس از موافقت هيئت دولت به موقع اجرا گذارده خواهد شد.» اقدامات دولت در زمينه مسائل شهري سبب شد كالبد شهرها تغييرات فراواني بيابد. مهمترين تغيير كالبدي شهري در اين دوره، پيدايش خيابانها و ميادين جديد و تعريض خيابانهاي قديمي بود؛ تحولي كه اساسيترين نقش را در دگرگوني سيماي شهر اجرا كرد. «البته در اداره شهرها چنان سازمان داده شده كه كلانتران شهري ، كدخداها و ديگر مسئولان نظام قديمي محله از بين رفت.» با آنكه از نظر ايجاد بسترهاي مناسب براي شهروندان در اداره امور شهرها در اين دوره اقدامي صورت نگرفت بلكه با ايجاد حكومت سانسور و خفقان آزاديخواهي و عدالت طلبي سركوب شد، اما در دورة حكومت رضاشاه در فاصله 16 سال، جمعاً 136 شهرداري در ايران تأسيس گرديد. در اين دوره ميانگين تأسيس شهرداريها در هر سال 8 شهرداري بود. اين رقم به خوبي نمايشگر رشد شهرنشيني و توجه دولت به تأسيس شهرداري حتي در مناطقي كه شباهت چنداني به شهر نداشته اند، ميباشد. |
|
| |
8 آذر ماه1320 ش. |
بخشنامه خطاب به نخست وزيري دربارة مراقبت و جديت در كار تا زمان معرفي هيئت وزيران
عنوان سند: بخشنامه خطاب به نخست وزيري دربارة مراقبت و جديت در كار تا زمان معرفي هيئت وزيران
شرح سند: در اين بخشنامه با اشاره به استعفاي هيئت دولت از معاونت نخست وزيري درخواست شده است كه تا زمان معرفي كابينة جديد كمال مراقبت و جديت را براي انجام امور به نحو احسن به كار بندد.
شمارة سند: 425/ 12- 116002
تاریخ سند: 8/9/1320 ش.
تصاویر مرتبط: 1 –
دورة سيزدهم مجلس در 22آبان 1320 افتتاح و شروع به كار كرد. طبق عرف پارلماني با آغاز به كار مجلس، نخستوزير و وزيران كابينه در روز 8آذر استعفا كردند. يك روز بعد فراكسيونهاي مجلس پس از يك روز جنجالي تمايل خود را به نخستوزيري دوبارة فروغي اعلام ونظر مجلس را به شاه اعلام كردند. روز 10آذر فرمان نخستوزيري فروغي صادر شد و روز بعد وي در مجلس حاضر و پيرامون كابينه با نمايندگان به مشورت و گفتگو پرداخت و سرانجام به توافق رسيدند. فروغي در روز 13 آذر وزيران خود را بدين شرح به مجلس معرفي كرد: سيد محمد تدين وزير فرهنگ، باقر كاظمي وزير بهداري، مجيد آهي وزير دادگستري، علي سهيلي وزير امور خارجه، سپهبد اميراحمدي وزير كشور، عباسقلي گلشائيان وزير پيشه و هنر و بازرگاني، سرشكر احمد نخجوان وزير جنگ، سرهنگ امان الله جهانباني وزير راه، علي اكبر حكيمي وزير كشاورزي، حميد سياح وزير پست و تلگراف. سرانجام در جلسه 23 آذر مجلس شوراي ملي از 122 نفر نمايندة حاضر، 77 نفر به دولت فروغي راي اعتماد دادند. |
|
| |
8 آذر ماه1324 ش. |
گزارش فعاليت حزب دموكرات براي مسلح كردن ساكنان آذربايجان
عنوان سند: گزارش فعاليت حزب دموكرات براي مسلح كردن ساكنان آذربايجان
شرح سند: در اين گزارش به فعاليتهاي حزب دموكرات براي مسلح كردن ساكنان شهرهاي اردبيل، خلخال، سراب و ميانه اشاره شده است. گزارشگر علت تقسيم 40 هزار قبضه تفنگ در آذربايجان را تلاش براي كودتا دربيست و ششم آبان سال 1324 اعلام و به درگيريهاي نيروهاي دولتي در شهرهاي ميانه، سراب، اردبيل، نمين، نير، آستارا و خلخال با شورشيان و نتايج آن اشاره كرده است.
شمارة سند: 293002343
تاریخ سند: 8/9/1324 ش.
تصاویر مرتبط: 1 –
پس از آنکه وجهه حزب توده در تبريز در اثر فاجعه ليقوان و قتل حاج احتشام، پيرمرد نود ساله در مرداد 1324 از بين رفت، پيشهوري در تبريز حزب دمکرات آذربايجان را تأسيس کرد. مرام اين حزب در قسمتهاي اجتماعي معتدلتر از حزب توده اما در قسمتهاي سياسي طالب جداسري داخلي و خودمختاري بود. فرداي تشکيل حزب جديد در شهريور 1324، حزب توده آذربايجان با تمام شعبات و تشکيلاتش به آن ملحق گرديد، و پيشهوري به رياست آن انتخاب شد. وي دست به تشکيل کنگره ايالتي زد و از دولت مرکزي درخواست تشکيل انجمن ايالتي كرد وكمي بعد حزب دمکرات آذربايجان دست به اسلحه برد و به پادگانهاي آذربايجان فشار وارد آورد. هنگامي كه دولت ايران خواست نيروي نظامي به آذربايجان بفرستد، شورويها مانع شدند و قشون امدادي را در شريفآباد قزوين متوقف ساختند و با استفاده از قواي خود كه قسمتي از خاك ايران را در اشغال داشتند از هرجهت رابطة تهران و آذربايجان را قطع كردند. در اين زمان پيشهوري با حمايت وتحت نظر شوروي، اعلام خود مختاري و جمهوري كرد. در اين زمان ابراهيم حكيمي نخست وزير وقت كه توان مقابله با اين بحران را نداشت، تاب نياورد و جاي خود را به قوام السلطنه داد. قوام در ابتدا با ماجرا، كجدار و مريز برخورد كرد. مذاكره با شوروي هم به نتيجه نرسيد. قوام پس از انجام مقدمات كار و مهيا كردن افكار عمومي، سياست قاطعي براي حل بحران اتخاذ كرد. وي با بهرهگيري از پشتيباني شوراي امنيت و كشورهاي امريكا و انگليس به حكومت يك ساله پيشهوري در آذربايجان پايان داد. با ورود ارتش به آذربايجان و عدم مقاومت حزب دمكرات بعضي از اعضاي آن توسط مردم به قتل رسيدند، عدهاي به شوروي فرار كردند و جمعي نيز دستگير و محاكمه شدند. پيشهوري نيز به قفقاز شوروي فرار كرد و در آنجا در سال 1326 گويا بر اثر يك حادثة اتومبيل درگذشت. |
|
| |
9 آذر ماه1316 ش. |
پيشنهاد وزارت صناعت و معادن دربارة تشكيل كميسيون براي تدارك پرچمهاي يكرنگ و يكنواخت
عنوان سند: پيشنهاد وزارت صناعت و معادن دربارة تشكيل كميسيون براي تدارك پرچمهاي يكرنگ و يكنواخت
شرح سند: در اين پيشنهاد ضمن اشاره به وضعيت نامطلوب پرچمهاي كشور تقاضا شده است كميسيوني براي رسيدگي به اين امر تشكيل شود. در هامش نامه با موضوع نامه و تشكيل كميسيون موافقت و دستور داده شده است كه وزارت جنگ و وزارتخانههاي مربوط نمايندههاي خود را معرفي كنند تا موضوع در وزارت صناعت مورد مطالعه قرار بگيرد.
شماره سند: 5321-113005
تاريخ سند: 9/9/1316ش.
تصاوير مرتبط:1
پرچم و نشان هر كشور نيز همانند نام آن، در شناخت آن كشور مفيد و مؤثر است و چكيدة و خلاصهاي از طرز تفكر و تلقي يك ملت دربارة خود اوست و نشان دهندة انگيزهها و آرمانها، نحوة تفكر سياسي، مذهبي، فلسفي و امكانات بالقوه و بالفعل مادي و معنوي يك ملت محسوب ميگردد و مبين شرايط جغرافيايي، ماهيت فرهنگي و وقايع سرنوشت ساز تاريخ يك ملت است. هر ملتي در پرچم به اهتزاز در آمدة خويش استقلال، آزادي و عزت خود را ميبيند بدين جهت پرچم مظهر حاكميت و استقلال و سرافرازي به شمار ميآيد و نظر به اهميت خاص پرچم، هر كشوري براي به كار بردن و برافراشتن پرچم مراسمي خاص همراه با تشريفات معين را در نظر ميگيرد. در ايران نيز در سال 1316 با توجه به موجود بودن تفاوتهايي در شكل ظاهري پرچم ايران، كه ضرورت ايجاد كميسيوني براي تدارك پرچمهاي يك رنگ و يكنواخت بوجود آمد. |
|
| |
9 آذر ماه1322 ش. |
اعلامية سه دولت امريكا، شوروي و انگلستان راجع به ايران
عنوان سند: اعلامية سه دولت امريكا، شوروي و انگلستان راجع به ايران
شرح سند: در اين اعلاميه رئيس جمهوري ايالات متحدة امريكا، نخست وزير اتحاد جماهير شوروي و نخست وزير انگلستان ضمن تصديق كمكهاي ايران در جنگ متفقين بر عليه دشمن مشترك بخصوص در بخش تسهيل وسايل حمل و نقل مهمات به مقصد شوروي و نيز مشكلات اقتصادي كه جنگ براي اين كشور ايجاد كرده است، موافقت خود را با ارائة كمكهاي اقتصادي به ايران و توجه به آن در كنفرانسها و مجامع بينالمللي، كوشش براي حفظ استقلال، حاكميت و تماميت ارضي و مشاركت ايران با ساير ملل صلح دوست به منظور برقراري صلح بينالمللي و امنيت و سعادت بعد از جنگ بر اساس اصول منشور آتلانتيك، اعلام داشتهاند.
شمارة سند: 12832 - 102014
تاريخ سند: 9/9/1322 ش.
تصاوير مرتبط:1- 2- |
|
| |
10 آذر ماه1308 ش. |
بخشنامه دربارة حمل اشياي عتيقه
عنوان سند: بخشنامه دربارة حمل اشياي عتيقه
شرح سند: در اين بخشنامه به ادارات مالية آذربايجان، فارس، خراسان و اصفهان دستور داده شده است كه به منظور كنترل بيشتر حمل آثار عتيقه و جلوگيري از ضرر دولت، از اين پس صاحبان هر گونه اشياي عتيقه را براي ملاحظه، تفتيش، صدور جواز و اخذ ماليات به خزانهداري كل در مركز راهنمايي كنند.
شمارة سند: 297038675
تاريخ سند: 10/9/1308 ش.
تصاوير مرتبط: 1- |
|
| |
10 آذر ماه1320 ش. |
شهادت آيت الله مدرس
شرح سند: برگزاري مجلس ختم مرحوم مدرس توسط حسين فاطمي در اصفهان
تاريخ سند: 1320 ش.
شمارة سند: 291002936
تصاوير مرتبط: 1 - 2 - 3
سيد حسن مدرس در سال ۱۲۷۸ ﻫ.. ق. (حدود ۱۲۴۰ ش.) در روستای کچوی اردستان به دنیا آمد. در جوانی به قمشه و اصفهان رفت و به حوزه علمیه وارد شد. بعد به نجف رفت و هفت سال در درس ملامحمدکاظم خراسانی و سیدمحمد کاظم یزدی حاضر شد. پس از بازگشت به اصفهان در مدرسه «جده کوچک» فقه و اصول تدریس کرد. در جنبش مشروطه به مشروطه خواهان پیوست و از موسسان «انجمن ملی» در اصفهان بود. در دوره دوم مجلس شورای ملی که پس از استبداد صغیر برپا شد، به عنوان یکی از پنج مجتهد طراز اول به نمایندگی از علما شرکت کرد. خواجه نورى در كتاب بازیگران عصر طلایى درباره مدرس مىنویسد، در رژیم مشروطه آن دوره قدرت معنوى فقط در دست سه طبقه بود: اول روحانیون و دوم نمایندگان مجلس و سوم لیدرهاى حزب و مدرس هم در مركز اولى بود و هم در قلب دومى و هم لیدر سومى این بود كه اطرافیان سیاسى و كسانى كه سیاست خاصى را پیشه داشتند، فهمیدند با چه حریف كاردان و ورزیدهاى روبرو هستند كه برخلاف تصور نه تنها آرام و منزوى نیست بلكه بر عكس مرد مبارزه و سیاستمدارى نابغه است مدرس، همراه دکتر مصدق، از معدود نمایندگان مجلس پنجم بود که با انقراض سلسله قاجاریه و به سلطنت رسيدن رضاخان مخالفت کرد. اما وقتی رضا خان به سلطنت رسید سعی کرد با او مدارا کند. به همین دلیل مدرس در مجلس ششم هم به نمایندگی از مردم تهران شرکت کرد. اما در پایان این دوره مجلس، رضا شاه که انتخابات با نظر او انجام میشد، مدرس را از نمایندگی محروم کرد. اعتراض مدرس به جایی نرسید و کمی پس از گشایش مجلس هفتم به دستور رضا شاه دستگیر شد. در جريان دستگيري وي ، سرتيپ درگاهى رئيس شهربانى تهران كه عداوتى خاص با مدرس داشت در شب دوشنبه شانزدهم مهرماه 1307 به همراه چند پاسبان مسلح به منزل مدرس رفته ، پس از مضروب و مجروح كردن اهل خانه و زير كتك گرفتن شهيد مدرس وى را سر برهنه و بدون عبا دستگير و به قلعه خواف تبعيد كردند. آن شهيد والامقام دوران تبعيد را على رغم اوضاع مشقت بار با روحى شاداب سپرى كرد و پس از 9 سال اسارت در قلعه خواف به دنبال اجراى نقشه رضاشاه روانه كاشمر گرديد. در حوالى غروب 27 رمضان 1356 ق . مطابق با دهم آذر 1316 ش . سه جنايتكار و خبيث به نامهاى جهانسوزى ، خلج و مستوفيان نزد مدرس آمده و چاى سمى را به اجبار به او دادند و چون ديدند از اثر سم خبرى نيست عمامه سيد را در حين نماز از سرش برداشته ، برگردنش انداختند و آن فقيه بزرگوار را به شهادت رساندند. مشهد اين فقيه فرزانه در شهر كاشمر زيارتگاه عاشقان معرفت و شيفتگان حقيقت مى باشد. سخن را با كلامى از امام خمينى ـ قدس سره ـ درباره شهيد مدرس به پايان مى بريم . ((... در واقع شهيد بزرگ ما مرحوم مدرس كه القاب براى او كوتاه و كوچك است ستاره درخشانى بود بر تارك كشورى كه از ظلم و جور رضاشاهى تاريك مى نمود و تا كسى آن زمان را درك نكرده باشد ارزش اين شخصيت عاليمقام را نمى تواند درك كند)). . به منظور بزرگداشت سالروز شهادت آيت الله مدرس مجلس شوراي اسلامي در تير ماه سال 1372 طي ماده واحده اي سالروز شهادت مدرس را به عنوان (روز مجلس) به تصويب رساند. |
|
| |
10 آذر ماه1324 ش. |
بخشنامة قرائت آياتي از قرآن مجيد در برنامة صبحگاهي مدارس
عنوان سند: بخشنامة قرائت آياتي از قرآن مجيد در برنامة صبحگاهي مدارس
شرح سند: در اين بخشنامه اشاره شده كه به منظور ايجاد احساس احترام به شعاير ديني و مذهبي در دانش آموزان، اولياي مدارس موظفند هر روز صبح قبل از شروع ساعت اول تدريس، زماني را به قرائت قرآن اختصاص دهند.
شمارة سند: 297012576
تاريخ سند: 10/9/1324 ش.
تصاوير مرتبط:1- 2
هر كلامي را از جنبههاي مختلف ميتوان ارزيابي كرد و به عظمت و اهميت آن پيبرد: اول از جنبة گويندة آن، دوم از منظر بررسي آورندة آن، سوم از حيث موضوع بحث، چهارم از جنبة شيوة بيان و دلانگيزي، پنجم از ديدگاه مطرح شدن خواننده يا تمام جوامع بشري در آن، ششم از نقطهنظر تأثيرات شگفتانگيز آن در تغيير افكار و تحول انديشهها.
با توجه به اين موارد، قرآن كريم يگانه كلامي است كه مجموع جنبههاي مذكور را در نهاييترين درجات به طور منحصر به فردي در خود جمع كرده است؛ بنابراين شناساندن قرآن و آگاه كردن مردم بخصوص دانش آموزان از عظمت و اهميت آن و گسترش بخشهاي اساسي و بيدار كنندة علوم قرآني، در جهت تجديد حيات ديني مسلمانان و مبارزه با انحرافات ملتهاي جهان، علاوه بر اينكه از ديدگاه تعهد ديني و خداپرستي موجب نيل به بزرگترين پاداش و بيشترين ثواب ميگردد، از ديدگاه مردمداري، انسانشناسي و تربيت دانش آموزي نيز بزرگترين خدمت به جوامع بشري به شمار ميآيد. |
|
| |
11 آذر ماه1323 ش. |
درخواست انتقال بقاياي پيكر مرحوم سيد جمال الدين اسدآبادي از استانبول به همدان
عنوان سند: درخواست انتقال بقاياي پيكر مرحوم سيد جمال الدين اسدآبادي از استانبول به همدان
شرح سند: درخواست توسط يكي از اهالي همدان خطاب به نخست وزير نگاشته شده است و در آن نگارنده ضمن اعتراض به انتقال بقاياي پيكر مرحوم سيد جمال الدين اسدآبادي از استانبول به افغانستان خواهان تشكيل كميسيوني علمي براي اثبات ايراني بودن سيد جمال و نيز انديشيدن تمهيداتي براي انتقال بقاياي پيكر مرحوم سيد جمال الدين اسدآبادي از استانبول به اسدآباد همدان و دفن وي در اين محل شده است.
شمارة سند: 256/29- 116001
تاریخ سند: 11/9/1323 ش.
تصاویر مرتبط: 1 –
سيد جمال الدين در شعبان سال 1254 در اسد آباد همدان بدنيا آمد. پدرش سيد صفدر و مادرش سكينه بيگم بودند. مطابق شجره نامه هاي موجود، وي از سادات حسيني ساكن در محله سيدان اسدآباد ميباشد. اما به دلایلی نام خود را به همراه كلمة افغاني به كار ميبرده است و بدين نام مشهور است. سيد جمال از 5 سالگي تحت تعليمات پدر بود و سپس براي ادامه تحصيل در سال 1264 به قزوين رفت. وی مدت 2سال در آنجا به كسب علم مشغول بود. در سال 1266 وارد تهران شد و از محضر آقا سيد صادق عالم و مجتهد معروف كسب فيض كرد. پس از چندي همراه پدرش تهران را به مقصد عتبات عاليات ترك كرد و با ورود به نجف و تحت تكفل شيخ انصاري به تكميل معلومات در محضر شيخ و آخوند ملا حسين همداني و فراگيري علم تفسيرحديث، فقه، اصول، كلام، فلسفه و منطق، رياضي ، طب و تشريح هيأت و نجوم پرداخت. بعد از 4 سال اقامت در عتبات، به توصية شيخ انصاري در سن 17سالگي براي كسب علوم اروپايي و رياضي جديد، نجف را به مقصد هند ترك كرد. حدود يك سال و چند ماه در آنجا اقامت كرد و سپس در اواخر سال 1273 وارد مكه معظمه شد . در سال 1276 در راه عزيمت به افغانستان وارد ايران شد. در سال 1278 به كابل رفت اما در يك سال بعد در نتيجه رقابتهاي شديد سياسي داخلي افغانستان تحت عنوان مسافرت وارد ايران شد و پس از آرامش نسبي در افغانستان مجدداً در سال 1283 به هرات رفت. پس از دو سال فعاليت و انتشار كتاب (ثقه البيان في تاريخ الافغان ) و مبارزه بر عليه استعمار و زدن جرقه هاي بيداري در افغانستان در سال 1285 به طرف هند از افغانستان خارج و وارد مصر شد. در مصر به جامع الازهر رفت و آمد ميكرد و خطابههاي آتشيني در مبارزه با استبداد و استعمار بيان ميكرد. پس از چهل روز اقامت در مصر، از آنجا اخراج شد. سرانجام سيد توجه خود را به سوي استانبول نهاد و در 1286 وارد اين شهر شد. بعد از آشنايي با زبان و فرهنگ آنجا به عضويت «انجمن ملي دانش» در آمد و با بيانات خود راههاي اصلاح امور مسلمین را بيان كرد. به زودي مورد حسادت شيخ الاسلام عثماني قرار گرفت و بر اساس تلاشهاي وي، از استانبول اخراج شد. در محرم 1287 براي دومين بار به مصر سفر كرد. رياض پاشا وزير اعظم مصر شيفته وي شد و از او خواست كه در آنجا اقامت كند. سيد در منزل خود در مصر شروع به تدريس حكمت و فلسفه، فقه و نجوم كرد و بعد محل تدریسش به دانشگاه الازهر منتقل شد. در اين ايام شيخ محمد عبده به شاگردي سيد نائل گرديد. در آنجا با تأسيس «انجمن حزب الوطني» منشأ بركات زيادي براي مصر شد. اما بعد از 9 سال و اندي با احساس خطر انگليس، سيد جمال از مصر نيز اخراج شد. سيد در سال 1297 وارد هند شد. ابتدا در بمبئي و بعد در حيدر آباد ساكن شد و رسالهاي در رد نيچريه (ناتورالیسم) نوشت و در همين ايام بنيان انجمن سري «عروه» را نهاد. در سال 1300 از هند به لندن و سپس به پاريس رفت و روزنامه «عروه الوثقي» را منتشر كرد. اولين شمارة اين روزنامه در 15 جمادي الاولي 1301 و آخرين شمارة آن در 26 ذي الحجه 1301 به چاپ رسيد. در اولين شماره همين روزنامه طرح نقشه موتمر اسلامي را بيان كرد. بعد از چاپ و انتشار 18 شماره، این نشریه توسط مأموران انگليس توقيف شد. سيد جمال در سال 1302 به دعوت پلنت نويسنده معروف و نماينده سياسي انگليس به لندن دعوت شد تا با چرچيل وزير اعظم بريتانيا در باب مسائل دنياي اسلام گفتگو نمايد، اما اين گفتگو به نتيجه خاصي نرسيد و در نتيجه سيد جمال براي ساماندهي به امور خود به پاريس بر گشت و بعد از مدتي به سمت ايران حركت كرد. در تاريخ 16 شعبان سال 1303 وارد بوشهر شد. در همين سال ناصرالدين شاه كه آوازه سيد جمال الدين اسدآبادي را شنيده بود، از وي براي كمك در انجام اصلاحات دعوت به عمل آورد. اما پس از چندي شاه چون اوضاع را به ضرر خود ديد، دستور ترك تهران را به گونهاي محترمانه براي سيد صادر كرد و سيد جمال اين دفعه راهي مسكو شد. يك ماه در آنجا اقامت گزيد و سپس به سن پترزبورك رفت و دو سال در آنجا ماند. پس از دعوت شاه ايران از او، باري ديگر راهي ايران شد. در ديدار با دولتمردان، امين السلطان از سيد تقاضا كرد كه به روسيه برود و از دولتمردان روسيه در بارة ايران اطمينانهایي كسب كند تا موازنة دو قدرت روس و انگليس در ايران كه با دادن امتيازاتي به انگليس به هم خورده بود، به نتايج ناگواري منتج نشود. لذا سيد در سال 1307 به مدت دو ماه در روسيه به مذاكره پرداخت و سپس به ايران بازگشت. اين آخرين سفر سيد به ايران است. با ورود وي باز هم دشمنيها شروع ميشود، تا آنجا كه شاه دستور تبعيد سيد را به قم داد. اما سيد در حرم حضرت عبدالعظيم(ع) بست نشست و جلساتي را عليه استبداد شاه بر قرار كرد. شاه دستور اخراج سيد را از ايران داد و او را در 27 جمادي الاولي 1308 به طرزي فجيع، سر و پا برهنه از بست خارج و بر چهار پايي برهنه به سمت عراق روانه كردند. بعد از مدتي وارد بغداد و سپس بصره شد؛ اما به مبازره عليه استبداد شاه ادامه داد و در همان جا نامهاي به ميرزاي شيرازي نوشت كه اين نامه باعث شد ميرزا در مقابل شاه موضع بگيرد و تنباكو را تحريم كند. سيد سپس از بصره به لندن رفت (1309) و به نوشتن مقالات فراواني بر عليه شاه ايران پرداخت. او پس از چندي نشرية «ضياءالخافقين» را منتشر كرد و در هر شماره مقالهاي با امضاي سيد الحسيني در باب مفاسد حكومت و خرابي اوضاع ايران نوشت. اما با دخالت انگليس و اصرار شاه ايران پروندة اين روزنامه به لطايف الحيل و بعد از هشت شماره بسته شد. در این وقت سلطان عبدالحميد از وي براي اصلاحات در عثماني دعوت كرد. سيد جمال الدين در 1310 راهي اين كشور شد. 4 سال و 4 ماه در استانبول مقدمات اتحاد مسلمين را دنبال كرد و به سران و علماي ممالك مسلمان در سراسر دنيا نامه نوشت و همه را به اين امر تشويق كرد. با كشته شدن ناصرالدين شاه توسط ميرزا رضاي كرماني شاگرد سيد، دربار ايران درخواست استرداد سيد و يارانش را به ايران كرد. سلطان عثماني از تحويل دادن سيد به ايران هراسناك بود. چرا كه ممكن بود نهضت عظيم مردمي با اين كار به وجود بيايد لذا به شيوهاي مرموزانه او را در سه شنبه 5 شوال 1314 مسموم كردند و شبانه در قبرستان مشايخ (شيخلر مزاري) در كنار بسفر دفن كردند. در سال ۱۳۲۳ پیکر سید جمالالدین از استانبول به کابل منتقل شد و در منطقه علیآباد دفن گردید که با دفن تابوت او در این محل، نام دارالفنون به آنجا گذاشته شد و در زمان سلطنت محمدظاهرشاه درسال ۱۳۴۲ سازه بلندی از سنگ آبنوس سیاه بالای آن نصب گردید. از جمله آثار او ميتوان به : تتمه البیان فى تاریخ الافغان ، القضا و القدر، اسلام و علم ، نیجریه یا ناتورالیسم، الوحده الاسلامیه و الواردات فى سر التجلیات اشاره كرد. او شعر نیز میسرود و به نام افغانی تخلص میکرد . |
|
| |
11 آذر ماه |
شهادت ميرزا كوچك خان جنگلي
شرح سند: برگزاري مراسم سالگرد درگذشت ميرزا كوچك خان جنگلي
تاريخ سند: 24-1321 ش.
شمارة سند: 293001697
تصاوير مرتبط: 1
ميرزا يونس معروف به ميرزا کوچک فرزند ميرزا بزرگ اهل رشت، در سال 1259 ش. ديده به جهان گشود. سالهاي نخست عمر را در مدرسه حاجي حسن واقع در صالح آباد رشت و مدرسه جامع آن شهر به آموختن مقدمات علوم ديني سپري کرد. در سال 1286 در گيلان به صفوف آزاديخواهان پيوست و براي سرکوبي محمد علي شاه روانه تهران شد. همزمان با اوج گيري نهضت مشروطه در تهران شماري از آزاديخواهان رشت کانوني به نام مجلس اتحاد تشکيل دادند و افرادي را به عنوان فدايي گرد آوردند.
ميرزا کوچک خان که در آن دوران يک طلبه بود و افکار آزادي خواهانه داشت به مجلس اتحاد پيوست. در سال 1294 به جاي مجلس اتحاد، هيئت اتحاد اسلام از يک گروه هفده نفري در رشت تشکيل گرديد. بيشتر افراد اين گروه روحاني بودند و ميرزا کوچک خان عضو موثر آن بود. اين هيئت هدف خود را خدمت به اسلام و ايران اعلام کرد و بزودي ميرزا کوچک خوان رهبري آن را به عهده گرفت. پس از اشغال نواحي شمالي ايران از سوي ارتش روسيه تزاري، هيئت اتحاد اسلام به مبارزه با ارتش تزاري پرداخت و يک گروه مسلح به عنوان فدايي تشکيل داد و روستاي کسما را از ناحيه فومن مرکز کار خود قرار داد و در آنجا سازمان اداري و نظامي به وجود آورد. هيئت اتحاد اسلام پس از چندي به کميته اتحاد اسلام تبديل شد و اعضاي آن به 27 نفر افزايش يافت و رهبري کميته را ميرزا به عهده گرفت. تا پايان سال 1296 بخش وسيعي از گيلان و مازندران و طارم و آستارا و طالش و تنکابن زير نفوذ کميته اتحاد اسلام در آمد. اين کميته «نهضت جنگل» يا «حزب جنگل» ناميده شده است.
براي از بين بردن نهضت جنگل وثوق الدوله اقدامات زيادي به کار برد. از جمله براي ميرزا کوچک خان نامه تأمين نوشت ولي ميرزا نپذيرفت. پس از درگيريهاي فراوان عده ای از افراد کشته شدند و دکتر حشمت دستگير و در دادگاه نظامي در 4 ارديبهشت 1298 محکوم به اعدام شد.
برخي از نيروها متفرق، برخي تسليم و برخي کشته شدند. با چنين وضع سخت و دردناکي ميرزا در سرماي شديد زمستان از همسرش خداحافظي ميکند و در اعماق جنگل عقب مينشيند تا بتواند نيروهاي پراکنده را در فرصت مناسب جمع آوري و ساماندهي کند، اما در اثر سرما از بين ميرود. رهبر نهضت جنگل يک روحاني و مرد دين بود، او انقلاب جنگل و همه مظاهر آن را از دريچه انديشه هاي سياسي که از اسلام آموخته بود مينگريست.
او بارها در برابر مردم گيلان هدف از نهضت خود را احياي قوانين اسلام اعلام کرد و ياد آور شد که ميرزا کوچک هرگز اسلحه را از خود دور نميکند مگر وقتي که مطمئن باشد افراد ايراني از تجاوز متجاوزان بيگانه و ستمکاران داخلي مصون و از امنيت و رفاه برخوردار هستند. جمعي از مسلمانان در باره ماهيت ميرزا كوچك خان و انقلاب جنگليها از مدرس استفتاء ميكنند و وي چنين پاسخ ميدهد: بسم الله الرحمن الرحيم حقير از آقاي ميرزا كوچك خان و از اشخاصي كه صميمانه و صادقانه با ايشان همآواز بودند نيت سوئي نسبت به ديانت و صلاح مملكت نفهميدم بلكه جلوگيري از دخالت خارجه و نفوذ سياست آنها در گيلان عملياتي بوده بس مقدس كه بر هر مسلماني لازم خداوند همه ايرانيان را توقيق دهد كه نيت و عمليات آنها را تعقيب و تقليد نمايند . پر واضح است كه طرفيت و ضديت و محاربه با همچه جمعيتي مساعدت با كفر و معاندت با اسلام است . جمادي الثاني سال 1338ش سيد حسن مدرس .
مزار میرزا كوچك هم اكنون در بقعه سلیمان داراب رشت، زیارتگاه عاشقان آزادى و آزادگى است |
|
| |
12 آذر ماه1314 ش. |
بخشنامه دربارة تعطيلي ادارات ماليه در غير از تعطيلات رسمي
عنوان سند: بخشنامه دربارة تعطيلي ادارات ماليه در غير از تعطيلات رسمي
شرح سند: در اين بخشنامه دستور داده شده است كه اگر مأموران ماليه حسب ضرورت غير از تعطيلات رسمي اعلام شده نيازمند تعطيلي در روزهاي ديگري هستند، اين كار بايد با مذاكره و مشورت با ساير روساي ادارات و دواير دولتي در محل مأموريت انجام پذيرد.
شمارة سند: 240025717
تاريخ سند: 12/9/1314 ش.
تصاوير مرتبط: 1- |
|
| |
13 آذر ماه1314 ش. |
درگذشت حكيم عمر خیام نیشابوری
شرح سند: احداث بناي آرامگاه حكيم عمر خيام از محل عوايد موقوفات آستان قدس رضوي
تاريخ سند: 1314 ش.
شمارة سند: 250001094
تصاوير مرتبط: 1-2
حکیم غیاثالدین ابوالفتح عُمَر بن ابراهیم خیام نیشابوری كه به خیامی و خیام نیشابوری و خیامی النیسابوری هم نامیده شده است، در سال 439 ﻫ.. ق. در نیشابور زاده شد. فقه را در میانسالی در محضر امام موفق نیشابوری آموخت؛ و نيز حدیث، تفسیر، فلسفه، حکمت و اختر شناسی را فراگرفت. برخی نوشتهاند که او فلسفه را مستقیماً از زبان یونانی فرا گرفته بود.
در حدود ۴۴۹ تحت حمایت و سرپرستی ابوطاهر، قاضیالقضات سمرقند، کتابی دربارة معادلههای درجة سوم به زبان عربی نوشت تحت نام رساله فی البراهین علی مسائل الجبر و المقابله . از آنجا كه با نظام الملک طوسی رابطهای نیکو داشت، این کتاب را پس از نگارش به خواجه تقدیم کرد. پس از این دوران خیام به دعوت سلطان جلاالدین ملکشاه سلجوقی و وزیرش نظام الملک به اصفهان رفت تا سرپرستی رصدخانة اصفهان را بر عهده گیرد. او هیجده سال در آنجا مقیم شد و به مدیریت او زیج ملکشاهی تهیه گرديد. در همین سالها (حدود ۴۵۸) طرح اصلاح تقویم را تنظیم و تقویم جلالی را تدوین کرد که به نام جلال الدین ملکشاه شهرهاست، اما پس از مرگ ملکشاه کاربستی نیافت. در این دوران خیام بهعنوان اختربین در دربار خدمت میکرد هرچند به اختربینی اعتقادی نداشت. در همین سالها(۴۵۶) مهمترین و تاثیرگذارترین اثر ریاضی خود را با نام رساله فی شرح مااشکل من مصادرات اقلیدس را نوشت و در آن خطوط موازی و نظرية نسبتها را شرح داد. پس از درگذشت ملکشاه و کشته شدن نظامالملک، خیام مورد بیمهری قرار گرفت و کمک مالی به رصدخانه قطع شد. بعد از سال ۴۷۹ اصفهان را به قصد اقامت در مرو که به عنوان پایتخت جدید سلجوقیان انتخاب شده بود، ترک کرد.
مرگ خیام را میان سالهای ۵۱۷-۵۲۰ هجری در نيشابور ذكر كرده اند. مقبرة وی هم اکنون در شهر نیشابور،در باغی که آرامگاه امامزاده محروق در آن واقع میباشد، قرار گرفتهاست
خیام در جهان به عنوان یک شاعر، ریاضیدان و اخترشناس شناخته شده است. هرچند که اوج شناخت جهان از خیام را میتوان پس از ترجمه شعرهای وی به وسیله فیتز جرالد دانست. این در حالی است که بسیاری از پژوهشگران شماری از شعرهای ترجمهشده به وسیله فیتز جرالد را سروده خیام نمیدانند و این خود سبب تفاوتهایی در شناخت خیام در نگاه ایرانیها و غربیها شدهاست. تاثیرات خیام بر ادبیات غرب از مارک تواین تا تی.اس الیوت او را به نماد فلسفه شرق و شاعر محبوب روشنفکران جهان تبدیل کرده است |
|
| |
13 آذر ماه1329 ش. |
ابلاغ مصوبة هيئت وزيران دربارة وظايف صادر كنندگان كال
عنوان سند: ابلاغ مصوبة هيئت وزيران دربارة وظايف صادر كنندگان كالا
شرح سند: در اين مصوبه كه حاوي 5 ماده است به مسائلي چون وظيفة صادر كنندگان در فروش ارز حاصل از صادارات كالا در ظرف يك سال به بانكهاي مجاز، مصرف ارز توسط صادر كنندگان كالا به كشورهايي كه پول آنها براي واريز تعهدات ارزي پذيرفته نميشود براي خريد و ورود كالاهاي مجاز، تعيين كالاهاي وارداتي مجاز در دو بخش كالاهاي ضروري و غير ضروري، شرايط قابل تصفيه بودن اعتبارات اسنادي كه تا قبل از سوم مرداد 1329 گشايش شدهاند و الغاي كلية مقررات متناقض با تصويبنامه اشاره شده است.
شمارة سند: 240000094
تاريخ سند: 13/9/1329 ش.
تصاوير مرتبط:1- 2- |
|
| |
13 آذر ماه1333 ش. |
ارسال نسخهاي از ترجمة مقاولهنامة حمايت مادران به وزارت دارايي
عنوان سند: ارسال نسخهاي از ترجمة مقاولهنامة حمايت مادران به وزارت دارايي
شرح سند: اين مقاوله نامه را كنفرانس عمومي سازمان بينالمللي كار در 17 ماده ارائه و به تصويب مجمع عمومي سازمان بين المللي كار رسانده است. در اين مقاولهنامه به مسائلي چون حيطة عمل مقاولهنامه، تعريف اصطلاحات به كار رفته در آن، امكان استفاده از مرخصي زنان باردار با ارائة گواهينامة پزشك و مدت و شرايط آن، ارائة كمكهاي نقدي و پزشكي به مادران باردار، تعيين زماني براي حق شيردهي به نوزادان، وظايف كارفرما دربارة زنان مشمول مقاولهنامه و اختيارات و تكاليف كشورهاي عضو اشاره شده است.
شمارة سند: 240009484
تاريخ سند: 13/9/1333 ش.
تصاوير مرتبط: 1-2- 3- 4- 5-6- 7-
سازمان بينالمللي كار در سال 1919، در اواخر جنگ جهاني اول، تاسيس شد. نياز به اين چنين سازماني توسط دو كارخانهدار با نامهاي رابرت اون اهل ولز و دنيل لگرند اهل فرانسه اعلام شد. اولين انگيزة تأسيس چنين ارگاني اهداف بشر دوستانه بود زيرا شرايط كارگران و استثمار آنها بدون رسيدگي به وضع سلامتي آنها، زندگي خانوادگي و ميزان پيشرفت آنها چندان قابل قبول نبود.
دومين انگيزه، سياسي بود. بدون بهبود وضعيت كارگران كه روز به روز بر تعداد آنها افزوده ميشد، ممكن بود آشوبهاي اجتماعي و حتي انقلاب رخ نمايد.
سومين انگيزه، اقتصادي بود. به دليل تاثير اين شرايط بر روي توليد، هر كشور و يا صنعتي كه متحمل اصلاحات ميشد، از رقيبان خود فاصله ميگرفت.
يكي ديگر از دلايل ايجاد سازمان بينالمللي كار، جنگ جهاني بود چون كارگران مجبور بودند هم در جبهة جنگ و هم در بازار اقتصادي شركت داشته باشند. قانون سازمان بينالمللي كار در بين ماههاي ژانويه و آوريل سال 1919 نوشته شد. همچنين كميسيوني متشكل از نمايندگان 9 كشور جهان (بلژيك، كوبا، چك و اسلواكي، فرانسه، ايتاليا، ژاپن، لهستان، انگليس و ايالات متحده) تشكيل شد. اين كميسيون براي اولين بار باعث تشكيل ارگان سه جانبه گرديد. ارگاني كه نمايندگان كشورها، كارگران و كار فرمايان را گرد هم جمع كرد. در اولين كنفرانس سالانة سازمان بينالمللي كار هر كشور يك نماينده از دولت و يك نماينده از ميان كارگران داشت. اين نمايندگان در بيست و نهم اكتبر سال 1919 در واشنگتن با يكديگر ديدار كردند. در اين ملاقات اولين قراردادهاي كار در سطح بينالمللي در ارتباط با ساعت كار، بيكاري، حمايت از مادران، كار شبانة زنان، كار شبانه و حداقل ساعت كار براي افراد جوان در بخش صنعت مورد بررسي قرار گرفت.
اين نهاد در سال ۱۹۴۴ منشور سازمان بینالمللی کار را به تصویب رساند كه به بیانیه فیلادلفیا معروف شد.
مقر این سازمان در شهر ژنو در کشور سوئیس است. این سازمان در خرداد ماه هر سال کنفرانسی برگزار میکند. |
|
| |
15 آذر ماه1306 ش. |
ارائة قانون پيشنهادي تعميم روشنايي در ايران براي تصويب در مجلس شور
نخستین عنوان سند: ارائة قانون پيشنهادي تعميم روشنايي در ايران براي تصويب در مجلس شورا
شرح سند: وزارت فلاحت و تجارت و فوايد عامه در نامهاي خطاب به مجلس شوراي ملي ضمن اشاره به اهميت تعيين شرايط و اساس اعطاي امتياز چراغ برق تحت عنوان قانوني به نام تعميم روشنايي در ايران، پيش نويس اين قانون نوزده مادهاي را تهيه و براي تصويب در اختيار مجلس قرار داده است. موضوعات اصلي اين قانون عبارت است از: واگذاري امتياز انحصاري تأسيس و داير كردن كارخانه و فروش قوة برق به اتباع ايران، نحوة اخذ امتياز و حق تقدم برخي افراد، مدت امتيازها، حداقل قوة كارخانه، ممنوعيت فروش برق توسط افراد متفرقه، امكان الغاي امتياز توسط دولت در صورت تعطيلي بيش از يك هفتة كارخانههاي برق (به جز مواقع غير عادي)، شرايط الغاي امتياز، تعهدات صاحبان امتياز، قيمت فروش برق، تخلف از شرايط امتياز و نحوة رسيدگي به اختلافات دولت و صاحب امتياز. در پايان سند امضاي مهديقلي هدايت نخست وزير و امير لشكر عبدالله طهماسبي وزير فوائد عامه مشاهده ميشود.
شمارة سند: 12650 – 113019
تاریخ سند: 15/9/1306 ش.
تصاویر مرتبط: 1 –2- 3-4-
مؤسسه برق تجاری در سال 1882 میلادی (1261 ش.) توسط توماس ادیسون برای تأمین روشنایی یکی از خیابانهای شهر نیویورک افتتاح و فقط سه سال بعد 1264 ش. اولین مولد برق (با توان تقریبی 3 کیلو وات) در زمان ناصرالدین شاه قاجار به ایران وارد شد. 18 سال بعد از آن یک دستگاه مولد برق با توان 12 اسب بخار برای تامین روشنایی حرم مطهر حضرت امام رضا (ع) در زمان مظفرالدین شاه قاجار نصب شد. نخستين كارخانه برق شهري در ايران توسط حاج امين الضرب با قدرت مولد 400 كيلو وات و توانائي روشنائي چهار هزار شعله برق در تهران در سال 1284 تاسيس شد. به همين منظور در سال 1284 در شهرداري ادارهاي به نام «اداره روشنائي معابر» تاسيس شد. و به فعاليت پرداخت. در سال1315 اداره روشنائي شهرداري به «مؤسسه برق تهران» تحت نظر شهرداري تبديل گرديد. در كنار تأمين روشنايي تهران، مولدهاي كوچك در ساير شهرهاي ايران شامل مشهد، همدان، شيراز، يزد، قزوين، اهواز، تبريز، كرمانشاه و زاهدان نصب شد تا براي شهروندان خود روشنائي به ارمغان آورد. در سال 1310 برای نخستین بار موضوع شبانه روزی کردن برق در تهران در میان دولتمردان مطرح و بعد از گذشت 6سال در تاریخ 25/6/1316 یک نیروگاه بخاری ساخت کارخانه اشکودا از کشور چکسلواکی با 4 واحد، هر یک به قدرت 1600 کیلو وات جمعا" به قدرت 6400 کیلو وات در میدان شهدا نصب و زیر نظر شهرداری تهران بهره برداری از آن آغاز شد. در سال 1328 بنگاه مستقل برق تهران ،كه در سال 1331 به بنگاه برق تهران تغيير نام داد، تحت نظر وزارت كشور فعاليتهاي مربوط به تأمين برق را بر عهده گرفت. |
|
| |
15 آذر ماه1334 ق. |
تاجگذاري احمدشاه قاجار
شرح سند: مخالفت با پرداخت مخارج جشن ولادت و تاجگذاري احمد شاه در آذربايجان
تاريخ سند: 1334 ق.
شمارة سند: 240002351
تصاوير مرتبط: 1
احمد شاه قاجار هفتمين و آخرين پادشاه سلسله قاجار در 1275ش. در تبريز متولد شد. مادرش ملکه جهان دخترنایب السلطنه کامران میرزا بود. احمد ميرزا در10 سالگي وليعهد شد و در 13 سالگي متعاقب فتح تهران توسط مجاهدين مشروطهخواه و پناهنده شدن پدرش به سفارت روسيه ( تير 1288) به سلطنت رسيد. با اين حال تا 18 سالگي و رسيدن به سن قانوني نقشي در اداره كشور نداشت و «عضدالملك» بزرگ خاندان قاجار كه از سوي شورايي متشكل از علما و برخي نمايندگان مجلس اول و سران مجاهدين به نيابت سلطنت برگزيده شده بود، زمام امور را عهدهدار بود. احمد ميرزا در ارديبهشت 1292 با دختري از سران قاجار ازدواج كرد. يك سال بعد با رسيدن به سن قانوني در تير 1293 تاجگذاري كرد و 17 سال پادشاه بود. در طول اين مدت مانند پدربزرگ و جد خود سفرهاي متعددي از طريق استقراض از بانكهاي خارجي به اروپا انجام داد. سفر اول وي كه در آبان 1298 آغاز شد، 7 ماه و سفر دوم وي كه در بهمن 1300 شروع شد 10 ماه به درازا كشيد. در سالهاي پادشاهي احمد شاه ايران شاهد حوادث متعددي بود. از جمله: اعدام شيخ فضلالله نوري در مرداد 1288، فرار محمدعلي شاه از ايران در شهريور 1288، اولتيماتوم روسيه به ايران در ارديبهشت 1290 ، به توپ بستن بارگاه امام رضا (ع) توسط نظاميان روسيه در فروردين 1291 ، قيام مردم بوشهر عليه نظاميان انگليس درمرداد 1294، قيام شيخ محمد خياباني در فروردين 1299، قيام ميرزا كوچكخان جنگلي در خرداد 1299 و كودتاي رضاخان پهلوي در اسفند در صحنه بينالمللي نيز وقوع جنگ اول جهاني در تير 1293 ، انقلاب بلشويكي در روسيه در آبان 1296 و تاسيس جامعه ملل در تير 1297 ، مهمترين رخدادهاي خارجي دوران حكومت وي بود. سالهاي جنگ اول جهاني بحرانيترين سالهاي حكومت احمد شاه بود. با آنكه احمد شاه در نطق افتتاحيه مجلس سوم شوراي ملي دولت ايران را بيطرف خواند، در سالهاي جنگ، ايران به اشغال روسيه و انگليس و عثماني در آمد، سپس قرارداد 1919 به اين اشغالگري رسميت بخشيد و سبب تجزيه ايران شد. در سالهاي پاياني حكومت وي كودتاي مشترك رضاخان و سيدضياءالدين طباطبائي، به وقوع پيوست سيدضياء پس از كودتا فرمان نخستوزيري خود را از احمدشاه دريافت كرد. اما كابينه وي 100 روز بيشتر دوام نيافت. پس از آن قوامالسلطنه، مشيرالدوله، مستوفيالممالك و سپس رضاخان مامور تشكيل كابينه شدند. در دوران حكومت رضاخان مقدمات سلب قدرت از احمد شاه و انقراض سلسله قاجار فراهم شد . در نهايت سلسله قاجار در آبان 1304 منقرض گرديد. بدين ترتيب احمد شاه كه دو سال قبل مقارن كودتاي رضاخان در اروپا بسر ميبرد از سلطنت خلع و برادر و وليعهد او محمدحسن ميرزا به شكل موهن و تحقيرآميزي از ايران خارج شدند. احمد شاه سه سال پس از خلع شدن از مقام سلطنت در 32 سالگي در يكي از بيمارستانهاي پاريس درگذشت. جنازه او طبق وصيتش به عراق حمل شد و در كربلا نزد مقبره پدرش به خاك سپرده شد. |
|
| |
16 آذر ماه1305 ش. |
لايحة وزارت ماليه راجع به منع ورود اشياء تجملي
عنوان سند: لايحة وزارت ماليه راجع به منع ورود اشياء تجملي
شرح سند: وزارت ماليه در ابتدا طي مقدمهاي به ضرورت منع ورود برخي اشياء و از جمله اشياي تجملي اشاره و سپس لايحهاي مشتمل بر سه ماده را براي تصويب به مجلس شورا ارائه كرده كه در مادة سوم آن تدوين نظامنامة اجرايي قانون منع ورود اشياء تجملي بر عهدة وزارت ماليه و وزارت فوايد عامه گذاشته است.
شمارة سند: 26- 113001
تاریخ سند: 16/9/1305 ش.
تصاویر مرتبط: 1 –2 - |
|
| |
16 آذر ماه1313 ش. |
درگذشت استاد جواد معروفی نوازندة پیانو و آهنگساز
شرح سند: صورت اسامي كاركنان مدرسة ادب(ذكر نام استاد جواد معروفي به عنوان آموزگار سرود)
تاريخ سند: 1313 ش.
شمارة سند: 297014180
تصاوير مرتبط: 1- 2-
جواد معروفي در سال 1291ش. در تهران چشم به جهان گشود. پدرش «موسی معـروفی» از شاگردان برگزیدة درویش خان و كلنل علي نقي وزيري از موسيقی دانان بزرگ دوره خود بود. پنج سال داشت که خواهـرش «نرگس» به دنیا آمد. چند سال بعـد مادرش را از دست داد و در خانواده پدری بزرگ شد. ابتدا موسيقی را از پدر میآموخت و تار مینواخت و با نواختن ويولن نيز آشنا شد. بعـد از دوره ابتدایی، در چهارده سالگی در دورهای که وزيری مدير هـنرستان موسيقی بود، به آنجا رفـت و به تحصيل مشغول شد. به پيانو روی آورد و نزد خانم تاتیانا خاراطیان به یادگـیری تکـنیک نوازندگی پیانوی کلاسیک مشغول شد. در کنار موسیقی کلاسیک، موسیقی ایرانی را هـم ادامه داد و تحصيلات موسيقی را نزد عـلی نقی وزيری کامل کرد.
وزيري در هجده سالگی با «شـمس زمان» ازدواج کـرد درسال1312(در 21سالگی) به دليل استعداد شگـرفـش در موسيقی به استخـدام وزارت فـرهـنگ وقـت در آمد و معـلم موسيقی مدارس تهران شد و به آموزش سلفـژ و ديکته موسيقی در هـنرستان پرداخت. او از سال 1319 هـم زمان با افـتتاح راديو به اين موسسه پيوست و سال ها تک نواز پيانو بود. از 1332 به سرپرستی موسيقی راديو منصوب شد و هـمزمان به عـضويت شورای عـالی موسيقی در آمد. معـروفی هـمچنين رهـبر ارکستر شماره يک و رهـبر ارکستر بزرگ گـلها بود. گفتة اوست:
«از بدو تاسيس راديو در سال 1319 در آنجا هـم مشغول شدم. در آن موقع سنی نداشتم ولی هـم نوازنده پيانو بودم و هـم رهـبر ارکستر شماره يک. سال اولی که راديو تاسيس شد، در اولين ارکستر راديو اين نوازنده ها بودند: صبا، حبيب سماعی، حسين تهرانی، مرتضی نی داوود و خود من. بعدها که برنامه گلها تاسيس شد من رهـبر ارکستر آن شدم و نوازنده پيانو و سوليست هـم بودم. برای ارکستر گـلها هـم قطعاتی تنظيم میکردم.»
معـروفی بيش از چهل سال سابقـه فعاليت در زمينه آهـنگسازی دارد. معـروفی و پدرش نخستين کسانی محسوب میشوند که قـطعاتی در دامنه موسيقی ايرانی برای پيانو ساخته و تنظيم کرده اند. اولين قـطعه ای که مـعروفی ساخت «ترانه های خیام» بر اساس رباعـيات خيام بود که در سال 1315 اجرا شد.
از جمله خدمات فـرهـنگی و آموزشی استاد میتوان به سال های تدريسش در دانشگاه تهران اشاره كرد. در آن زمان روش ساخت آهـنگ و فرم های اصيل موسيقی را تدريس میكرد. استاد در سال های عـمرش در دانشگاه تهران و هـنرستان موسيقی شاگـردان بسياری تربيت كرد كه خودشان از هـنرمندان بنام كشور هستند. خودش گفته است:
«سبک من را انوشيروان روحانی، اردشير روحانی، افـليا پرتو، مهين زرين پنجه و ساسان محبی خوب مینوازند. آنها شاگردان خوبـم بوده اند.»
جواد معروفی فردی فروتن، خوش مشرب و پرهيزگار بود و از جمله کسانی بود که درطول عمرهنری خود سعی وافری در آشتی موسیقی سنتی و غربی داشت .
جواد معـروفی در بامداد روز سه شنبه شانزدهـم آذر ماه 1372 در يکی از بيمارستان های تهران در گـذشت. |
|
| |
16 آذر ماه1320 ش. |
بخشنامة معرفي كابينة محمد علي فروغي
عنوان سند: بخشنامة معرفي كابينة محمد علي فروغي
شرح سند: اين سند حاوي معرفي اعضاي كابينه، شامل يازده وزير به وزارت دارايي پس از تصويب شاه و مجلس شوراي ملي است.
شمارة سند: 240012199
تاريخ سند: 16/9/1320 ش.
تصاوير مرتبط: 1- |
|
| |
16 آذر ماه1328ش. |
متن تلگراف دكتر مصدق به سرلشكر زاهدي
عنوان سند: متن تلگراف دكتر مصدق به سرلشكر زاهدي
شرح سند: در اين تلگراف دكتر مصدق ضمن شرح اقدام سروان احمدي در بردن مأموران كارآگاهي از احمدآباد و اشاره به تبعيد خود از شهر بدون ذكر دليل، خواستار بازگشت مأموران شده است.
شمارة سند: 303/1- 116002
تاریخ سند: 16/9/1328 ش.
تصاوير مرتبط: 1-
محمد مصدق در سال ۱۲۶۱ ش. در تهران بدنیا آمد پدرش میرزا هدایتالله آشتیانی معروف به «وزیردفتر» از بزرگمردان دوره ناصری و مادرش ملک تاج خانم (نجم السلطنه) فرزند عبدالمجید میرزا فرمانفرما و نوı عباس میرزا ولیعهد قاجار و نایبالسلطنه ایران بود محمد خان مصدقالسلطنه پس از تحصیلات مقدماتی در تبریز به تهران آمد، به مستوفیگری خراسان گمارده شد و با وجود سن کم در کار خود مسلط شد و توجه و علاقه عموم را جلب نمود. مصدقالسلطنه در اولین انتخابات دوره مجلس مشروطیت به نمایندگی از طبقه اعیان و اشراف اصفهان انتخاب شد ولی اعتبارنامه او بهدلیل سن او که به سی سال تمام نرسیده بود رد شد.مصدق در سال ۱۲۸۷ ش. برای ادامه تحصیلات خود به فرانسه رفت.مراجعت مصدق به ایران با آغاز جنگ جهانی اول مصادف بود. مصدقالسلطنه با سوابقی که در امور مالیه و مستوفیگری خراسان داشت به خدمت در وزارت مالیه دعوت شد. پس از کودتای سید ضیاء و رضاخان، دکتر مصدق دولت کودتا را به رسمیت نشناخت و از مقام خود مستعفی گشت. با سقوط کابینه سید ضیاء، قوام السلطنه به نخست وزیری رسید و دکتر مصدق را به وزارت مالیه (دارائی) انتخاب کرد. مصدق در دوره پنجم و ششم مجلس شورای ملی به وکالت مردم تهران انتخاب شد. در همین زمان که با صحنه سازی سلطنت خاندان قاجار منقرض شد و رضا خان سردار سپه نخست وزیر وقت به شاهی رسید، او با این انتخاب به مخالفت برخاست. با پایان مجلس ششم و آغاز دیکتاتوری رضاشاه دکتر مصدق خانه نشین شد و در اواخر سلطنت رضاشاه پهلوی به زندان افتاد و تحت نظر در ملک خود در احمد آباد مجبور به سکوت شد. در سال ۱۳۲۰ پس از اشغال ایران بهوسیله نیروهای شوروی و انگليس، رضا شاه از سلطنت برکنار و به آفریقای جنوبی تبعید شد و دکتر مصدق به تهران برگشت.دکتر مصدق پس از شهریور ۲۰ و سقوط رضاشاه در انتخابات دوره ۱۴ مجلس بار دیگر در مقام وکیل اول تهران به نمایندگی مجلس انتخاب شد با گسترش فعالیتهای سیاسی پس از شهریور ۱۳۲۰ سبب گسترش مبارزات مردم و به ویژه توجه آنان به وضع قرارداد نفت شده بود. دکتر مصدق در مجلس و بیرون از آن این جنبش را که به «نهضت ملی شدن نفت» معروف شد، هدایت میکرد. پس از ترور نخستوزیر وقت سپهبد حاجیعلی رزمآرا، طرح ملی شدن صنایع نفت به رهبری دکتر مصدق در مجلس تصویب شد. پس از استعفای حسین علاء که بعد از رزمآرا نخست وزیر شده بود، دکتر مصدق به نخست وزیری رسید و برنامه خود را اصلاح قانون انتخابات و اجرای قانون ملی شدن صنعت نفت اعلام کرد. دکتر مصدق برا ی جلوگیری از کارشکنیهای ارتش و دربار درخواست انتقال وزارت جنگ به دولت را از شاه نمود. این درخواست از طرف شاه رد شد. به همین دلیل دکتر مصدق در ۲۵ تیرماه ۱۳۳۱ از مقام نخستوزیری استعفا کرد. مردم که از برکناری دکتر مصدق خشمگین بودند، در پی چهار روز تظاهرات در حمایت از دکتر مصدق، که به کشته شدن چندین نفر انجامید، موفق به ساقط کردن دولت قوام گردیدند. در ۳۰ تیر ۱۳۳۱ دکتر مصدق بار دیگر به نخستوزیری ایران رسید. روز ۲۸ مرداد ماه ۱۳۳۲ دولتهای آمریکا و بریتانیا دست به کودتایي زدند که باعث سقوط دولت مصدق گشت. در روز ۲۹ مرداد دکتر مصدق و یارانش خود را به حکومت کودتا به رهبری سرلشکر زاهدی تسلیم کردند. مصدق پس از کودتای ۲۸ مرداد در دادگاه نظامی محاکمه شد. او در دادگاه از کارها و نظرات خود دفاع کرد. دادگاه وی را به سه سال زندان محکوم کرد. پس از گذراندن سه سال زندان، دکتر مصدق به ملک خود در احمد آباد تبعید شد و تا آخر عمر تحت نظارت شدید بود. ۱۴ اسفند ماه ۱۳۴۵ ساعت ۶ صبح دکتر محمد مصدق به دلیل بیماری سرطان، در سن ۸۴ سالگی درگذشت. مصدق وصیت کرده بود او را کنار شهدای ۳۰ تیر در ابن بابویه دفن کنند، ولی با مخالفت شاه چنين نشد و او در یکی از اتاقهای خانهاش در احمدآباد به خاک سپرده شد. |
|
| |
16 آذر ماه1329 ش. |
بخشنامة نخستوزير دربارة مسئوليت رؤساي ادارات در كوشش براي حسن اجراي امور و كنترل مأموران
عنوان سند: بخشنامة نخستوزير دربارة مسئوليت رؤساي ادارات در كوشش براي حسن اجراي امور و كنترل مأموران
شرح سند: در اين سند، نخستوزير ضمن بيان يك نمونه تخلف در امر ساختمان سد زابل كه موجب خسارت به كشور شده است، كلية رؤسا و مسئولان را مسئول حسن اجراي امور در ادارات و وزارتخانهها دانسته و خواهان كنترل زيردستان و تنبيه خاطيان شده است.
شمارة سند: 270000362
تاريخ سند: 16/9/1329 ش.
تصاوير مرتبط: 1- |
|
| |
17 آذر ماه1320 ش. |
آييننامة وزارت دارايي دربارة تشكيل دايرة مطبوعات در اين وزارتخانه
عنوان سند: آييننامة وزارت دارايي دربارة تشكيل دايرة مطبوعات در اين وزارتخانه
شرح سند: در اين سند طي 8 بند به مسائلي چون تشكيل دايرة مطبوعات در وزارت دارايي، مطالعة كلية روزنامهها و مجلات منتشره در تهران و گردآوري اخبار مربوط به وزارتخانه در نشريههاي شهرستان و ارسال آنها به اين دايره، رسيدگي به شكايات، پيشنهادات و مسائل مطرح شده در مطبوعات دربارة عملكرد وزارتخانه، تهيه لوايح و مقالاتي براي توضيح تصميمات و اقدامات وزارتخانه براي درج در روزنامه، ارسال اخبار براي اطلاع رساني در راديو و بايگاني مطبوعات گردآمده در اين دايره اشاره شده است.
شمارة سند: 240041971
تاريخ سند: 17/9/1320 ش.
تصاوير مرتبط:1- 2- |
|
| |
17 آذر ماه1321 ش. |
دستورات قوام به ستاد ارتش دربارة برقراري نظم و آرامش و پراكنده كردن عناصر ماجراجو
عنوان سند: دستورات قوام به ستاد ارتش دربارة برقراري نظم و آرامش و پراكنده كردن عناصر ماجراجو
شرح سند: در اين سند نخست وزير ضمن اشاره به ازدحام برخي افراد در ميدان بهارستان و مجلس شوراي ملّي و حركات ناشايست آنها در اين محل و نيز در سطح شهر از ستاد ارتش خواسته است كه ابتدا با زبان ملايم سعي در پراكنده كردن جمعيت و در صورت پاسخگو نبودن اين روش به دستگيري عناصر ماجراجو و برقراري نظم اقدام كنند.
شمارة سند: 3949- 122004
تاریخ سند: 17/9/1321
تصاویر مرتبط: 1 – 2-
اواخر زمستان 1320، یعنی پس از آنكه مجلس، پیمان همكاری ایران، شوروی و انگلستان را تصویب كرد و به اشغال نظامی ایران صورت قانونی بخشید و دولت نیز سیستم جیرهبندی را در تمام كشور به مرحله اجرا درآورد و كوپن نان، قند، شكر و سایر اقلام ضروری را در اختیار مردم قرار داد و درست از هنگامیكه انتظار میرفت فشار بر ملت ایران كمتر شود و محرومیتهای آن كاهش یابد، كمبود نان آغاز گردید و بهتدریج، به صورت یك قحطی فراگیر درآمد. اين قحطي به همراه عوامل ديگري چون نفرت از بيگانگان، احتكار مواد غذايي، كمبود محصول، سياستهاي اشغالگرانة متفقين، منازعة سياسي، نارضايتي دانشجويان، تورم، ناامني، فقدان مسئوليت اجتماعي در ايران و بالاخره تحقير ملّي ناشي از حملة متفقين در سال 1320 به شورشي جدي در روزهاي 17 و 18 آذر انجاميد كه به بلواي نان شهرت يافت. در هفدهم آذر گروهي از دانشجويان، شاگردان مدارس و زنان براي مطالبة نان در ميدان بهارستان و مقابل مجلس شورا تجمع كردند. جمعيت متعرض توسط تحريك كنندگاني كه هريك سودايي در سر ميپروراندند، به صورت جمعيتي مهاجم درآمدند و با حمله به مجلس وارد صحن بهارستان شدند. ساعد وزير امور خارجه، عباس مسعودي و نيز تني چند از نمايندگان مجلس كه قصد آرام كردن جمعيت را داشتند مورد اهانت قرار گرفتند و حتي برخي از آنها توسط مردم زنداني شدند. اندكي بعد تمام محوطة بهارستان به اشغال مردم درآمد و عدهاي به تخريب ساختمان و غارت اموال مجلس پرداختند. كم كم دامنة نارضايتي به كل شهر كشيده شد. مغازههاي خيابانهاي شاهآباد، لاله زار، استانبول و نادري توسط جمعيت معترض غارت شد و حتي عدهاي به منزل نخست وزير حمله و آن را به آتش كشيدند و اموالش را غارت كردند. شاه و افرادي چون يزدان پناه رئيس ستاد ارتش و رادسر رئيس پليس تهران به قوام پيشنهاد كناره گيري از نخست وزيري را كردند اما وي با تمامي اين حوادث تسلط، خونسردي و قاطعيت عجيبي از خود نشان داد. از استعفاء خودداري كرد و براي بازگرداندن نظم اقداماتي نظير ممنوعيت عبور و مرور از ساعت 8 بعد از ظهر، توقيف كامل تمام روزنامهها و دستگيري كلية مديران و سردبيران آنها، سانسور راديو تهران، انتشار يك روزنامة رسمي دولتي به نام «اخبار روز»، دستگيري عده اي و آغاز بازجويي از آنها، تعطيلي مجلس به مدت 15 روز به بهانة مرمت و انتصاب سپهبد احمدي به فرمانداري نظامي تهران به عمل آورد و چندين اعلامية تند توسط حكومت نظامي انتشار داد. در روز هجدهم آذر باز هم حركت جمعيت معترض به سوي ساختمان مجلس آغاز شد. اين بار نيروهاي پليس با قدرت وارد ميدان شدند. سپهبد احمدي تانكها و مسلسلهايي را در تقاطعهاي مهم قرار داده بود. در ميدان بهارستان سربازان با شليك به مردم سعي در پراكنده كردن مردم داشتند. در نتيجه كشتاري رخ داد كه در آن حدود 600 نفر كشته يا زخمي شدند و پس از آن جمعيت متفرق شد. در 19 آذر ماه قوام در دستوري خطاب به علي هدايت مستشار ديوان كشور خواهان تشكيل فوري هيئتي از اشخاص مجرب عالي رتبه و طرف اعتماد عامه براي نظارت بر حسن گردش رسيدگي و كشف حقايق ماجراهاي 17 و 18 آذر شد و افرادي را نيز براي عضويت در اين هيئت مشخص كرد. در روز 29 آذر در اولين جلسة مجلس بعد از بلواي نان، قوام شرح مبسوطي از وقايع 17 و 18 آذر را به اطلاع مجلس رساند و از ارتش تشكر كرد. دولت قوام در رابطه با اين موضوع توسط امير تيمور كلالي استيضاح شد اما او استيضاح خود را پس گرفت. با آنكه قوام توانسته بود اين بلوا را به خوبي تحت كنترل در بياورد اما همة شواهد دال بر آن بود كه شاه مايل به ادامة نخست وزيري او نيست، لذا وي در 24 بهمن ماه مجبور به استعفاء شد. |
|
| |
17 آذر ماه 1343 ش. |
تصویب قانون تغییر نام وزارت آبادانی و مسکن به وزارت مسکن و شهرسازی و تعیین وظایف آن
شرح سند: رونوشت فرمان تأسيس وزارت آباداني و مسكن
تاريخ سند: 1343 ش.
شمارة سند:297005652
تصاوير مرتبط: 1- 2-3-
در سال 1342 وزارت آباداني و مسكن با مسووليتهاي برنامهريزي، شهرسازي و معماري ايران آغاز به كار كرد. فعاليتهاي اين وزارتخانه با تصويب قانون تاسيس شوراي عالي شهرسازي و معماري ايران در سال 1351 ابعاد گستردهتري به خود گرفت و در سال 1353 با تغيير نام وزارت آباداني و مسكن و با ايجاد تغييراتي در وظايف وزارتخانهء سابق، وزارتخانهء جديدي به نام «وزارت مسكن و شهرسازي» تشكيل شد.
مديريت اراضي سرزمين ايران، برنامهريزي ملي اسكان جمعيت، تعيين شبكة شهرها و سطحبندي خدمات براي تامين مكان كافي و مناسب براي اسكان جمعيت كشور، تامين دسترسي همة ساكنان كشور به كل خدمات و تسهيلات و خدماترساني به مردم، هدايت و نظارت بر توسعة متوازن شهرها با هدف تامين فضاي كافي براي سكونت، كار و خدمات همراه با ايجاد شبكههاي متوازن رفت و آمد، كمك به اعتلا و ترويج معماري و اعتلاي معماري كشور و دهها وظيفة ديگر به عهدة اين وزارتخانه گذاشته شد. |
|
| |
18 آذر ماه1314 ش. |
تصميم مجلس شوراي ملّي دائر بر ابراز رأي اعتماد نسبت به كابينة آقاي جم
عنوان سند: تصميم مجلس شوراي ملّي دائر بر ابراز رأي اعتماد نسبت به كابينة آقاي جم
شرح سند: سند، گزارش حسن اسفندياري رئيس مجلس مبني بر ابراز رأي اعتماد نسبت به كابينة محمود جم در جلسة 13 آذر 1314 به اتفاق آراء (114 نمايندة حاضر در مجلس) است.
شمارة سند: 41- 124001 تاریخ سند: 18/9/1314 ش.
تصاویر مرتبط: 1 –
محمود جم در سال 1258ش. در تبريز ديده به جهان گشود. تحصيلات مقدماتي خود را در تبريز به پايان رساند. مدتي در مدرسة كاتوليكها تحصيل كرد و زبان فرانسه را در آنجا آموخت و سپس به عنوان مترجم نزد دكتر كوپن فرانسوي، پزشك مظفرالدين ميرزاي وليعهد مشغول به كار شد. در سال 1288 از تبريز به تهران رفت و به عنوان مترجم در ادارة گمرك استخدام شد. پس از آن در سفارت فرانسه به ادامة فعاليت پرداخت و با كمك وزير مختار فرانسه موفق به كسب لقب «مدير الملك» از احمد شاه شد. در سال 1298 بنا به دستور وثوق الدوله رياست انبار غلة دولتي به وي سپرده شد. محمود جم قبل از تصدي پست رياست وزرايي عهده دار مشاغل رياست انبار غلة دولتي، پيشكاري مالية تهران، رياست خزانهداري كل، وزير امور خارجه در كابينة سيد ضياء، وزير ماليه در ترميم كابينة سيد ضياء و نيز كابينه هاي مشير الدوله و سردار سپه، معاونت نخست وزير در كابينة فروغي، استاندار كرمان، استاندار خراسان و وزير داخله در كابينة دوم فروغي بود. محمود جم پس از سقوط كابينة فروغي در 11 آذر 1314 به نخست وزيري رسيد. اعضاي كابينة وي عبارت بودند از: باقر كاظمي (وزير امور خارجه)، محمد نخجوان (وزير جنگ)، علي اكبر داور (وزير ماليه)، محسن صدر (وزير عدليه)، علي اصغر حكمت (وزير معارف و اوقاف)، نظام الدين حكمت (وزير پست و تلگراف)، علي منصور (وزير طرق و شوارع)، مظفر اعلم (اداره كل تجارت)، مصطفي قلي بيات (اداره كل فلاحت) و حسين امين (اداره كل صناعت). حوادث مهم دوران نخست وزيري او عبارت بود از كشف حجاب، شهادت آيت الله حسن مدرس، قتل نصرت الله فيروز، شيخ خزعل و عبدالحسين ديبا، خودكشي علي اكبر داور، قطع روابط سياسي ايران و امريكا به علت توهين پليس امريكا به وزير مختار ايران، قطع روابط سياسي ايران و فرانسه به علت درج مطالب توهين آميز نسبت به رضا شاه در جرايد اين كشور، ازدواج محمدرضا پهلوي با فوزيه دختر ملك فواد پادشاه متوفاي مصر، انعقاد پيمان سعدآباد، حل اختلافات مرزي ايران و عراق، لغو قرارداد نفت شمال و اتمام ساخت راه آهن سراسري. وي پس از بركناري از پست نخست وزيري در مشاغل زير خدمت كرد: وزير دربار كابينة دكتر متين دفتري، سفير ايران در مصر، وزير جنگ در كابينة قوام، وزير دربار، استانداري آذربايجان، سفير ايران در رم و دو دوره خدمت در مجلس سنا. محمود جم در 19 مرداد ماه 1348 در تهران درگذشت و جنازه اش در ابن بابويه به خاك سپرده شد. |
|
| |
18 آذر ماه1326 ش. |
گزارش وزارت كشور به نخست وزير دربارة تقاضاي اهالي كرمانشاه براي جلوگيري از فروش مشروبات الكلي
عنوان سند: گزارش وزارت كشور به نخست وزير دربارة تقاضاي اهالي كرمانشاه براي جلوگيري از فروش مشروبات الكلي در ماههاي محرم و صفر شرح سند: در اين گزارش ضمن ذكر درخواست مردم كرمانشاه، به تعقيب و ادامة مباحث مربوط به اين امر در مساجد و منابر و امكان ايجاد مشكل از طريق آن اشاره شده است. در زير گزارش نخست وزير نوشته است: ملاحظه شد. ماه محرم تمام و صفر هم قريب به اتمام است. نسبت به اين موضوع اصولاً بايد تصميم لازم وقطعي اتخاذ شود.
شمارة سند: 11575- 113015
تاریخ سند: 18/9/1326 ش.
تصاویر مرتبط: 1 – |
|
| |
18 آذر ماه 1326 ش. |
سقوط دولت احمد قوام
شرح سند: تعيين هيئت دولت توسط احمد قوام
تاريخ سند: 1326 ش.
شمارة سند: 291002100
تصاوير مرتبط: 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6
احمد قوام (قوام السلطنه) در جلسه 29 مهر 1326 مجلس شوراي ملي، پس از معرفي كابينه تازه و گرفتن رأي اعتماد از نمايندگان، گزارش مفصلي از فعاليتهاي دولت براي خارج كردن نيروهاي ارتش شوروي از ايران و ختم غائله آذربايجان ارائه كرد و سپس موافقتنامه تشكيل شركت نفت ايران و شوروي را براي بررسي به مجلس داد. نمايندگان مجلس پانزدهم نه تنها از تصويب موافقتنامه مذكور اجتناب كردند، بلكه با گذراندن ماده واحدهاي واگذاري هرگونه امتياز استخراج نفت به بيگانگان را ممنوع شمردند و دولت را به تلاش براي «استيفاي حقوق ملي» در مورد نفت جنوب مكلف كردند.متن لامادة واحده به شرح زير بود: الف _ نظر به اينكه آقاي نخستوزير با حسن نيت و در نتيجه استنباط از مفاد ماده دوم قانون مصوب يازدهم آذرماه 1323 (پيشنهادي دكتر مصدق) اقدام به مذاكره و تنظيم موافقتنامه مورخ 15 فروردين 1325 در باب ايجاد شركت مختلط نفت ايران و شوروي نمودهاند، و نظر به اينكه مجلس شوراي ملي استنباط مزبور را منطبق با مدلول و مفهوم واقعي قانون سابقالذكر تشخيص نميدهد، مذاكرات و موافقتنامه فوق را بلااثر و كانلميكن ميداند... . ب _ واگذاري هرگونه امتياز استخراج نفت كشور و مشتقات آن به خارجيها و ايجاد هر نوع شركت براي اين منظور كه خارجيها به وجهي از وجوه سهيم باشند، مطلقاً ممنوع است... ج _ دولت مكلف است در كليه مواردي كه حقوق ملت ايران نسبت به منابع ثروت كشور اعم از منابع زير زميني و غير آن مورد تضييع واقع شده است، به خصوص راجع به نفت جنوب، به منظور استيفاي حقوق ملي مذاكرات و اقدامات لازمه را به عمل آورد و مجلس شوراي ملي را از نتيجه آن مطلع سازد. نكته جالب اين بود كه اكثر نمايندگان مجلس پانزدهم را اعضاي حزب دمكرات قوام تشكيل ميدادند، اما نخستين حملات به دولت او از ميان همين نمايندگان و به دليل آنچه «اهمال» دولت در اجراي اين ماده واحده خوانده ميشد، آغاز شد . احمد قوام به اتفاق سيد جلال الدين تهراني وزير مشاور در جلسه روز 18 آذرماه مجلس شوراي ملي حضور يافت و طي نطق مفصلي از وضع سابق و لاحق كشور و خدمات خود در رفع غائله آذربايجان و كردستان بيان نمود و تقاضاي راي اعتماد كرد. اما از 112 نفر عده حاضر 46 ورقه سفيد و 38 ورقه كبود شماره شد و بدين طريق دولت احمد قوام سقوط كرد . |
|
| |
19 آذر ماه 1310 ش. |
درگذشت خواجه مصلح الدين سعدي شيرازي
شرح سند: درخواست اختصاص وجوهي به منظور تعمير بقعة شيخ سعدي شيرازي
تاريخ سند:1310 ش.
شمارة سند: 29000699
تصاوير مرتبط: 1 - 2
شيخ مصلح الدين سعدي شيرازي شاعر ، نويسنده و عارف بزرگ ايراني در 605 يا 606 ﻫ . ق . شيراز متولد شد. پدرش در دستگاه دیوانی اتابک سعد بن زنگی، فرمانروای فارس شاغل بود. از خاندان اهل علم و فضليت بود. تحصيلات اوليه را نزد پدر و در زادگاهش فراگرفت. در كودكي پدرش را از دست داد و در اوان جواني به بغداد رفت. آنجا در مدرسه نظاميه كه خاص شافعيان بود ، به تحصيل علوم ديني نزد استادان بزرگي چون شهاب الدين سهروردي و ابن جوزي همت گماشت. سپس به عراق و شام و حجاز سفر كرد. در عهد حكومت ابوبكر بن سعدبن زنگي به شيراز بازگشت و منظومه بوستان را در سال 655 قمري به وي تقديم كرد. سال بعد گلستان را در مواعظ و حكم به نثر مزين آميخته با قطعات اشعار دل انگيز به نام شاهزاده سعدبن ابوبكر درآورد و به وي تقديم نمود و از آن پس قسمت عمده عمر خود را در شيراز و در خانقاه خود زيست . سعدي يكي از سه شاعر بسيار بزرگ و بلامنازع فارسي است . در سخن او غزل عاشقانه به والاترين حد لطافت و زيبايي رسيده است و لطيف ترين معاني در ساده ترين و فصيح ترين و كاملترين الفاظ آمده است . وفات سعدی را اکثراً در ۶۹۱ قمری میدانند. ولی عدهای از جمله سید حسن تقیزاده احتمال دادهاند که سعدی در حدود ۶۷۱ قمری فوت کردهاست. محمد قزوینی در نامهای به تقیزاده مینویسد که احتمالِ ۶۷۱ بسیار قوی است ولی آن را «خرق اجماع مورخین» و «باعث طعن» میداند. آرامگاه سعدي در 4 كيلومتري شمال شرقي شيراز، در دامنه كوه فهندژ، در انتهاي خيابان بوستان و در مجاورت باغ دلگشا واقع شده است. اين مكان در ابتدا خانقاه شيخ بوده كه وي اواخر عمر خود را در آنجا مي گذرانيده و سپس در همانجا مدفون گرديده است. براي اولين بار در قرن هفتم توسط خواجه شمس الدين محمد صاحبديواني وزير معروف آباقاخان، مقبره اي بر فراز قبر سعدي ساخته شد. در سال 998 ق. به حكم يعقوب ذوالقدر، حكمران فارس، خانقاه شيخ ويران گرديد و اثري از آن باقي نماند. در سال 1187 ق. به دستور كريم خان زند، عمارتي ملوكانه از گچ و آجر در دو طبقه بر فراز مزار شيخ بنا شد. اين بنا در سال 1301 ش. توسط فتحعلي خان صاحب ديوان مرمت شد. چند سال بعد نيز حبيب الله خان قوام الملك دستور تعمير و ترميم قسمتي از بنا را صادر كرد. بنايي كه در زمان كريم خان ساخته شده بود تا سال 1327 ش. برپا بود. در سال 1329 ش به كوشش علي اصغر حكمت و توسط انجمن آثار ملي ايران، بقعه كنوني به جاي ساختمان قديمي ساخته شد در ارديبهشت ماه 1331 افتتاح گرديد. ورودي مجموعه در راستاي ورودي آرامگاه است كه معمار آن آندره گدار فرانسوي است. |
|
| |
19 آذر ماه1325 ش. |
مصوبة هيئت وزراء دربارة سكونت طلاب در مدارس قديمه
عنوان سند: مصوبة هيئت وزراء دربارة سكونت طلاب در مدارس قديمه
شرح سند: اين مصوبه بنا بر پيشنهاد وزارت فرهنگ در 4 بند تنظيم و در آن به اختصاص سكونت در مدارس قديمه به طلاب، ممنوعيت بيش از 15 روز غيبت به استثناي تعطيلات تابستان، الزام طلاب به رعايت مقررات وقفنامه و دستورهاي ادارة اوقاف و نيز نحوة برخورد با افراد متخلف اشاره شده است. در مصوبه امضاي: سپهبد احمد امير احمدي (وزير جنگ)، دكتر منوچهر اقبال (وزير بهداري)، دكتر علي شايگان (وزير فرهنگ)، عزيزالله نيك پي (وزير پست و تلگراف و تلفن)، محمد ولي ميرزا فرمانفرمائيان (وزير كار و تبليغات)، سيد علي اكبر موسوي زاده (وزير دادگستري) و ابوالحسن صادقي (وزيرراه) شناسايي شد.
شمارة سند: 8470 - 113008
تاریخ سند: 19/9/1325 ش
تصاویر مرتبط: 1 |
|
| |
20 آذر ماه1307 ش. |
مصوبة هيئت وزراء دربارة پروفسور هرتسفلد
عنوان سند: مصوبة هيئت وزراء دربارة پروفسور هرتسفلد
شرح سند: در اين مصوبه هيئت وزراء با مسافرت، حفر اماكن و مطالعة آثار عتيقه توسط پروفسور هرتسفلد موافقت كرده و حضور و نظارت نمايندگان وزارتخانههاي ماليه و معارف را بر كار وي تصريح كرده است. در مصوبه امضاي مهديقلي هدايت (نخست وزير)، قاسم صور اسرافيل (كفيل وزارت پست، تلگراف و تلفن)، جعفر قلي بختياري (وزير جنگ)، حسين سميعي (وزير داخله)، علي اكبر داور (وزير عدليه) و پاكروان (وزير امور خارجه) شناسايي شد.
شمارة سند: 7885 - 113008
تاریخ سند20/9/1307 ش.
تصاویر مرتبط: 1 –
ارنست اميل هرتسفلد، خاورشناس، باستانشناس، زبان شناس، كتيبه شناس، معمار و نقشه بردار شهير آلماني در 23 ژوئية 1879 م. در شهر سله Celle از توابع آلمان ديده به جهان گشود. وي تحصيلات خود را در دانشگاههاي مونيخ، برلين و مدرسة عالي فني «شرلوتن بورگ» تحت تعليمات پروفسور ادوارد ماير و ديگران به پايان رساند و موفق به اخذ ليسانس معماري از اين مدرسه و دكتراي فلسفه از برلين شد. موضوع پايان نامة دكتراي وي «پازارگاد» بود. هرتسفلد از سال 1903 در خاور نزديك و خاورميانه و نيز در طول جنگهاي اول و دوم جهاني به كاوشهاي باستانشناسي در ايران، بين النهرين و سوريه مشغول بوده و نيز با هيئت اعزامي به نينوا براي كشفيات باستانشناسي و تاريخي اعزام گرديده است. وي در سال 1930 در رأس هيئتي از طرف مؤسسة شرقي شيكاگو مأمور حفريات در تخت جمشيد شد و از 1931 تا 1945 در آنجا مشغول كاوش بود. او در حفريات ممسني واقع در جنوب فارس نيز كتيبه هاي متعددي را از زير خاك بيرون آورد. هرتسفلد عضو انجمن آسيايي لندن و ايرلند، فرهنگستان عربي دمشق، فرهنگستان قرون وسطاي امريكا، عضو افتخاري وابسته به مؤسسة باستانشناسي دولت هند و عضو افتخاري وابسته به فرهنگستان بريتانيا بود. از جمله آثار وي ميتوان به: ايران در مشرق زمين، يادگار تاريخي و كتيبة پايكوبي مربوط به اوايل دورة ساساني، زردشت و جهان او، مسافرت در لرستان، پازارگاد، نقاشيهاي سامره و كتيبه هاي ايران قديم اشاره كرد. پروفسور هرتسفلد در 21 ژانوية 1948 در شهر بال از توابع سويس چشم از جهان فرو بست. |
|
| |
20 آذر ماه1331 ش. |
ارسال رونوشت لايحة قانوني اساسنامة شركت ملّي نفت ايران به ادارات وزارت دارايي
عنوان سند: ارسال رونوشت لايحة قانوني اساسنامة شركت ملّي نفت ايران به ادارات وزارت دارايي
شرح سند: اين اساسنامه در 9 فصل با عناوين كليات، سرماية شركت، سازمان شركت، شوراي عالي، هيئت مديره، هيئت بازرسي، ترازنامه و حساب سود و زيان، مواد مختلف و تغيير مواد اساسنامه تنظيم شده و در آن مسائل مربوط به تأسيس شركت، شخصيت حقوقي آن، وظايف و تكاليف اركان، مسائل مالي و نحوة تغيير اساسنامه طي 62 ماده مورد بحث قرار گرفته است. اين لايحه طبق قانون اعطاي اختيارات مصوب بيستم مرداد 1331 در تاريخ پنجم آذر ماه 1331 تصويب شده است.
شمارة سند: 240012046
تاريخ سند: 20/9/1331 ش.
تصاوير مرتبط:1- 2- 3- 4- 5- 6- 7- 8- 9- 10- 11- 12-13- 14- 15- 16-
پس از ترور رزم آرا، حسين علاء مامور تشكيل دولت شد و در همان روزها موج اعتصاب در ميان كارگران نفت در خوزستان بالا گرفت. علاء در هفتم ارديبهشت 1330 استعفا داد و به دنبال آن، مجلس به نخست وزيرى دكتر مصدق راى داد. در اين ميان، قانون 9 مادهاى اجراى اصل ملى شدن صنعت نفت كه كميسيون خاص نفت آن را تدوين كرده بود، در نهم ارديبشهت سال 1330 به تصويب مجلس رسيد و پس از تاييد در دهم ارديبهشت قابليت اجرا يافت. فرداى آن روز، دكتر مصدق برنامة دولت خود را به مجلس ارائه داد. قدم اول در اجراى اصل ملى شدن نفت، تشكيل شركت ملى نفت ايران بود كه سه نفر به عنوان هيئت مديرة موقت آن منصوب شدند. اين هيئت در نوزدهم خرداد 1330 به آبادان وارد شد و در بيستم خرداد پرچم ايران را بر فراز ادارة مركزى شركت نفت در خرمشهر برافراشت. |
|
| |
20 آذر ماه 1340 ش. |
قرارداد جدید کنسرسیوم نفت با ایران و افزایش میزان درآمد ایران از محل فروش نفت
شرح سند: ادعاي شركتهاي عامل كنسرسيوم نفت مبني بر مالكيت كلية موجودي هاي مربوط به عمليات غير صنعتي و رد حقوقي اين ادعا توسط شركت ملّي نفت ايران
تاريخ سند: 1340 ش.
شمارة سند: 240001633
تصاوير مرتبط: 1 - 2 - 3 - 4 - 5 - 6 - 7 - 8 - 9 - 10 - 11 - 12
در 6 فوريه 1954 توركيلد ريبر ( رئيس سابق شركت نفت تگزارس و مشاور سابق نفتي بانك بين المللي عمران و توسعه ) بنا به دعوت دولت ايران به تهران آمد تا به عنوان مشاور اقتصادي به حكومت زاهدي كمك كند. چند روز بعد ، مشاور ديگري به نام دون پورت ( حقوقدان آمريكايي ) نيز به او پيوست . در 13 مارس 1954 يك كميسيون فني توسط دولت ايجاد شد تا با همكاري مشاوران آمريكايي به مطالعه شرايط مذاكره با كنسرسيوم بپردازد. يكي از اعضاي كميسيون فني ، آقاي فواد روحاني، درباره رفتار مشاوران آمريكايي استخدام شده توسط دولت مي نويسد : « مشاوران به طور كلي هميشه بحث را به مزايايي كه ايران از فروش بسيار زياد نفت عايدش مي شد مي كشاندند ، و اين ممكن نبود مگر از طريق سازش با شركتهاي بزرگ و از اين رو ايران بايستي شرايط كمپاني ها را بپذيرد....» در جلسه 24 مارس 1954 دكترعلي اميني وزير دارايي ايران ، شرايط پيشنهادي كنسرسيوم نفت را پذيرفت . مذاكرات ميان اميني و نماينده كنسرسيوم به مدت سه ماه در تهران به درازا كشيد و در پايان ماه اوت 1954 موافقتنامه از سوي هر دو طرف آماده شد . با اين همه ، مخالفتهايي با اين قرارداد از سوي مردم نشان داده شد. در 29 اوت 1954 دهها افسر ، كارگر و آموزگار كه متهم به ممانعت از تصويب قرارداد جديد بودند ، بازداشت شدند . در 22 شهريور 1333 ، تعداد افراد بازداشت شده تا 600 نفر افزايش يافت كه 130 نفر آنها از كارگران پالايشگاه آبادان بودند . بنابراين در فضايي از وحشت و ارعاب پليسي بود كه قرارداد نهايي در 19 سپتامبر 1954 ميان اميني و نماينده كنسرسيوم بين المللي به امضا رسيد. اما اجراي قرارداد منعقده با كنسرسيوم مشروط به تصويب آن توسط پارلمان ايران بود . قرارداد نفتي كنسرسيوم با ايران با قانون ملي شدن صنايع نفت مصوب 1951 كاملاً مغايرت داشت. طبق قانون ملي شدن صنعت نفت مقرر شده بود كه بايد ايران خود از نفتش بهرهبرداري كند و حال آنكه طبق شرايط قرارداد اخير اكتشاف و استخراج و حمل و نقل نفت جنوب ايران و منطقهاي وسيعتر از اراضي تحت اختيار كمپاني بريتيش پتروليوم و نيز هشت جزيره خليج فارس از جمله قشم و خارك و هنگام و هرمز و همچنين حاشيه خط ساحلي به شعاع سه مايل از اين جزاير و از سواحل ايران در اختيار كنسرسيوم قرار گرفته بود. همچنين كليه پالايشگاهها، لولههاي نفت، كارخانههاي برق، خطوط تلگراف و تلفن، بنادر، راههاي آهن و شوسه، فرودگاهها، ايستگاه راديو در اختيار كنسرسيوم نفت قرار گرفت. كنسرسيوم اين حق را نيز به دست آورد كه به ميل خود راهآهن، بنادر و فرودگاه و ايستگاه راديويي و خطوط تلفن احداث نمايد و بدين ترتيب شركت ملي نفت ايران عملاً و كاملاً از كنترل ادارات و امور استخراج و تصفيه و حتي فروش نفت كنار گذاشته شد. مدت بهرهبرداري كنسرسيوم طبق قرارداد مذكور 25 سال با حق تمديد بعدي سال 1994 تعيين شد. طبق مادة 41 اين قرارداد ايران حق لغو قرارداد مزبور را ندشت و كنسرسيوم حق داشت تا انقضاي موعد مقرر از نفت ايران بهره برداري كند. قرارداد با كنسرسيوم در تاريخ 21 اكتبر 1954 در مجلس شوراي ملي و در تاريخ 28 اكتبر در مجلس سنا به تصويب رسيد ولي كنسرسيوم از اجراي ماده 23 قرارداد خود با ايران مبني بر تحويل 5/12% كلية نفت استخراجي به ايران خودداري ميكرد. كنسرسيوم در اوايل سال 1959 بدون موافقت دولت ايران و به طور يكجانبه شرايط موافقتنامه را نقض نمود و خودسرانه قيمت فروش نفت ايران را پائين آورد. در سال 1973 ايران با كنسرسيوم نفت موافقت نامههايي امضا نمود كه به موجب آن تمام منابع نفت و صنايع نفت و پالايشگاهها كه در اختيار كنسرسيوم بود به ايران محول گرديد و به موجب اين موافقتنامه فروش نفت به مدت 20 سال يعني تا سال 1993 به كنسرسيوم واگذار گرديد و نيز قرار شد كه به شركت كنندگان در كنسرسيوم متناسب با سهم آنها در كنسرسيوم طي اين مدت نفت فروخته شود. |
|
| |
21 آذر ماه1326 ش. |
تصميم قانوني مجلس شوراي ملّي راجع به تقاضاي رأي اعتماد به آقاي احمد قوام نخست وزير
عنوان سند: تصميم قانوني مجلس شوراي ملّي راجع به تقاضاي رأي اعتماد به آقاي احمد قوام نخست وزير
شرح سند: سند، گزارش حكمت رئيس مجلس مبني بر رأي اعتماد 46 نفر از 112 نمايندة حاضر به آقاي قوام و در نتيجه عدم احراز اكثريت در جلسة 18 آذر 1326 مجلس شوراي ملّي است.
شمارة سند: 373/ 11- 116002
تاریخ سند: 21/9/1326 ش.
تصاویر مرتبط: 1 –
احمد قوام، فرزند ابراهيم خان معتمد السلطنه، ملقب به دبير حضور، وزير حضور، قوام السلطنه و صاحب عنوان «جناب اشرف» در سال 1252 ش. در تهران ديده به جهان گشود. وي برادر وثوق الدوله، عاقد قرارداد 1919 م. بود. خدمت وي در دربار از زمان ناصرالدين شاه و با عنوان عملة خلوت دربار و پيشخدمت وي آغاز شد. در دربار مظفرالدين شاه لقب وزير حضوري و سمت منشيگري داشت و به علت خط زيبايش به دستور مظفرالدين شاه فرمان مشروطيت به خط وي نوشته شد. قوام در دوران حيات خود مشاغل مختلفي داشته است كه از جملة آنها ميتوان به معاونت وزارت داخله در اولين كابينة بعد از مشروطه، وزارت جنگ در كابينة اول مستوفي الممالك، وزارت عدليه در كابينة سپهدار اعظم، وزارت داخله در كابينة صمصام السلطنة بختياري، وزارت ماليه در كابينة اول علاء السلطنه، وزارت داخله در كابينة سوم علاء السلطنه و كابينة دوم عين الدوله و استانداري خراسان اشاره كرد. در فاصلة سالهاي 1300 تا 1331 در مجموع 11 كابينه تشكيل داد. از حوادث مهم دوره هاي نخست وزيري وي ميتوان موارد زير را نام برد: افتتاح مجلس چهارم، سركوبي قيامهاي ميرزا كوچك خان جنگلي در شمال و محمدتقي خان پسيان در خراسان، عضويت ايران در جامعة ملل، تصويب لايحة واگذاري امتياز نفت شمال به امريكاييها، انعقاد پيمان مودت بين ايران و شوروي، استخدام مستشاران امريكايي و ورود ميلسپو به ايران، استخدام كلنل شوارتسكف براي تنظيم امور ژاندارمري كشور، سركوبي اسماعيل آقا سميتقو، ختم غائلة آذربايجان و وقوع قيام سي تير. در مجلس پانزدهم تعداد طرفداران قوام هر روز كمتر و بر شمار مخالفين وي افزوده شد. همين مسئله به همراه عواملي چون قدرت طلبي شاه، راه را براي سقوط كابينة قوام هموار كرد. او در اوايل آذر طي اعلامية مفصلي سياست داخلي و خارجي دولت خود را بيان كرد و پس از صدور اين اعلاميه برخي نمايندگان به بهانة آنكه اين اعلاميه بدون اطلاع نمايندگان صادر شده است، دست از حمايت از قوام كشيدند و متعاقب آن 10 نفر از وزيران كابينه نيز استعفاء دادند. قوام به نحوة استعفاي وزيران اعتراض كرد و مجلس او را براي اداي توضيحات به مجلس فراخواند. قوام در سخنراني خود ضمن اشاره به خدمات خود در رفع غائلة آذربايجان و كردستان، دخالت قوة مقننه در قوة مجريه را موجب بد عاقبتي مشروطه دانست. پس از اين نطق وي خواهان رأي اعتماد مجلس شد كه بنا بر گزارش حكمت رئيس مجلس از 112 نمايندة حاضر ، تنها 46 نفر به وي ابراز اعتماد كردند و در نتيجه عدم احراز اكثريت در جلسة 18 آذر 1326 مجلس شوراي ملّي دولت قوام سقوط كرد. قوام السلطنه در 31 تير ماه 1334 پس از يك بيماري ممتد قلبي و ريوي درگذشت و پيكرش در آرامگاه خانوادگي واقع در شهر مقدس قم به خاك سپرده شد. دولتهاي ايران از ميرزا نصر الله خان مشيرالدوله تا مير حسين موسوي، عليرضا اسماعيلي، روح الله بهرامي و ديگران (تهران، سازمان چاپ و انتشارات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي، 1378)، 121 – 123 |
|
| |
21 آذر ماه1323 ش. |
درخواست صدور دستور آغاز به كار وزيران كابينة مرتضي قلي بيات در وزارتخانههاي مربوط
عنوان سند: درخواست صدور دستور آغاز به كار وزيران كابينة مرتضي قلي بيات در وزارتخانههاي مربوط
شرح سند: در اين سند اعلام شده است كه در روز 4 آذر ماه 1323 اعضاي كابينه توسط مرتضي قلي بيات به شاه معرفي شدهاند كه شامل وزراي بازرگاني و پيشه و هنر، 2 وزير مشاور، دارايي، فرهنگ ، دادگستري، امور خارجه، جنگ، بهداري، كشور و پست و تلگراف و تلفن هستند. در انتها از رياست دفتر مخصوص شاهنشاهي صدور فرمان شاه براي آغاز به كار وزيران درخواست شده است.
تاريخ سند: 21/9/1323 ش.
شمارة سند: 472/17 – 116002
تصاوير مرتبط: 1 - |
|
| |
23 آذر ماه1314 ش. |
قانون كدخدايي
عنوان سند: قانون كدخدايي
شرح سند: قانون مشتمل بر 12 ماده است كه در جلسة 20 آذر ماه 1314 به تصويب مجلس شوراي ملّي رسيده و در آن كدخداي ده نمايندة مالك و مسئول اجراي قوانين و نظامنامههاي دولت معرفي شده است. كدخدا در خالصجات توسط ماليه، در موقوفات توسط متولي يا نمايندة او و در املاك اربابي از طرف مالكين تعيين و در دهات خرده مالك نيز فرد صاحب اكثريت املاك كدخدا و حكم انتصاب به نام او صادر ميشد. در اين قانون شرايط كدخدا ، وظايف و شرايط عزل وي و يا انتخاب كدخداي جديد اعلام شده است.
شمارة سند: 11008 – 113015
تاریخ سند: 23/9/1314
تصاویر مرتبط: 1 –
كدخدا درلغت به معناي صاحب خانه ميباشد كه كد به معني خانه و خدا به معني صاحب و مالك آمده است. قانون کدخدایی در20 آذر ماه 1314 مورد تصویب نمایندگان مجلس قرارگرفت و به موجب این قانون کدخدای ده حکم رسمی از طرف وزارت کشور و فرمانداری به اين سمت تعيين می شد، وي در حقيقت ضابط دولت در امور مربوط به نظام وظيفه ثبت احوال و دادگستری نيز بود. در قانون کدخدايی به وظايف کدخدا و تنظيم و تمشيت امور جاری روستا پرداخته بودند و در آن بحثی از عمران و آبادی روستا يا وضعيت عشاير نشده بود. چون مالکان در روستاها حاکميت مطلق داشتند. اگر قرار بود که فعاليتهای عمرانی صورت گيرد، بايد با تصميمگيری و اراده آنها صورت میگرفت نه با تصميم کدخدا، مردم يا حتی دولت مرکزی. در اين دوره فعاليتها، برنامهريزی و توسعه روستاها در کشور به صورت غير منسجم بوده، دولت مداخله چندانی در فضاهای روستايی انجام نمیداد. اين امر بيشتر ناشی از کندی آهنگ رشد جوامع و يکنواختی روند فعاليتها بوده است. اجتماعات انسانی با مشکلات حاد حاصل از ازدحام جمعيت نظير تخريب محيط زيست و اشباع ظرفيت سرزمين مانند امروزه مواجه نشده بودند، بنابراين لزوم حضور دولت و برنامه ريزی در زمينه مسائل اجتماعی، اقتصادی و فضايی درک نگرديده بود. با توجه به قشربندی حاکم بر فضای اجتماعی روستاها نوعی بهرهکشی استعماری در فعاليتهای روستايی قابل مشاهده بود. شرايط كدخدايي در اين قانون تبعيت ايراني بودن، عدم محكوميت به جنحه و جنايت، معروفيت به درستكاري، امانت، لياقت و مقيم بودن در يكي از دهات محل مأموريت خود و داشتن رعيتي در يكي از محال مأموريت ميباشد. |
|
| |
23 آذر ماه1338 ش. |
تشكر وزير فرهنگ از سفير ايران در تونس براي همكاري وي در كنفرانس فرهنگي كشورهاي خاورميانه
عنوان سند: تشكر وزير فرهنگ از سفير ايران در تونس براي همكاري وي در كنفرانس فرهنگي كشورهاي خاورميانه
شرح سند: در اين سند كه خطاب به وزارت امور خارجه نگاشته شده، از كوششهاي آقاي يكتا، سفير كبير ايران در تونس به علت همكاري در برگزاري كنفرانس فرهنگي در كشور تونس قدرداني شده است.
شمارة سند: 297023753
تاريخ سند: 23/9/1338 ش.
تصاوير مرتبط: 1- |
|
| |
25 آذر ماه1314 ش. |
بخشنامة وزير معارف دربارة برنامة وزارت معارف براي اجراي قانون كشف حجاب
عنوان سند: بخشنامة وزير معارف دربارة برنامة وزارت معارف براي اجراي قانون كشف حجاب
شرح سند: در اين بخشنامه پس از مقدمهاي كوتاه دربارة نقش زنان ايراني در جامعه اشاره شده است كه وزارت معارف در اين خصوص برنامهاي را تهيه كرده و در اين متحدالمال اعلام ميكند و خواستار اجراي آن است. برنامة اعلام شده شامل ايجاد مدارس ابتدايي مختلط در تمام كشور، توصية لباس متحد الشكل و عدم استفاده از زينت آلات در مدارس، برگزاري جلسات و كنفرانسهايي در مدارس و دعوت از افراد صاحب فضل و كمال براي آشنايي زنان با مسائل مفيد علمي، شعائر اخلاقي و نحوة نشست و برخاست، پوشش و معاشرت و ترتيب دادن مجالسي توسط حكومت، رئيس شهرباني و محترمين شهر براي تبليغ مطالب فوق است. در هامش نامه اضافه شده كه وزير معارف تأكيد كرده است كه در اجراي بخشنامه از هرگونه تندي و خشونت پرهيز شود.
تاريخ سند: 25/9/1314 ش.
شمارة سند: 290006627
تصاوير مرتبط: 1 -2-3- 4-
همزمان با اجباري شدن كلاه بين المللي (شاپو) زمزمههاي «حجاب زدايي» بلند شد. اين امر مخالفت علما و روحانيون و مردم را در پي داشت. نقطة اوج اين مخالفتها حوادث قيام گوهرشاد در 21 تير 1314بود كه طي آن مامورين رژيم رضاشاه شماري از تجمع كنندگان در مسجد گوهر شاد را به شهادت رسانده يا زخمي كردند. همچنين پس از اين واقعه تني چند از علما و روحانیون شركت كننده در قيام، محاكمه، زنداني ويا تبعید شدند كه در اين ميان آيت الله آقا حسين قمي مرجع طراز اول آن زمان به عراق تبعيد شد. علي رغم مخالفت اقشار مختلف در تاريخ 27 آذر 1314 بخشنامه كشف حجاب براي تصويب رضا شاه از طرف رئيسالوزرا به دربار فرستاده شد تا در اول دي سال دستورالعمل اجراي غير رسمي قانون كشف حجاب به تمام ولايات ايران ارسال گردد. رضا شاه كه در روز هفدهم دي ماه 1314 براي اعطاي گواهينامة فارغ التحصيلان به دانشسراي عالي رفته بود، در حالي كه همسر و دختر بزرگش بدون حجاب بودند و لباسهاي اروپايي به تن داشتند، طي نطقي از كشف حجاب سخن گفت و كشف حجاب را اعلام كرد. اين مراسم در حقیقت رسمیت بخشیدن به كشف حجاب در كشور بود. بدين سان از فرداي آن روز، بر سر كردن چادر در خيابانهاي تهران ممنوع شد و دولت و ساير دستگاههاي اجرائي در كشور موظف گرديدند براي پيشبرد اين طرح در ولايات مختلف بكوشند. به همين منظور از اقدامات تبليغاتي و انتظامي در حد وسيعي بهرهگيري شد و حتي مسئولين در بسياري از موارد، كاربرد قوه قهريه را نيز در اولويت قرار دادند. كشف حجاب بسیاری از مفاسد اخلاقی در جامعه را در پی داشت و خشم بسیاری از مردم به ویژه قشر مذهبیون را برانگیخت. بسیاری از زنان مؤمنه، برای حفظ حجاب از منازل خارج نمیشدند و خود را در خانه حبس كردند. بسیاری نیز تلاش میكردند تا حجاب خود را در كوچه و خیابان، به دور از چشم مأمورین، حفظ كنند. پس از سقوط رضا شاه، ظاهراً قید اجبار از كشف حجاب برداشته شد. |
|
| |
25 آذر ماه1331 ش. |
بخشنامة وزير فرهنگ مبني بر ادارة امور كتابخانههاي كشور توسط كتابخانة ملّي
عنوان سند: بخشنامة وزير فرهنگ مبني بر ادارة امور كتابخانههاي كشور توسط كتابخانة ملّي
شرح سند: در اين بخشنامه دكتر مهدي آذر وزير فرهنگ وقت براي تمركز امور كتابخانهها، مساعدت فني و راهنماييهاي كتابداري و جمعآوري آمارهاي فني و تنظيم امور توزيع كتابها و ساير مطبوعات بين كتابخانههاي كشور دستور داده است كه ادارة امور كتابخانههاي كشور به كتابخانة ملّي واگذار شود.
تاريخ سند: 25/9/1331 ش.
شمارة سند: 297012539
تصاوير مرتبط: 1 - |
|
| |
26 آذر ماه1325 ش. |
مصوبة هيئت وزراء دربارة انتزاع ادارة مرزباني كشور از نگهباني كل
عنوان سند: مصوبة هيئت وزراء دربارة انتزاع ادارة مرزباني كشور از نگهباني كل
شرح سند: در اين مصوبة هيئت وزراء، ادارة مرزباني كشور از نگهباني كل منتزع و جزء ادارات مركزي وزارت كشور شناخته شده است. در مصوبه امضاي: سپهبد احمد امير احمدي (وزير جنگ)، محمد ولي ميرزا فرمانفرمائيان، دكتر شايگان، دكتر منوچهر اقبال (وزير پست، تلگراف و تلفن)، عزيزالله نيك پي و عبدالحسين هژير (وزير دارايي) شناسايي شد.
شمارة سند: 7772 - 113007
تاریخ سند: 26/9/1325 ش.
تصاویر مرتبط: 1 –
پس از تعيين خطوط مرزي فعلي ايران با كشورهاي همسايه وتنظيم قراردادهاي مشترك انتظامات مرزي، رسيدگي و حل و فصل مسايل مرزي به عهده مرزبانان خودي و مرزبانان كشورهاي همسايه محول و حدود اختيارات آنان در قراردادها تعيين شده است. بدين ترتيب پاسگاههاي مرزي و مرزباني ها و سازمان مركزي مرزباني ( اداره كل مرزباني ) پايه گذاري گرديد. تا قبل از سال 1207 ش. حفاظت و كنترل مرزها و رفع اختلافات به عهدة عشاير و حكــام محلي بــود و حكومت مركزي فقط در موقـع شروع جنگ با كشور همسايه دخالت ميكرد. از سال 1207 با تأسيس سازمانهاي اداري از جمله وزارت امورخارجه، حل و فصل اختلافات مرزي از طريق ديپلماسي انجام گرفته ولي حفاظت و كنترل مرزها كماكان به عهده عشاير و حكام محلي بوده است. از سال 1307 پس از تشكيل ارتش منظم و استقرار تعداد معدودي پاسگاههاي مرزي، كنترل مرزها به عهده يگانهاي نظامي گذاشته شد. در سال 1320 پس از عقد قراردادهاي مشترك مرزي با همسايگان و تعيين كلانتران مرز (مرزبانان ) به منظور رسيدگي و حل و فصل مسائل مرزي، كنترل مرزها به عهده اداره اطلاعات ژاندارمري سابق محول شد. در آذر ماه سال 1325 اداره كل مرزباني كشور تشكيل و تحت نظر وزارت كشور كنترل مرزها را عهده دار شد. |
|
| |
27 آذر ماه1332 ش. |
درخواست تصويب آيين نامة ويژة تأسيس باشگاههاي ورزشي كشور از هيئت وزراء
عنوان سند: درخواست تصويب آيين نامة ويژة تأسيس باشگاههاي ورزشي كشور از هيئت وزراء
شرح: در اين درخواست حسين علاء رئيس انجمن تربيت بدني و پيشاهنگي ايران از نخست وزير [علي سهيلي] درخواست تصويب آيين نامة ويژة تأسيس باشگاههاي ورزشي كشور در هيئت وزيران را كرده است. در هامش نامة ذكر شده كه هيئت وزيران در جلسة 30 دي ماه 1322 اين درخواست را بررسي كرده و آن را مورد تصويب قرار داده است. آيين نامة منضم، مشتمل بر 17 ماده و 2 تبصره است كه در آن باشگاه ورزشي محلي براي آموزش و يا تمرين رشتههاي مختلف ورزشي و ازدياد نيروي جسماني و اخلاق عمومي تعريف شده است. در اين آيين نامه ورزشخانههاي قديمه و دستههاي فوتبال و تيمهاي تمرين ورزشها به منظور شركت در مسابقهها از باشگاههاي ورزشي متمايز شناخته شدهاند. اين آيين نامه براي باشگاههاي ورزشي شرايط خاصي را تعيين و براي آموزش و تمرين در آنها شرايط ويژهاي را مشخص كرده است.
شماره سند: 8321-113008
تاريخ سند: 27/9/1332ش.
تصاوير مرتبط: 1-2-3
در ميان كشورهاي مشرق زمين، ايران تنها كشوري بود كه در نظام تعليم و تربيت خود توجه بيشتري را به ورزش و تربيت بدني داشته است. تربيت بدني و ورزش، هم از ديدگاه تاريخ و هم از ديدگاه فرهنگ، به اين دليل که با ملل مختلف جهان سروکار دارد جالب و شايان توجه است. از ديدگاه تاريخ و با تحقيق در ادوار گذشته ميتوان فهميد که کدام ورزش در کدامين سرزمين شکل گرفته و چگونه به کشورهاي ديگر راه يافته و سير تحول و تعالي آن چگونه بوده است. از اينرو ضرورت انجمن و مؤسسهاي منظم با قواعدي خاص احساس ميشد كه در پي آن در سال 1312 انجمني به نام «انجمن تربيت بدني» تأسيس گرديد و در سال 1313 اولين اساسنامة انجمن تربيت بدني به تصويب و امضاء رسيد. رفته رفته ضرورت ايجاد گسترش ورزش در غالب باشگاههاي ورزشي و نياز به آيين نامهاي قانونمند بيشتر به نظر ميرسيد، كه در جلسة 30 دي ماه 1322 آيين نامهاي مشتمل بر 17 ماده و 2 تبصره در خصوص باشگاه ورزشي محلي براي آموزش و تمرين رشتههاي مختلف ورزشي و ازدياد نيروي جسماني و اخلاق عمومي، بررسي و به تصويب رسيد. |
|
| |
27 آذر ماه 1346 ش. |
تصويب قانون تشكيل وزارت منابع طبيعي
شرح سند: فرمان تشكيل وزارت منابع طبيعي به انضمام قانون تشكيل آن
تاريخ سند: 1346 ش.
شمارة سند: 297028779
تصاوير مرتبط: 1 - 2 - 3
پس از تصويب قانون تاسيس وزارت منابع طبيعي در سال 1346، تشكيلات آن وزارت در ارديبهشت ماه 1347 به تصويب رسيد. به موجب ماده دو قانون تشكيل وزارت منابع طبيعي، سازمان جنگلباني و موسسات تابعه آن با دارايي و بودجه و كاركنان مربوط به وزارت منابع طبيعي منتقل و شركت سهامي شيلات ايران و همچنين شركت بهره برداري و صنايع چوب گيلان به اين وزارت وابسته شد. همچنين برابر ماده 5 قانون تشكيل وزارت منابع طبيعي به دولت اجازه داده ميشد تا: سازمانهاي ديگري را كه در ساير تشكيلات دولت وجود دشت و وظايف آنها با وظايف وزارت منابع طبيعي مربوط ميگرديد، پس از تصويب كميسيونهاي استخدام و دارايي مجلسين با بودجه و دارايي و كاركنان به وزارت منابع طبيعي واگذار نمايد. سپس در سال 1348 موسسه تحقيقات منابع طبيعي، به منظور تحقيق و مطالعه و تمركز كليه تحقيقات مربوط به منابع طبيعي و در سال 1349 صندوق عمران مراتع براي كمك به عمران و اصلاح مراتع و تهيه و تدارك و توزيع علوفه براي تأمين خوراك دام و فراهم آموردن موجبات تلفيق زراعت و دامپروري و تسهيل و اسكان تدريجي عشاير و تأمين تسهيلات لازم براي اجراي طرحهاي مرتعداري وابسته به وزارت منابع طبيعي تشكيل شد. وزارت منابع طبيعي يك بازوي انتظامي هم در ا ختيار داشت به نام «گارد مسلح» جنگل كه تشكيل آن در سال 1338 در قانون جنگلها و مراتع كشور پيش بيني شده بود، اما در اين زمان توسعه يافت و تشكيل شد. «گارد مسلح» تا زمان ادغام در ژاندارمري كل كشور (1335) يك نيروي انتظامي منسجم و تحت نظارت و اداره نيروهاي فني و اداري، پيشبرد برنامههاي مختلف را تسهيل ميكرد.» اهداف اصلي وزارت منابع طبيعي حفظ و حمايت و اصلاح خاكهاي كشور، فراهم آوردن موجبات بهره برداري از آنها ، حفظ و حمايت و توسعه و تكثير و بهره برداري از ساير منابع طبيعي شامل جنگلها، مراتع، حيوانات وحشي و آبزيان درياها و همچنين آبزيان آبهاي داخلي بود. |
|
| |
28 آذر ماه1307 ش. |
قراداد استخدام آندره گدار
عنوان سند: قراداد استخدام آندره گدار
شرح سند: قرارداد مشتمل بر 11 ماده است كه بين آقاي ميرزا يحيي خان قراگزلو وزير معارف و اوقاف و صنايع مستظرفه و مسيو آندره گدار تبعة دولت جمهوري فرانسه منعقد گشته است. بر اساس اين قرار داد آندره گدار به مدت 5 سال به استخدام دولت ايران در آمده و حقوق وي در سال 12 هزار تومان اعلام شده است و به مسائل ديگري چون شرايط كار، ساعت كار، حق مرخصي، گزارش كار و نحوة حل اختلافات در صورت بروز آن نيز پرداخته شده است.
تاريخ سند: 28/9/1307 ش.
شمارة سند: 297030969
تصاوير مرتبط: 1
آندره گدارANDRE GODAR در سال 1260ش. در پاريس به دنيا آمد. تحصيلات خود را در دانشکده هنرهاي زيباي پاريس به پايان برد. در سال 1307 به دعوت دولت ايران، براي سازماندهي و راه اندازي اداره کل باستان شناسي وارد ايران شد. به موجب قراردادي رسمي که به امضاي وزير وقت معارف رسيد، ادارة موزة وزارت معارف را تا سال 1312 عهده دار بود. از ابتداي سال 1313 با حفظ سمت، به رياست کتابخانه وزارت معارف و با تأسيس موزه ايران باستان به سمت مدير کل موزه منصوب شد. آندره گدار در مدت 32 سال اقامت در ايران، علاوه بر آنکه مسئوليتهاي متعددي همچون مدير کل عتيقات (عتيقه جات) و رئيس دانشکده هنرهاي زيباي دانشگاه تهران، را به عهده داشت، از آثار تاريخي و باستاني بسياري در سراسر ايران بازديد کرد. کوششهاي او تنها به تحقيق و کاوش درباره اين آثار محدود نميشد. او با همتي مثال زدني و با کوشش فراوان، حفاظت و نگهداري از اين آثار را جزو اهداف خود قرار داد. دستيار و مشوق گدار در طول دوران اقامتش در ايران، همسر دانشمندش يدا گدار YADDA GODAR بود که در غالب سفرهاي پژوهشي و اکتشافات باستان شناسي، همراه وي بود. حتي تصور کار عظيم گدار و همراهانش در راه سفر به تمام نقاط کشور پهناور ايران با امکانات اندک دهههاي 1310 و 1320 کار آساني نيست، به خصوص زماني که با نگاهي کارشناسانه به آثار و يادداشتهاي دقيق، سودمند و كم اشتباه او نظر بيفكنيم. از يادگارهاي برجسته و مهم گدار، طراحي آرامگاه فردوسي در توس، حافظ و سعدي در شيراز و همچنين دانشگاه تهران كه با گذشت نزديک به هفتاد سال کماکان قطب فرهنگي پايتخت محسوب ميشود، نقشه عمومي دانشگاه تهران و برخي دانشکدهها و تالارهاي آن موزة مردم شناسي، - در محوطة کاخ گلستان واقع شده - و ساختمان قديمي کتابخانه ملي -در خيابان سي تير تهران- ميباشد. در سال 1312 وزير فرهنگ وقت، مامور احداث موزه در محوطه ميدان مشق ميشود. تهيه نقشه جامع موزه و ساختمانهاي مربوط، به آندره گدار واگذار ميشود. پس از اتمام نقشه، آن را به رضاخان جهت تأييد نشان ميدهند. متاسفانه نقشهاي که به اعتراف علي اصغر حکمت (1271- 1359) وزير فرهنگ وقت، شاهکار و در نوع خود بينظير بود، به دستور رضا خان و به بهانه اسراف در زمين هاي شهر تهران کنار گذاشته ميشود. گدار نتيجه اکتشافات و تحقيقات خود را از سال 1315 در قالب جزواتي سالانه به زبان فرانسه منتشر کرد و بر آن نام «آثار ايران» نهاد. اين اثر گرانبها در 8 جزوه و 4 مجلد به چاپ رسيد و در طي 50 سال به پارسي برگردانده شد. |
|
| |
29 آذر ماه1320 ش. |
تصميم قانوني دائر به تصويب برنامة كابينة آقاي محمد علي فروغي نخست وزير
عنوان سند: تصميم قانوني دائر به تصويب برنامة كابينة آقاي محمد علي فروغي نخست وزير
شرح سند: سند حاوي گزارش سيد حسن اسفندياري، رئيس مجلس شوراي ملّي مبني بر تصويب برنامة كابينة آقاي محمد علي فروغي با اكثريت آراء عدة حاضر در مجلس شوراء در تاريخ 23 آذر ماه 1320 است.
شمارة سند: 425/ 12 – 116002
تاریخ سند: 29/9/1320 ش.
تصاویر مرتبط: 1 – |
|
| |
29 آذر ماه1328 ش. |
درخواست ارجاع كارهاي مالي مربوط به درگز، به دارايي اين شهر
عنوان سند: درخواست ارجاع كارهاي مالي مربوط به درگز، به دارايي اين شهر
شرح سند: در اين سند ضمن اشاره به تصويبنامة هيئت وزيران دربارة به انتزاع درگز از قوچان و تبديل آن به شهرستان درخواست شده است كه كارهاي مالي مربوط به اين شهرستان به دارايي آن ابلاغ شود.
شمارة سند: 270000502
تاريخ سند: 29/9/1328 ش.
تصاوير مرتبط: 1-
درگز يكي از شهرستانهاي استان خراسان است كه از شمال به كشور شوروي، از شرق به كلات، از جنوب به چناران و از غرب به باجگيران محدود ميگردد. شهرستان درگز از چهار بخش مركزي، «شامل دهستانهاي گل خندان و صيد آباد»، لطف آباد، «شامل دهستانهاي قلعه حاتم و لطف آباد»، چاپشلو، «شامل دهستانهاي قره باشلو و ميانكوه» و نوخندان «شامل دهستانهاي نوخندان، تكاب، درونگر و كلاته چنار» تشكيل گرديده است. درگز بر اساس تصويبنامة هيئت وزيران در سال 1328ش. از قوچان منتزع و به شهرستاني مستقل تبديل شد.
اين منطقه كه قدمت آن به دوران پيش از اسلام و به زمان مهاجرت آرياييها به فلات ايران ميرسد، به نامهاي «نيايا»، «آپا»، «ارتاكن» و «خاوران» موسوم بوده است. ضمناً اين شهرستان را تا سالهاي پيش به نام «درهگز» ميناميدند و بعدها درگز ناميده شد. |
|
| |
30 آذر ماه1305 ش. |
گزارش كنسولگري ايران در عشقآباد (تركمنستان) دربارة مدرسة مظفري ايرانيان در عشقآباد
عنوان سند: گزارش كنسولگري ايران در عشقآباد (تركمنستان) دربارة مدرسة مظفري ايرانيان در عشقآباد
شرح سند: در اين گزارش پس از ذكر مشكلات مدرسة مظفري ايرانيان در عشقآباد به علت نداشتن نظامنامه، به تشكيل جلسهاي از افراد صاحب تجربه و معروف، تدوين نظامنامة مجمع معارف پروران ايران مظفري و اخذ تصديق از دوائر مربوط دولت جماهير شوروي مقيم عشق آباد و در انتها به ارسال نسخهاي از اين نظامنامه براي استحضار خاطر اولياي وزارت امور خارجه اشاره شده است. نظامنامه مشتمل بر 11 ماده شامل مسائلي چون عنوان مجمع، حوزة عمليات، علت ايجاد، نوع عمليات، تشكيل مجامع مخصوص تئاتر و موسيقي، نحوة خريد و فروش اموال، مهر مجمع، شرايط و انواع اعضاء، حق عضويت و انتخاب اعضاي جديد است. شمارة سند: 290004907
تاریخ سند: 30/9/1305 ش.
تصاویر مرتبط: 1 –2- 3- 4- 5- 6- |
|
| |
30 آذر ماه 1332 ش. |
اعلام رأي بدوي دادگاه دكتر مصدق و سرتيپ رياحي
شرح سند: كيفرخواست دكتر محمد مصدق و سرتيپ رياحي
تاريخ سند: 1332 ش.
شمارة سند:
تصاوير مرتبط: 1-2-3-4-5-6-7-8-9-10-11-12-13-14-15-16-17-18-19-20-21-22
محمد ملقب به (مصدق السلطنه) در ارديبهشت ماه 1261 در تهران متولد شد. محمد از سن پنج سالگي تحصيلات مقدماتي را تحت نظر معلمين خصوصي كه از بين بهترين مدرسين آن زمان انتخاب شده بودند آغاز كرد. پس از فوت پدرش حضانت او به عهده مادرش قرار كرفته و از نظارت برادر بزرگش ميرزا حسين خان وزير دفتر كه جانشين پدر شده بود، بهره ها گرفت ولي هرگز تحصيلات را رها نكرد. در سال 1326 ق براي انجام تحصيلات عازم اروپا شد و در مدرسة علوم سياسي پاريس در رشتة علوم مالي ثبت نام كرد و قريب دو سال در آن مدرسه به تحصيل اشتغال داشت. پس از يك مسافرت كوتاه به ايران دوباره به اروپا بازگشت و اين بار در شهر نوشاتل سويس به تحصيل دكتراي حقوق پرداخت و سرانجام به اخذ درجه دكتراي حقوق نايل شد. مصدق در جواني با دختر حاج سيد زين العابدين امام جمعه ازدواج كرد و صاحب دو پسر و سه دختر گرديد. در 30 آذر 1332 راي محكمه نظامي تهران که شب پيش از آن دكتر محمد مصدق را به سه سال زندان مجرد محكوم كرده بود انتشار يافت. اتهام وي ضديت با نظام سلطنتي، سرپيچي از قبول فرمان شاه و دستور سركوبي کودتاگران در روزهاي 25 تا 28 مرداد بود. در همان جلسه اعلام شده بود که سرتيپ رياحي نيز به دو سال زندان تاديبي محکوم شده است. اين حكم چهار ماه پس از كودتا صادر شد. دكتر مصدق كه از آغاز محاكمه خود را نخست وزير معرفي كرده و صلاحيت دادگاه را رد كرده بود خواست كه پرونده به ديوان كشور كه جاي رسيدگي به اتهامات وارده به نخست وزير و وزيران است ارجاع شود ، ولي اعضاي دادگاه اين درخواست را رد كردند و آن را بعداً به منزله تقاضاي تجديد نظر تلقي كردند و پرونده به محكمه تجديد نظر نظامي ارسال شد و اين دادگاه هم مجازات سه سال زندان تاييد كرد. دكتر مصدق پس از طي دوران محكوميت تا پايان عمر به احمدآباد تبعيد شد . |
|